Кіріспе

Британ армиясының генералы сэр Джон Коуп (1688 жылы 28 шілде 1760 жылы) британдық сарбаз және 1722 және 1741 жылдар аралығында үш бөлек сайлау округін білдіретін парламент мүшесі болды. Ол қазір ең алдымен 1745 жылғы Якобит көтерілісінің алғашқы маңызды шайқасы Престонпанс шайқасында жеңілгені үшін есінде сақталған және ол "Эй, Джонни Коуп, сен әлі ояндың ба? " деген өлеңін жазған. Оның әскери қызметіне Испания мен Австрияның мұрагерлік соғыстары кірді. 1743 жылы Деттингенде болған көптеген аға офицерлер сияқты, жеңіске жету үшін жоғарылатылды, ал 1745 жылғы көтерілістен аз уақыт бұрын Шотландияда әскери командир болып тағайындалды. 1746 жылы әскери соттың үкімімен ақталған болса да, Престонпанс өзінің карьерасын майдандық офицер ретінде аяқтады. 1751 жылы ол Лимерик гарнизонының губернаторы және Ирландиядағы армияның қолбасшысы виконт Мольсворттың орынбасары болып тағайындалды. 1760 жылы 28 шілдеде Лондонда қайтыс болды.

Өмірбаяндық деректері

Жоғары дәрежелі адам үшін Коптың тегі ерекше белгісіз, көптеген жылдар бойы биографиялар оның ата-анасы туралы белгісіз деп атады. Оның әкесі Генри Коуп (1645 1724), Фут-гвардияның капитаны болды, ол 1688 жылы сәуірде Дороти Уоллермен некелесу үшін қызметінен кетті. Коуптың туылған күні 1690 жылы деп айтылса да, шіркеу жазбалары оның 1688 жылы 7 шілдеде Камдендегі Сент-Джайлста шомылдыру рәсімінен өткенін көрсетеді; оның екі інісі, Мэри (16791758) және жас қайтыс болған Генри деген інісі болды. Коп баронттары Ханвеллдің отбасылық аға тармағы болды, басқа Коптар бүкіл Англия мен Ирландияға таралды. Оның бабасы Уильям (1612-1691) Үш патшалық соғысында Парламент үшін соғысты, ағасының жесіріне үйленді және Глостерширдегі Икомбтағы Икомб-Плейс қожалығын сатып алды. Уильям Генридің некелерін мақұлдамаған және оған тек өмір бойы Icomb Place пайдалануға рұқсат берген. 1724 жылы қайтыс болғаннан кейін ол алдымен оның қарындасы Елизаветаға (16471731), содан кейін оның немересі Елизаветаға (16821747) өтті, бұл Джонды мұрадан айырды. Коуптың ағасы, тағы бір сэр Джон Коуп (16731749), осыған ұқсас себептермен әкесі мұрасынан айырылды, бірақ ол да өте табысты мансапқа ие болды. 1706 жылы Англия банкі директоры болды, 1708 жылдан 1741 жылға дейін парламенттік депутатты болды және әкесі барондыққа ие болды. 1709 жылы Коуптың ұлы Джеймс болды, оның анасы белгісіз; кейіннен ол Гамбургте коммерциялық консул болды және 1756 жылы күйеуге шықпағаннан төрт жыл бұрын қайтыс болғанға дейін қысқа уақыт бойы парламенттік мүшесі болды. 1712 жылдың желтоқсанында Коуп Джейн Данкомбпен, яғни Барон Февершемнің (1695-1763 жж.) заңсыз қарындасы, Ұлыбританиядағы ең бай адамдардың бірі сэр Чарльз Данкомбтың (1648-1711 жж.) мұрагерімен үйленді. Джейннің қайтыс болған күні тіркелмеген, бірақ 1736 жылы тамызда Коуп қайтадан тұрмысқа шықты, оның екінші әйелі - Элизабет Вапл, ол туралы аз мәлімет бар. 1758 жылдың шілдесінде ол сэр Роберт Уилмотке (1708 1772) өзінің туыстарының 'жамандықтары мен қорлық-зомбылықтарына' сілтеме жасап, Джон мен Элизабеттің, оның екі баласы миссис Меткалфтың сенімгерлері ретінде әрекет етуін сұрады. Егер балалары қайтыс болса, оның тікелей отбасы пайда көрмеуін қамтамасыз ету үшін Коуп өзінің мүлкін сэр Роберттің ұлына қалдырды. Джон Меткалф (1746-1771 жылдары) Итон университеті бойынша білім алған, әкесі қалдырған 3000 фунтты тез жұмсап, қарызға батып, 1771 жылы Эдинбургте өзін-өзі өлтірді. Елизавета сэр Александр Литтің (17411780) екінші әйелі болды; ол тек "сер Джон Коуптың қызы" деп сипатталады, ал олардың екі ұлы туралы ештеңе айтылмаған.

Мансап

Вестминстер мектебінде білім алған ол 1706 жылы Пруссиядағы британдық елші лорд Раби (16721739) отбасына қосылды. 1707 жылы Раби Коуптың Корольдік драгун полкіне тағайындалуын ұйымдастырды, содан кейін Испанияда Джеймс Стэнхоуптың қол астында соғысты, бұл Испанияның мұрагерлік соғысының бөлігі болды. Станхоптың лагерь көмекшісі болып тағайындалған Коп 1708 жылы Менорканы басып алуға және 1710 жылы Алменара шайқасына қатысты. 1714 жылы Джордж I патшалық билікке келген кезде, Вигтер жаңа үкімет құрды, оның басты фигурасы Стэнхоп болды. 1715 жылы Коп 2-ші аяқ күзетшілері, содан кейін 1720 жылы Ат күзетшілері капитаны болды. Екі бөлім де әдетте Лондонда орналасқан, ат гвардиясы 1691 жылдан бері үздіксіз қызмет етіп, монарх пен үкіметтің қауіпсіздігін қамтамасыз етті. Бұл Коуп сияқты офицерлерге ықпалды адамдармен үнемі байланыста болуға мүмкіндік берді, ал Лондонда болу саяси және әскери мансабыңызды біріктіруді жеңілдетті. Стенхоп 1721 жылы қайтыс болғаннан кейін, сэр Роберт Уолпол оны бас министр ретінде алмастырды және 1722 жылғы сайлауда Коуп Уигтің бақылауындағы Куинборо сайлау округінің депутаты болып сайланды. Эдвард Коп Хоптон (17081754) сияқты туыстары Тори депутаттары болған кезде, Коп, оның бұрынғы қайын інісі Февершем, оның ағасы сэр Джон және немере інісі Моноу Коп (16961763) барлығы Уигтер болған. 1727 жылы Лискердтен депутат болды; 1734 жылы Орфордта жеңілді, 1738 жылғы сайлауда қарсылықсыз қайта оралды. Алайда Уолполдың ықпалы әлсіреп, көптеген виг депутаттары 1741 жылғы сайлауға қатыспады, соның ішінде Коуп та. Оның әскери мансабы алға жылжуда. 1730 жылы ол 39-шы аяқ полкінің полковнигі болды, содан кейін 5 аяқ полкінің, 9 драгундық полкінің және ақыры 1741 жылы 7-ші драгундық полкінің полковнигі болды. Ол Австрияның мұрагерлік соғысы кезінде Фландрияда қызмет етті және 1743 жылдың ақпан айында генерал-лейтенант қызметіне көтерілді. Ол 1743 жылы маусымда Деттинген шайқасында ат әскерін басқарды, онда король Георг II шайқаста әскерге қолбасшылық еткен соңғы британ монархы болды. Жеңістен кейін Коуп Шотландиядағы әскери күштердің қолбасшысы болып тағайындалды.

1745 көтерілу

Принц Чарльздың Эрискейге шілдеде қонуы тамыздың басында расталды. Коуптың 3000 - 4000 адамдарының көпшілігі тәжірибесіз рекруттар болды, бірақ оның басты кемшілігі жергілікті сарапшылардан, әсіресе Шотландияның мемлекеттік хатшысы Джон Хейден алған нашар кеңес болды. Стирлингте Томас Фоуктың қол астында ат әскерін қалдырып, Коуп пен жаяу әскер Батыс биік және төменгі жерлер арасындағы негізгі байланыс нүктесі - Корриэйрак асуына қарай жүрді. Ол Якобиттерді иеленуде тапты және өз офицерлерімен кеңескеннен кейін 26 тамызда Инвернесске қайтып, Эдинбургті ашық қалдырды. Жақында ғана салынған әскери жол желісін пайдаланып, жеңіл жабдықталған якобит әскері күткеннен әлдеқайда тез қозғалды. Коуп әскерлерін Абердиндегі кемелерге жүктіріп, 17 қыркүйекте Дунбарға жетті, бірақ Чарльз сол күні қалаға кіргенін анықтады. Фоук пен ат әскерімен бірге Коуп Эдинбургке қарай алға жылжиды, ол 2000 адамнан аспайтын якобит әскерін жеңе алатынына сенімді болды. Бұл ақылға қонымды болғанымен, оның әскерінің тиімділігі тәжірибесіздік пен көптеген жоғары офицерлердің сапасыздығымен әлсіреген. Бұл Джеймс Гардинерді қамтиды, кейіннен оның батырлық өлімі үшін мифологияға айналды, ол "нервтік апат" деп сипатталды. 16 қыркүйекте оның драгундары "Колтбридж Кантер" деп аталатын таулы жерлердің шағын тобынан үрейленіп қашып кетті. Екі әскер 20 қыркүйек күні түстен кейін байланысқа түсті; Коуптың әскерлері оңтүстікке қарады, ал олардың алдында батпақты аймақ болды және парктің қабырғалары олардың оң жағын қорғады (Картаны қараңыз). 1746 жылғы соттың әскери төрелігі жердің дұрыс таңдалғанын және әскерлердің орналасуы дұрыс екенін мойындады. Түнде Джейкобиттер оның сол жақ қанатына көшті, ал Коп армиясын шығысқа қарай бұрды (Картаны қараңыз); оның драгундары үрейленіп, қашып кетті, орталықтағы жаяу әскерді әшкереледі. Үш жағынан шабуылға ұшыраған олар 15 минуттан аз уақыт ішінде қашып кетті, олардың артына саябақ қабырғалары бұғатталды; үкіметтік шығындар 300-500 өлген немесе жараланған және 500-600 тұтқынға алынды. Әскерлерін жинап ала алмаған Коуп артиллерия командирі полковник Уайтффордпен бірге даладан кетіп қалды, ал оның жаяу әскер командирі Перегрин Ласселс өз жолымен шайқасты. Олармен бірге Фоук пен драгундар да болды. Ұрыстан бірнеше сағат өткеннен кейін Коуп Твиддейлге хат жазды; Мен өзімді кінәлай алмаймын; жаудың келген түрі сипаттауға қарағанда тез болды және біздің адамдарымыздың бүлдіруші үрейге ұшырауының себебі Ол Шотландияда бірінші рет Роджер Хэндайс, содан кейін Генри Хоулимен алмастырылды, ол 1746 жылдың қаңтарында Фолкирк Мьюрдағы жоғарғы жерлік айыппұлмен жүгірді. Коуп жоғары орындардағы достарын табу қабілетін сақтап қалды; оны қоғамдық қабылдауға шақыру арқылы Джордж II өзінің жеке қолдауын білдірді. 1746 жылы әскери соттың алдында Купке қарсы жалғыз куә математик Ричард Джек болды, оның куәлігі өзінің жетістіктерін асыра айтуы және растаудың жоқтығына байланысты қабылданбады. Ақырында, үш офицер де ақталды, Сот жеңілістің "жеке сарбаздардың ұятты жүріс-тұрысы" салдарынан болғанын шешті. Осыған қарамастан, Коуп ешқашан далалық командалық қызметін атқарған жоқ, бірақ Ласселл мен Фоук өз мансабын жалғастырды. Қазіргі заманғы тарихшылар баяндаманың қорытындысын былайша қорытындылады:

Мұра

1751 жылы Коп Лимериктің губернаторы және Ирландиядағы әскердің қолбасшысы виконт Молсворттың орынбасары болып тағайындалды; бұл лауазымға резиденция талап етілмеді, және ол мансабының аяқталуын тыныш қабылдады. 1753 жылы 19 шілдеде Фоукке жазған хатында ол: "Мен жұмыс істемеуді қалаймын, өйткені мені жұмысқа алатын адамдар оны істеуге дайын емес, сондықтан біз мүлдем келістік". Ол сондай-ақ сол кездегі жиі кездесетін ауыр подаградан зардап шекті; 1755 жылғы 8 шілдедегі басқа бір хатта оның Бат қаласындағы тұратын жері туралы айтылады, оның Спа сулары мүгедектердің сүйікті дәрісі болды. Коуптың Престонпанс үшін жауапкершілігі туралы көптеген түсініктер үшінші тараптың есептерінен келеді, олардың ешқайсысы қатысқан жоқ және көбінесе нақты мақсаттармен жазылған. 1747 жылы жазылған "Полковник Гарднердің өмірі" атты кітабында нонконформисттік дін қызметкері Филип Доддридж евангелистік дінге келген Гарднерді христиандық батырға айналдырды, негізінен Копты мазақтап; бұл мәңгілік аңыз болып қала береді. Гардинер Уолтер Скоттың 1817 жылғы "Уэверли" романында да көрінеді, оның ерлік өлімі ағылшын якобиттік батырын болашақ Стюарт емес, Одақта екеніне сендіреді. Бервиктің губернаторы Лорд Марк Керрдің Коуптың тез қашып кетіп, өзінің жеңілгенін хабарлағандығы туралы ұсынысы Скотттың тағы бір көркемдеуі болып көрінеді. Ең ұзаққа созылған мұраны сол түстен кейін майданға барған жергілікті фермер Алан Скирвинг қалдырды, ол өзінің айтуынша, жеңімпаздар оны тонаған. Ол "Tranent Muir" және "Hey, Johnnie Cope, Are You Waking Yet? " деген әнді әндейді.