Кіріспе

Фридрих Кристоф фон Салдерн (2 қаңтар 1719 – 14 наурыз 1785) – прус генерал және әскери жазушы. 1760 жылы Лигниц шайқасынан кейін майданды тазалаудағы ұйымдастырушылық шеберлігін көрсетті. Торгау шайқасында австриялық бекіністеріне шабуыл жасағанда тактикалық және басшылық қабілетін танытып, шайқастың бағытын өзгертті. 1763 жылы Хьюбертусбургты тонаудан бас тартқандықтан әскерден кетіп қалды. Бірақ, командирлік қызметтен шеттегеніне қарамастан, Ұлы Фридрих оны генерал-лейтенант қылып тағайындап, әскер инспекторы етіп бекітті. Салдерн жаяу әскер тактикасы туралы кем дегенде екі мақала жазды. Ол «Заслуга за заслуги» (Pour le Mérite) және «Черный орел» (Order of the Black Eagle) ордендерімен марапатталды; 1851 жылы оның есімі Ұлы Фридрихтің ескерткішіне қосылды.

Отбасы

Салдерн Пригниц аймағында, ескі Төменгі Саксония ақсүйек отбасында дүниеге келді. Фридрих Кристоф Салдерн – Төменгі Саксонияның ескі Салдерн ақсүйек әулетінен шыққан. 1719 жылы туған кезде оның әкесі Отто Людольф фон Салдерн (26 маусым 1686 – 5 сәуір 1753) Колберг батальонының командирі болған; анасы – Люкреция Тугендрейх фон Хольтцендорф (1700–1728). Ол қайтыс болғаннан кейін әкесі Софи Вильгельмина фон Сакпен (1709–1780), Колберг қолбасшысы Зигмунд фон Сактың қызымен үйленді. Салдерн үш рет үйленді: алғаш 1748 жылдың 1 маусымында королева Елизавета Кристинаның күтуші ханымы және подполковник Карл фон Теттаудың қызы Софи Антуанетта Катарина фон Теттаумен (1720–1759), екіншісі 1763 жылдың 5 қаңтарында Вильгельмина фон Боркемен (1742 жылдың 6 сәуірінде, Кассель – 1766 жылдың 15 мамырында, Потсдамда, 24 жасында), ал ол қайтыс болғаннан кейін үшінші рет 1767 жылы оның қарындасы Хелен Бернхардина фон Боркемен (1743–1831, Берлин) үйленді. Оның екі баласы болды, олар одан бұрын қайтыс болды.

Әскери мансап

1735 жылы Штеттинде Пруссия армиясына қабылданды. Бойының ұзындығына байланысты 1739 жылы гвардияға ауыстырылды. Фридрих II таққа отырғаннан кейін бұл полк таратылғанда, ол бірінші лейтенант шенімен жаңа гвардиялық полктің екінші батальонына жіберілді. Бұл оның жылдам қызмет бабымен өсуіне мүмкіндік берді. 1740 жылдың соңында, Карл VI қайтыс болғаннан кейін, Пруссия мен Австрия Мария Терезияның мұрагерлігі үшін соғыс бастады. Австриямен соғыс басталғанда, ол корольдің қасында адъютант болып қалды және Мольвиц шайқасына дейін Нейпергтің австриялық әскерінің жақындап келе жатқанын бірінші болып анықтады. 1766 жылы генерал-лейтенант шеніне көтерілді. Салдерн өмірінің қалған бөлігін әскери ғылымдарды зерттеумен өткізді, ол осы салада педант болды. Бір еңбегінде ол жаяу әскердің дұрыс қадамын анықтау мәселесін тереңінен талқылады: минутына 75 қадам ба, әлде 76 қадам ба? Фридрихтің қайтысынан кейін «Салдерн тактикасы» пруссиялық армияда кеңінен таралып, 1806 жылы Йенадағы жеңіліске елеулі үлес қосты. Оның еңбектерінің ішінде «Тактик дер Инфантерие» (Дрезден, 1784) және «Тактические Грунзаце» (Дрезден, 1786) кітаптары бар, олар британдық «Дундас» жаттығу кітабының негізі болды. Салдерн «Заслуга за заслуги» және «Черный орел» ордендерімен марапатталды; 1851 жылы оның есімі Ұлы Фридрихтің ескерткішіне жазылды.