Кіріспе

Француз тарихшысы, әлеуметтанушы және саясаткер (1796–1865)

Филипп Жозеф Бенжамин Буше (31 наурыз, 1796 – 11 тамыз, 1865), көбінесе Филипп Буше деп аталатын, француз тарихшысы, әлеуметтанушы және саясаткер. Ол "L'Atelier" газетінің негізін қалаушы болды және 1848 жылы Париждегі Бурбон сарайында отырған Құрылтайлық Ұлттық Ассамблеяның президенті қызметін қысқа мерзімге атқарды. Буше Бельгияның Намюр провинциясындағы Дойше қаласына қарасты Матагн-ла-Петтитте дүниеге келген. Дегенмен, оның туған күнінде (31 наурыз 1796 жыл) бұл ауыл француз Арден департаментінің құрамында болған. Ол 1865 жылдың 11 тамызында Францияның оңтүстігінде, Авейрон департаментінің Родез қаласында қайтыс болды.

Ла Шарбоннери

Ол Парижде жалпы білімін аяқтап, содан кейін табиғаттану және медицинаны зерттеуге кірісті. 1821 жылы Аман Базар, Жак Томас Флотар және тағы басқалармен бірге француз үкіметіне қарсы қарулы көтеріліс ұйымдастыру мақсатымен итальяндық Карбонари үлгісінде "La Charbonnerie" атты құпия қоғамды құрды. Ұйым тез арада кеңінен тарады және төңкеріс жасауға бірнеше сәтсіз әрекеттер жасады. Осы әрекеттердің бірінде, Белфорттағы оқиғада, Бушес қатты күдікке ілікті. Дегенмен, оның ісін қараған сот оны айыптауға жеткілікті дәлел таппады. Белфортта (қаңтар және шілде), Туар және Сомурда (ақпан) жасалған Шарбоннеридің көтеріліс әрекеттері қыркүйекте Парижде Ла-Рошельдің төрт сержантының (Quatre Sergents de La Rochelle) өлімімен аяқталды. 1825 жылы медицинаны бітіріп, жақын арада "Теология, философия және тарих зерттеулері" ("Études de théologie, de philosophie et d'histoire") атты еңбегін жариялады. Осы кезеңде Базар, Бартелеми Проспер Энфантин және Олинде Родригес басқаратын Сент-Симон қоғамының мүшесі болды. (Бұл қоғамның негізінде ерте социалистік теоретик Сент-Симонның идеялары жатқан.) Бушес оның органы "Producteur"-ға да үлес қосты, бірақ "Жоғарғы Әкесі" Энфантиннің ерекше діни көзқарастарына байланысты бұл топтан шығып кетті. Бушес өзінің жаңа идеяларын дамыта бастады, оларды христиандық социализм деп сипаттады. Өз принциптерін жариялау және қорғау үшін "Еуропалық" ("L'Européen") атты мерзімді басылымды құрды. 1833 жылы "Тарих ғылымына немесе адамзат дамуы ғылымына кіріспе" ("Introduction à la science de l'histoire ou science du développement de l'humanité") атты еңбегін жариялады, ол үлкен қызығушылық тудырды (2-ші басылымы, жақсартылып, толықтырылған, 2 томдық, 1842 жыл). Көп сөзділігіне қарамастан, бұл қызықты жұмыс. Тарих ғылымының мақсатын, негізін және әдістерін сипаттайтын бөлігі құнды; бірақ Бушес теориясының ең ерекшелігі – тарихи дамуды төрт жаһандық аян арқылы туған төрт үлкен дәуірге бөлу, әр дәуірді тілек, ойлау және іс-қимылға сәйкес үш кезеңге бөлу және осы кезеңдердің әрқайсысын теориялық және практикалық дәуірге бөлу – тек тапқырлықпен түсіндіріледі (Флинттің "Еуропадағы тарих философиясы" еңбегін қараңыз, I том, 242–252 беттер).

Француз төңкерісінің парламенттік тарихы

Бұшез одан кейін М. Рукс Лаверньмен бірге (1802-1874) «Француз революциясының парламенттік тарихын» (1833-1838; 40 томдық) өңдеді. Бұл ауқымды және жақсы зерделенген басылым француз революциясының алғашқы кезеңдері үшін құнды материалдар жиынтығы болып табылады. Томас Карлайлдың («Мисселлани») осы еңбекке жасаған шолуы бар, және оның француз революциясы тарихының алғашқы екі бөлігі негізінен осы еңбектерден алынған. Редакторлар Робеспьер мен якобиндердің принциптерін жоғары бағалады. Олар сондай-ақ француз революциясының христиандық уәделерді орындауға жасалған әрекет екеніне сенді. «Католицизм және прогресс тұрғысынан қарағанда философияның толық трактаты» атты еңбегінде Бушез өмірдің саяси, моральдық, діни және табиғи құбылыстарын біртұтас жүйеге біріктіруге тырысты. Ол туа біткен идеялардың болу мүмкіндігін жоққа шығарып, мораль аян арқылы келеді деп мәлімдеді. Сондықтан, бұл ғана емес, сонымен қатар мүмкін болатын жалғыз нақтылық.

"Revue Nationale" және "L'Atelier" журналдары

1848 жылғы революцияның бастапқы кезеңінде Бучес жұмысшыларға және барлық демократиялық сенімдерге үндеу үшін Revue Nationale журналын құрды. Осыған ұқсас, Бучес 1840 жылдың қыркүйегінде жұмысшыларға тиесілі және жұмысшылар басқаратын L'Atelier ("Шеберхана") газетін иеленуге көмектесті, бұл басылым бірден утопиялық, социалистік және христиандық сипатта болды.

Саяси шың

Оның осы жарияланымдары арқасында қалыптасқан беделіне және, ең бастысы, Луи-Филипп үкіметіне қарсы болған «Ұлттық» газетімен және құпия қоғамдармен байланысына байланысты, 1848 жылғы француз революциясы оны Конституциялық Ассамблеяның төрағасы етіп тағайындады. 1848 жылғы революция 24 ақпанда басталғанда, Буше Ұлттық гвардия капитаны ретінде өз бөлімін Туильри сарайына алып барды, онда олар Луи-Филипптің қашуын көрді. Одан кейінгі күндері Буше Париждің орынбасар мэрі болып тағайындалды және 1848 жылғы Ұлттық құрылтай жиналысына сайланды.

1848 жылғы 15 мамырдағы демонстрация

1848 жылғы 15 мамырда жиналысқа халықтың зорлықсыз басып кіруі болды. Бұл басып кіру Париждің және жалпы елдің жұмысшы халықтарының аса маңызды қажеттіліктерін білдіруге жасалған әрекет еді. Сол кезде Буше ассамблеяның төрағасы болып тұрды. Өзінің сенімдеріне адал және халыққа сенгендіктен, ол палатаны тазалау үшін күш қолдануға бұйрық бермеді. Мұндай сабырлы жауап Бушеге ассамблеяның белгілі мүшелерінен ашу мен қатты сын әкелді. Токвиль өзінің "Естеліктерінде" осы күнді сипаттап, Бушенің әрекеттерін жеккөріне еске алды: "Буше, – деп жазды ол, – кейбіреулер оны ізгі жан, ал енді біреулер оны арсыз деп санайтын, бірақ сол күні ол өте ойсыз адам болды. Ол көпшіліктің шуын басу үшін қоңырауын бар күшімен соқты, тіпті осы жағдайда көпшіліктің үнсіздігі олардың айқай-шуынан да қауіптірек болуы мүмкін екенін түсінбеді". Ол мұндай жағдайда қажетті қасиеттерге ие еместігін тез көрсетті. Ол бұл қызметте ұзаққа тоқталмады. Ассамблея таратылғаннан кейін ол қайта сайланбады.

Зейнеткерлік

Жеке өміріне қайта оралғаннан кейін, ол оқуын жалғастырып, бұрын аталған еңбектеріне бірнеше жаңа жұмыстар қосты. 1866 жылы жарық көрген "Саясат туралы трактат", оның "Философия трактатының" толықтырылуы саналады және өмірінің соңғы кезеңіндегі ең маңызды туындысы болды. Оның көптеген брошюралары медицина, тарих, саясат, философия сияқты алуан түрлі тақырыптарды қамтиды. Ол 12 тамыз 1865 жылы дүние салды. Оның ізбасары – А. Отта, оның қағидаларын түрлі жазбаларында жақтады және қолданды, және ол жоғары қабілетке ие болды.