Кіріспе

Кардиологияда қарыншалық қайта құру (немесе жүрек қайта құруы) жүректің мөлшері, пішіні, құрылымы және қызметінің өзгеруін білдіреді. Бұл жаттығулар нәтижесінде (физиологиялық қайта құру) немесе жүрек бұлшық етіне зақым келгеннен кейін (патологиялық қайта құру) пайда болуы мүмкін. Зақым әдетте миокард инфарктісінен (әдетте трансмуральды немесе ST сегментінің көтерілуімен жүретін инфаркт) туындайды, бірақ жүрекке қысымның немесе көлемнің артуына себеп болатын көптеген факторларға байланысты болуы мүмкін, бұл жүрекке қысымның немесе көлемнің артық жүктемесін (кернеу түрлері) тудырады. Созылмалы гипертония, ішкі жүрек ауытқулары бар туа біткен жүрек аурулары және қақпақшалық жүрек аурулары да қайта құруға алып келуі мүмкін. Зақым келгеннен кейін сол қарынша миокардында бірқатар гистопатологиялық және құрылымдық өзгерістер болады, олар сол қарыншаның жұмысқа қабілетінің прогрессивті төмендеуіне әкеледі. Нәтижесінде, қарыншалық қайта құру келісімді (систолалық) функцияның төмендеуіне және соққы көлемінің азаюына ұласуы мүмкін. Физиологиялық қайта құру қайтымды, ал патологиялық қайта құру көбінесе қайтымсыз болады. Сол/оң қарыншалардың қысымға деген талаптары бойынша қайта құру сәйкессіздіктерді тудыруы мүмкін. Өкпе және жүйелік қан айналымы арасындағы патологиялық қысымның сәйкессіздігі сол және оң қарыншалардың компенсаторлық қайта құрылуына ықпал етеді. Кардиологиядағы "кері қайта құру" термині алыс зақымданудан немесе патологиялық процестен кейін қарынша механикасы мен қызметінің жақсаруын білдіреді. Қарыншалық қайта құруға қарынша гипертрофиясы, қарынша кеңеюі, кардиомегалия және басқа да өзгерістер кіруі мүмкін. Бұл кардиомиопатияның бір түрі, оның көптеген түрлері бар. Концентрлі гипертрофия қысымның артық жүктелуінен, ал эксцентрлі гипертрофия көлемнің артық жүктелуінен туындайды.

Патофизиология

Жүрек миоциті – қайта құрылымға қатысатын негізгі жасуша. Фибробластар, коллаген, интерстиций және коронарлық тамырлар да белгілі бір дәрежеде рөл атқарады. Қайта құрылымның жиі кездесетін жағдайы – миокард инфарктінен кейін. Миокард некрозы (жасуша өлімі) және жүректің пропорционалды емес жұқаруы орын алады. Бұл жұқа, әлсіреген аймақ жүрекке басқа, сау тіндерге тән қысым мен көлем жүктемесіне төтеп бере алмайды. Соның салдарынан инфаркт аймағынан туындаған камера кеңейеді. Миокард инфарктінен кейінгі алғашқы қайта құрылым кезеңі некроздық аймақтың қалпына келуіне және миокардтың қабынуына әкеледі, бұл белгілі бір жағдайда пайдалы болуы мүмкін, себебі сол қарыншаның (ЛҚ) функциясы мен жүрек шығысы жақсарады немесе сақталады. Алайда, уақыт өте келе жүрек үздіксіз қайта құрылымға ұшырағанда, оның пішіні эллипс тәрізді емес, шар тәрізді болады. Қарынша массасы мен көлемі артады, бұл екеуі де жүрек функциясына кері әсер етеді. Соңында диастолалық функция, яғни жүректің жиырылулар арасындағы босану қабілеті бұзылуы мүмкін, бұл одан әрі нашарлауға алып келеді. Миокард инфарктісінен (МИ) кейін жүрек миоциттерінің өлімі некроз, апоптоз немесе аутофагия арқылы туындауы мүмкін, нәтижесінде жүрек қабырғасы жұқарады. Сақталған жүрек миоциттері бір-біріне параллель немесе тізбектей орналасады, бұл қарынша кеңеюіне немесе қарынша гипертрофиясына ықпал етеді, бұл жүрек қабырғасына түсетін жүктемеге байланысты. Карведилол – үшінші буын бета-блокатор, ол сол қарынша көлемін азайту және систолалық функцияны жақсарту арқылы қайта құрылым процесін кері қайтаруға көмектеседі. Кардиоресинхронизациялық терапия (КРТ) кейбір науқастарда сол қарыншаның қайта құрылымын кері қайтару қабілетін көрсеткен. Туа біткен жүрек ақауларын ертерек түзету (қажет болған жағдайда) қайта құрылымның алдын алуға мүмкіндік береді, сондай-ақ созылмалы гипертонияны немесе клапандық жүрек ауруын емдеу де осыған септігін тигізеді. Көбінесе кері қайта құрылым, яғни сол қарынша функциясының жақсаруы байқалады.