Кіріспе

Парагвай президенті

Хосе Элигио Аяла (4 желтоқсан 1879 – 24 қазан 1930) 1923 жылдың 12 сәуірінен 1924 жылдың 17 наурызына дейін және 1924 жылдың 15 тамызынан 1928 жылдың 15 тамызына дейін Парагвай президенті болды. Ол Либералдық партияның мүшесі еді.

Өмір

Хосе Элигио Аяла 1879 жылғы 4 желтоқсанда Парагвай департаментіндегі Мбуяпейде испандық Мариано Сиса мен парагвайлық Мануэла де Хесус Аяланың ұлы болып дүниеге келді. Ол Эмилио де Хесус Аяланың егіз інісі және Елисео әкесі Хуан Пабло, Хуан Баутиста және Мануэль Сисаның ағасы болды. Ол Розаура Абелардо Гонсалес ұлының және Анастасия Канделария Дуплан қызының әкесі болды. Аяла отбасы сүт өнімдері өндірілетін шаруашылыққа, бір жұп жылқыға, тауықтарға, шошқаларға және көкөніс өсірілетін шағын ранчо иесі болды. Оның бастауыш білімін туған жерінде алып, Парагвайде жалғастырды. 1897 жылы ол Энкарнасион қаласындағы Ұлттық колледжге түсті, онда оның ағасы Хосе дель Росарио Аяла, аталған мекеменің директоры, оның оқуын қаржылады, себебі Аяла отбасының экономикалық мүмкіндіктері шектеулі болды. Үшінші курс бітірген соң ол Асунсьонға көшіп, Ұлттық колледжге оқуға түсті, онда үкіметтік гранттың көмегімен бітірді. Бакалавриатты аяқтағаннан кейін ол Ұлттық мұрағатта ресми құжаттарды жіктеуші болып жұмысқа орналасып, Заң және әлеуметтік ғылымдар факультетіне қабылданды. 1903 жылы ол осы оқу орнының студенттік кеңесінің төрағасы болды. 1905 жылғы 22 желтоқсанда заң және әлеуметтік ғылымдар бойынша докторлық диссертациясын қорғады. Оқушы кезінде орта мектептерде математика және тарих пәндерін оқытқан. 1911 жылы ол Буэнос-Айрес портынан (сүргін жерінен) философия, экономика, эстетика және құқық философиясын оқуын жалғастыру үшін Германияның Хайдельберг және Швейцарияның Цюрих университеттеріне Еуропаға аттанды. Берлинде ол «Англиядағы ауыл шаруашылығының эволюциясы» және «Еуропа көзімен қарағандағы Парагвай» атты кітаптарын жазды. 1920 жылғы наурыз айының соңында Испания, Португалия және Аргентинаны аралап келгеннен кейін Парагвайға оралды.

Аяланың үкіметі

1920-1921 және 1921-1923 жылдары Парагвайдың қаржы министрі болды. 1923 жылы, уақытша президент Эусебио Аяланың отставкасынан кейін, 20-шы жылдардың бірінші жартысындағы тәртіпсіз жылдары, Конгресс тағайындаған Элигио Аяла 1923 жылдың сәуірінде Республиканың уақытша президенті болды, 1921/22 жылғы революциядан кейін елді бейбіттендіруді бастап, мемлекеттік қаржыны тазартуға көшті. 1924 жылдың 3 ақпанында Конвент оны Либералдық партияның Республика президенттігіне кандидат етіп тағайындады, ал вице-президент ретінде онымен бірге сол жылы сайлауға түсетін Мануэль Бургосты тағайындады. 1924 жылдың 17 наурызында Аяла уақытша төрағалықтан бас тартып, былай деді: "Осындай ауыр жауапкершілікті атқаруға сенгендеріңізге ризамын. Көптеген және күшті қарсылықтардың ортасында, алдауға жол бермеу үшін осылай істегенімді құрметпен мәлімдеймін." ("Agradezco a vuestro honorabilidad la confianza para desempeñar un cargo de tan graves responsabilidades. Declaro ante vuestro Honorabilidad que he hecho para no defraudarla, en medio de muchas y poderosas contrariedades."). Конгресстің жаңа президенті ретінде ол дәрігер Луис Альберто Риартты жаңа уақытша президент етіп тағайындады. Элигио Аяла президент сайлауына қатысты, сайлауда оппозиция болмағандықтан, 1924 жылдың 15 тамызында Парагвай Республикасының президенті болды. Оның екінші үкіметі кезінде елде жұмыс, өндіріс, экспорттың ең жақсы өсуі байқалды және ел тарихында экономикалық және қаржылық жағдайдың айтарлықтай жақсарғаны көрінді. Олар 1871-72 жылдардағы қарыздардың облигация иелерімен келісімді бекітті, Ұлттық университетке автономия берілді; Физика және математика факультеті құрылды; Боливиямен Диас Леон Гутьеррес және Бразилиямен Ибарра Мангабейра келісімдеріне, 1872 жылғы келісімге қосымша қол қойылды. Асунсьон архиепископиясы құрылды. Олар Сахонияда кеме жасау және әскери-теңіз күштері үшін жайлар құрды; Армандардағы резервтік офицерлер мектебін құрды; Ауыл шаруашылығы мектебін құрды, ал Чакодағы болашақ қақтығысқа дайындық ретінде "Хумайта" және "Парагвай" канонерлік кемелері, қару-жарақтар және т.б. сатып алынды. Оның ізбасары Хосе П. Гуггиари қызметке келген кезде, 1928-1930 жылдары Элигио Аяла Парагвайдың қаржы министрі қызметін қайта атқарды. Бірақ саяси жағдайлар оны Аргентинаға өз еркімен эмиграцияға мәжбүр етті. Элигио Аяла 1930 жылдың 23 қазанында құмарлықтың салдарынан жасалған қылмыс кесірінен қаза тапты және 1930 жылдың 24 қазанында қайтыс болды.