Кіріспе
Құдайлардың сәулетшісі Вишвакарма немесе Вишвакарман () – қолөнерші құдай және қазіргі индуизмдегі девалардың құдайлық сәулетшісі. Ерте мәтіндерде қолөнерші құдайы Твастар деп аталған, ал "Вишвакарма" сөзі бастапқыда кез келген күшті құдайға сипаттама ретінде қолданылған. Дегенмен, кейінгі дәстүрлерде Вишвакарма қолөнерші құдайдың аты болды. Вишвакарма құдайлардың барлық арбаларын және қару-жарақтарын, соның ішінде Индра құдайының Ваджрасын жасады. Вишвакарма күн құдайы Сурьяның қызы Самжна/Рандал арқылы оған туыс. Аңыз бойынша, Самжна Сурьяның күшіне шыдамай үйінен кеткенде, Вишвакарма оның күшін азайтып, одан түрлі қару-жарақтар жасады. Вишвакарма Ланка, Дварака және Индрапраста сияқты түрлі қалаларды да салған.
the Hindu god
Vishvakarma or Vishvakarman (, ) is a craftsman deity and the divine architect of the devas in contemporary Hinduism. In the early texts, the craftsman deity was known as Tvastar and the word "Vishvakarma" was originally used as an epithet for any powerful deity. However, in many later traditions, Vishvakarma became the name of the craftsman god. Vishvakarma crafted all of the chariots of the devas and weapons including the Vajra of the god Indra. Vishvakarma was related to the sun god Surya through his daughter Samjna/Randal. According to the legend, when Samjna left her house due to Surya's energy, Vishvakarma reduced the energy and created various other weapons using it. Vishvakarma also built various cities like Lanka, Dvaraka, and Indraprastha.
Ведалар
Вишвакарман термині бастапқыда кез келген жоғарғы құдайдың эпитеті ретінде және Индра мен Күннің атрибуты ретінде қолданылған. Ригведаның оныншы кітабында Вишвакарман есімі бес рет кездеседі. Ригведаның екі гимні Вишвакарманды барлық нәрсені көретін, әр жағында көзі, беті, қолы мен аяғы бар, сондай-ақ қанаты бар деп сипаттайды. Төрт жүзді, төрт қолды жаратушы құдай Брахма осы тұрғыдан оған ұқсайды. Ол барлық гүлденудің бастауы ретінде бейнеленеді, ойлары шапшаң, көруші, дін қызметшісі және сөздің иесі деп аталады. Ригведаның кейбір бөліктерінде Вишвакарма – соңғы шындықтың бейнесі, осы ғаламдағы тірі және тірі емес нәрселердегі туа біткен шығармашылық күш. Ол – бесінші монотеистік Құдай тұжырымы: Ол – уақыт туғанға дейіннен Ғаламның Сәулетшісі және Құдайдың Инженері. Ригведаның кейінгі бөлімдері Архитектордің шығу тегіне қатысты жұмбақтарға қанағаттанарлық жауап табуға жасалған тырысуды көрсетеді. Ригведаның осы бөлімдеріндегі жаратылыс гимндері құдайлардың басшыларына (Индра, Варуна, Агни және т.б.) қарағанда жеке жаратушы құдайларды айтады, олар сәулетті жасайды. Веда дінінде Вишвакарманың құдайлардың салушысы ретіндегі рөлі Твастарға жатқызылады. Ведалық Вишвакарман Тваштра емес, Праджапатимен теңестіріледі. Кейінгі мифологияда Вишвакарман кейде Тваштрамен теңестіріледі және шебер құдай болып табылады.
Иконография
Вишвакарманың иконографиясы аймақтан аймаққа айқын түрде өзгереді, бірақ оның бейнесінде әрқашан жаратылыс құралдары болады. Ең көп таралған бейнеде ол төрт қолы бар, қарт және дана адам ретінде көрсетіледі. Оның ақ сақалы бар және хамса (қаз немесе аққу) атты ваханасымен бірге келеді, ғалымдар бұл оның жаратушы құдай Брахмамен байланысын көрсетеді деп санайды. Әдетте ол таққа отырған күйде болады, ал ұлдары оның жанында тұрады. Вишвакарманың осы түрі көбінесе Үндістанның батыс және солтүстік-батыс бөліктерінде кездеседі. Аталған мәліметке қайшы, Үндістанның шығыс бөлігіндегі Вишвакарма мүсіндерінде ол жас, денелі жігіт ретінде бейнеленеді. Оның қара мұрты бар және ұлдарымен бірге болмайды. Оның ваханасы – піл, бұл оның Индрамен немесе Брихаспатимен байланысын көрсетеді. Вамана Пуранада Вишвакарма аспандық нимфа Гритачидің күйеуі ретінде суреттеледі.