Кіріспе
"Only a Northern Song" – ағылшын рок-тобы The Beatles-тің 1969 жылғы "Yellow Submarine" саундтрек-альбомындағы ән. Джордж Харрисон жазған бұл ән 1968 жылы "Yellow Submarine" анимациялық фильміне арнап, "United Artists" компаниясымен келісімшарт бойынша жасаған төрт әнінің біріншісі болды. Ән негізінен 1967 жылдың ақпан айында, "Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band" сессиялары кезінде жазылды, бірақ The Beatles оны сол альбомға қоспауды шешті. Топ екі айдан кейін, "Sgt. Pepper" жұмысын аяқтағаннан кейін, жазбаны аяқтады. Харрисон "Only a Northern Song" әнін The Beatles-тің "Northern Songs" баспасындағы жас автор ретіндегі статусынан қанағаттанбағандықтан жазды. Әннің сөздері мен музыкасы компанияның өзі шығарған әндердің авторлық құқығын сақтап қалғанына және 1965 жылы акциялары биржада шығарылғаннан кейін, негізгі акционерлер оның шығармаларынан одан да көп пайда тапқанына деген наразылығын білдіреді. Жазуда Харрисон ойнаған Hammond орган және Джон Леннонның 1968 жылғы "Revolution 9" дыбыстық коллажына көрініс беретін, керней үрлеулері мен сөйлеу дауыстарын қоса алғанда, әртүрлі дыбыстардың монтаждалған жиынтығы бар. Екі таспадан толық тректі жинау қиын болғандықтан, "Only a Northern Song" 1963 жылдан кейінгі The Beatles каталогындағы 1999 жылға дейін нағыз стереода қол жетімсіз болған сирек ән болып қала берді. Сол жылы ол "Yellow Submarine Songtrack" альбомына қосу үшін қайта жазылды. Ән сыншылар тарапынан әртүрлі бағаланды; Иан Макдональд оны "өзін-өзі бағалаудың көңілсіз әні" деп есептесе, Ultimate Classic Rock сайты оны The Beatles-тің психоделикалық жанрдағы ең жақсы туындыларының бірі деп атады. Әннің басқа вокалдық бөлігі бар және дыбыстық коллажсыз нұсқасы The Beatles-тің 1996 жылғы "Anthology 2" жинағында жарық көрді. Gravenhurst және Yonder Mountain String Band – "Only a Northern Song" әнін орындаған артистердің арасында.
Негізгі деректер мен ойлар
Джордж Харрисон "Only a Northern Song" әнінің тақырыбының өзінің туған қаласы Ливерпульге, Мерсисайдке, және композицияның авторлық құқығы "Битлз" тобының баспа компаниясына, "Солтүстік әндерге" тиесілі екендігімен байланысты екенін айтты. Автор Брайан Саутхолл әнді Харрисонның "Битлздің музыкалық баспа бизнесіне жасаған жеке айыптауы" деп сипаттады, себебі ол "Солтүстік әндердегі" оның үстемдіксіз жағдайын ескерді. Компания 1965 жылғы ақпанда Лондон қор биржасында "Битлз" тобының бас әнші-жазушылары Джон Леннон мен Пол Маккартниді олардың каталогының халықаралық табысынан туындаған салық жүктемесінен құтқару мақсатымен тіркелді. Харрисон 1964 жылдың соңында өзінің "Harrisongs" баспасын құрды; бұл компаниядағы 80 пайыздық үлесі ұсынған қаржылық артықшылықтарға қарамастан, ол "Солтүстік әндер" компаниясында қалып, акцияларды орналастыру схемасына көмектесуге келісті. Төрт "Битлздің" ішінде Леннон мен Маккартни "Northern Songs" компаниясының ірі акционерлері болды, олардың әрқайсысы компания акцияларының 15%-ына ие болды, және бұл екеуі акциялар нарығына шығарылған алғашқы жылда айтарлықтай байлыққа ие болды. Харрисон мен Ринго Старр, шарт бойынша әнші-жазушылар ретінде, әрқайсысына 0,8 пайыз үлес тиесілі болды. Бұл келісім компанияның барлық жарияланған әндерінің авторлық құқығын сақтап қалумен қатар, Леннон мен Маккартнидің Харрисонның шығармаларынан одан да көп пайда табуына мүмкіндік берді. 1990 жылдардың соңында "Billboard" бас редакторы Тимоти Уайтпен сұхбаттасқанда Харрисон ән туралы айта отырып, оның наразылығының басты нысанасы – "Northern Songs" компаниясының бас директоры Дик Джеймс екенін мәлімдеді. 1963 жылы Джеймс оны жиырма жасында өзіне қол қойдырған, және Харрисон баспагер оған келісімшартқа қол қою арқылы өзінің шығармаларына меншік құқығын беріп отырғанын түсіндірмегенін айтты. Макдональд Харрисонның "Only a Northern Song" әніндегі Солтүстік Англиямен байланысының, "Битлздің" Ливерпульде өскендер туралы әндермен жұмыс істегенінен туындағанын, ал бұл "Sgt. Pepper" сессияларының басында қарастырылып жатқан түйін болғанын айтады.
Композиция және музыкалық құрылым
Харрисон "Only a Northern Song" әнін Хаммонд органында орындады, ол 1967 жылы ән жазу үшін оның сүйікті аспабына айналып, гитараның орнын басты. Ән А мажорлық тонда, бірақ Макдональд В минорын қосалқы тон ретінде көрсетеді. Әннің кіріспе бөлігі әннің тақырыбына сілтеме жасайтын әуеннің алдын ала көрсетілімімен аяқталады. Осы қысқа кіріспеден кейін композиция екі бөлікке бөлінеді, әрқайсысы екі шумақтан және қосымшадан тұрады, одан кейін бір шумақ, соңғы қосымша және шығару бөлігі келеді, ал осы бөлімдердің кейбіреулері аспаптық үлестер ретінде берілген. Оның өзіндік ерекшелігі – әннің тақырыбының өзінің жұмыны болуы. Харрисон Northern Songs үшін жазудың мәнсіздігін айта келіп, компанияға деген наразылығын білдіру үшін сарказм мен музыкалық диссонансты қолданады. Музыктанушы Уолтер Эверетттің айтуынша, бұл "дұрыс емес дыбыстарды" және "бұрыс ладтағы" аккордтарды қолдану арқылы музыкалық тұрғыда жетістікке жеткізіледі. Шумақтың басындағы А мажорлық аккордынан бастап, мелодия ii минорлық дыбысқа өтеді. Топтың да ынтасы осыған ұқсас болды. "Sgt. Pepper" альбомына енгізілуі керек болған Харрисонның жалғыз шығармасының орнына, ол үнділік стильдегі "Within You Without You" әнін ұсынды, ол Мартиннің естелігінде "барлығына жеңілдік әкелді" деп бағаланды. "Only a Northern Song" анимациялық фильм "Yellow Submarine" саундтрегіне топ ұсынған алғашқы трек болды, бұл олардың United Artists компаниясымен жасасқан келісімшарт бойынша төрт жаңа ән беру міндеттемесіне сәйкес келеді. Бітлз тарихшысы Марк Льюисон бұл оқиғаны "миф" деп сипаттады, кейін Харрисонның 1968 жылдың басында фильмнің продюсері Аль Бродакс топтан соңғы ән сұрағаннан кейін United Artists үшін композицияны жедел жазды деген әңгіме тарады.
Үстіне қою
Топ 20 сәуірде "Only a Northern Song" әнінің 3-ін жазу үшін қайтып келді, сол күні Yellow Submarine шығару тобының мүшелері студияға келді. Топ Sgt. Pepper-дің соңғы миксін аяқтағаннан кейін 45 минуттан аспайтын уақыттың ішінде ән жұмысын бастады, бұл Льюисонның "күшті құлшыныс" деп атаған нәрсесін көрсетеді, жазбаны жалғастыруға деген ынтаны білдіреді. Орган мен барабан тректерін сақтап, олар бас гитараның жаңа партиясын және бөлек тректе керней, глокеншпиль және әнмен айтылған дыбыстарды жазды. Екінші 4 тректік магнитофон қолданылды, соның арқасында әртүрлі аспаптық партиялар мен студиялық эффектілерді қолданыстағы сегіз каналға бөлуге мүмкіндік болды. Поллак пікірінше, бұл қосымшалар "шу жолынан" тұрады, ол ассимиляция тақырыбын одан әрі күшейтеді және әннің аспаптық бөлімдерін толтыру үшін қолданылады, әсіресе аутро кезінде ерекше көзге түседі. Сондай-ақ, бұл "The Beatles in Mono" жинағының бір бөлігі ретінде жарық көрді.
"Сары су асты кемесі" фильмінде
The Beatles "Сары суасты кемесін" жасауға минималды қатысты, өндірісті Бродакс компаниясының King Features Syndicate-ына тапсырды. Фильм жасаушылар Сержант Пеппер тұжырымдамасына, Beatles-тың Ливерпульмен байланысына және олардың қоғамдық бейнесінің басқа да аспектілеріне көп сүйенді. Жобаның көркемдік дизайнын Хайнц Эдельман басқарған команда жүзеге асырды, ал "Элеонор Ригби" және "Only a Northern Song" сияқты эпизодтарды сыртқы аниматорлар жасады, бұл фильмде стильдік әртүрлілікті қамтамасыз етті. "Only a Northern Song" кезінде сары суасты кемесінің Ғылым теңізі арқылы саяхаттауы бейнеленген. Фильмге қосу үшін жазба жарты тонмен баяулатылды. Автор Стивен Глинн анимациядағы психоделикалық бейнелерге сілтеме жасай отырып, бұл бөлімді "тек аллюциногендік күйдің аудиовизуалды қайта жаңғыртуын жасауға тырысқанда ғана 'мағыналы' дейді". Визуалды коммуникация саласындағы ғалым Джеремая Массенгале бұл эпизодты 1968 жылғы фильмде ұсынылған көптеген техникалық инновациялардың бірі деп атап көрсетті: ""Only a Northern Song" кезінде Beatles-тың көп түсті, шаршы портреттеріне сүйемелдеп, тректің дыбыс толқындарын таңдайтын осциллятордың шығармашылық қолданылуы бар". Боб Неверсон өзінің "The Beatles Movies" кітабында бұл сегментті фильмнің 1960-жылдардың андеграунд плакат өнерінің психоделикалық иконографиясын қабылдауының ең жақсы мысалы деп санайды. Ол оны "көрінетін 'саяхат' эпизоды" деп сипаттап, "Бұл жерде негізгі түстердің ауыспалы стробоскоптық жарықтары және жиілік мониторларына қосылған Beatles-тың құлақтарының жақын кадрлары объективті әлемнен асып түсетін жоғары шындықты көрсетеді және иррационалды бейнелерді және 'ақылды шатырлататын' түстердің сезімтал шабуылын қолдана отырып, эпикалық масштабтағы гипнотикалық 'психоделикалық құлауды' имитациялауға тырысады" дейді. Глинн "Only a Northern Song" және тағы екі ән эпизодының есірткіге негізделген бейнелерін Rank компаниясының "Сары суасты кемесін" Ұлыбритания кинотеатрларынан алып тастауының нақты себебі деп атады, ал компанияның фильмнің кассада нашар көрсеткені туралы ресми түсіндірмесін екінші орынға қойды. Бұл сегмент How It Is телешоуында "Сары суасты кемесі" туралы көрсетілген клиптердің бірі болды. Тони Палмердің продюсерлік жұмысы және Леннонның "In His Own Write" кітабының бөліктерін қамтыған бұл шоу 1968 жылдың 19 шілдесінде, фильмнің Лондондағы әлемдік премьерасынан екі күн кейін BBC1 арнасында көрсетілді. ХХІ ғасырдың басында "Only a Northern Song" How It Is бағдарламасынан тараған жалғыз музыкалық клип болып сақталды.
Шығару және қабылдау
Фильмнің саундтрегін The Beatles екінші дәрежелі жұмыс деп қарады және оны 1968 жылы шыққан өздерінің аттарымен аталатын қос альбомына (сонымен қатар "Ақ альбом" деп белгілі) орын беру үшін шығаруды кейінге қалдырды. 1969 жылдың 13 қаңтарында "Only a Northern Song" Yellow Submarine LP-нің бірінші жағындағы екінші трек ретінде жарық көрді, ал Джордж Мартиннің фильмге арналған оркестрлік партитурасы екінші жақты толығымен иеленді. Гаррисонның Джеймспен жасаған келісімі 1968 жылдың наурыз айында аяқталғанмен, "Only a Northern Song" және фильмге оның екінші үлесі "It's All Too Much" авторлық құқығы Northern Songs-та қалды. Yellow Submarine туралы заманауи сыншылардың бірі Beat Instrumental тобының жаңа материалдарының аздығына өкініш білдірді, бірақ "Only a Northern Song" және "It's All Too Much" әндерін "тамаша туындылар" деп сипаттап, олардың бірінші жақты "құтқаратынын" айтты. Record Mirrors рецензенты әндердің көпшілігі "The Beatles-тің қарапайым әндері" болғанын, ал "Only a Northern Song" "бірнеше түрлі вариацияларды берік үлгідегі мелодияға қалай енгізуге болады деген техникалық тәжірибе сияқты көрінеді, сонымен бірге лайықты деңгейдегі шеберлік сақталады және бұл өте жақсы орындалған" деді. Алайда, Николас Шаффнер 1977 жылы жарық көрген "The Beatles Forever" кітабында бұл тректі The Beatles тобының фильмге ұсынған "ұсақ-түйектерінің" бірі деп есептеді. NME сыншысы Боб Воффинден Бродэкстің ән жазылу тарихына сүйене отырып, "Only a Northern Song" әнінде "үлкен мән" бар екенін айтты және Гаррисонның әдеттегі, жүйелі ән жазу әдісінен ауытқуы оның жиірек іздеуі керек нәрсе екенін атап өтті. 1996 жылдың қаңтар айында ән Capitol Records-тің CEMA Special Markets бөлімшесі шығарған Beatles әндерінің бір бөлігі ретінде көк түсті винилдегі жюкебокс синглінде "It's All Too Much" әніне қосымша B-side ретінде шығарылды. 1999 жылға қарай "Only a Northern Song" 1963 жылдан кейінгі The Beatles әндерінің тек екеуінің бірі болды, ол толыққанды стерео форматында қолжетімді болған жоқ (екіншісі – "You Know My Name (Look Up the Number)"). Сол жылы анимациялық фильмнің DVD қайта шығарылымымен бірге шыққан Yellow Submarine Songtrack альбомына енгізу үшін ән ремикстелген кезде стерео нұсқасы қолжетімді болды. Гаррисон 1999 жылғы қайта шығарылымды насихаттаумен ең белсенді айналысқан бұрынғы The Beatles мүшесі болды, ол "Blue Meanies" тобының "қазіргі уақытта 1967 жылғыдан да күштірек билікке ие болғанын" айтты, бұл уақытылы болды. Ол сондай-ақ "тіпті музыка индустриясы да сұр түске айналып, Blue Meanies басымдық танытуда" деп қосты.
In a contemporary review of Yellow Submarine, Beat Instrumental lamented that it offered little new material by the band, but described "Only a Northern Song" and "It's All Too Much" as "superb pieces" that "redeem" side one. Record Mirrors reviewer said that whereas most of the songs were "simple Beatles stuff", "Only a Northern Song" appeared to be a "technical experiment in how many off key variations on a solid background tune one can get in, [while] still maintaining a reasonable amount of finesse – and it comes off very well". Recalling the release in his 1977 book The Beatles Forever, however, Nicholas Schaffner dismissed the track as one of the "trifling baubles" the Beatles provided for the film. While adhering to Brodax's account of the song's creation, NME critic Bob Woffinden found "considerable merit" in "Only a Northern Song", and said that Harrison's divergence from his usual, methodical approach to songwriting was one he should pursue more often. In January 1996, the song was issued as the B side to "It's All Too Much" on a blue vinyl jukebox single, as part of a series of Beatles releases by Capitol Records' CEMA Special Markets division. By 1999, "Only a Northern Song" remained one of only two post 1963 Beatles songs not to have been made available in true stereo (the other being "You Know My Name (Look Up the Number)"). That year, a stereo version became available when the track was remixed for inclusion on the album Yellow Submarine Songtrack, which accompanied the DVD re release of the animated film. Harrison was the most active of the former Beatles in promoting the 1999 reissue, which he said was timely, given that the Blue Meanies "have got a bigger stranglehold on the planet right now than they ever had back in 1967!" He added that "even the music industry has turned grey and is dominated by Blue Meanies."
Ретроспективті бағалау және мұра
2001 жылы Billboard журналына жазған Билл Холланд "Only a Northern Song" әнін The Byrds-тің "So You Want to Be a Rock 'n' Roll Star" және 1970 жылдардың басында The Kinks пен Джони Митчеллдің әндерімен бірге қарастырды. Бұл әндер музыкалық мәлімдемелердің алғашқы толқынын құрайды, онда әртістер өнеркәсібінің бизнес саясатын "айыптайды немесе кінәлайды". Иан Инглис "Only a Northern Song" әнін Beatles-тің "алғашқы постмодерн әні" деп санайды, себебі тақырыбында және таспа эффектілері мен шашыраңқы сөйлесулерді қолдануда "қасақана ирониялық ниет" айқын байқалады. Beatles-тің Sgt. Pepper (1967) жазылымдарының көпшілігі сияқты, Yellow Submarine-ге олардың қосқан үлесі әдетте топтың өмірбаян жазушыларымен төмен бағаланады. Марк Льюисон топтың 20 сәуірдегі "Only a Northern Song" әніне жасаған үстемелерін "қызықты сеанс" деп сипаттап, олардың осы кезеңдегі жұмысы "бірлік пен құлшыныстың қызықты жетіспеушілігін" көрсетеді деп жазады. Марк Херцгаард "Only a Northern Song" әнінің "Сержант Пепперге қосылуға жеткіліксіз деп түсінікті түрде қабылданғанын" айтады. Иан Макдональд оны "көктемсіз", "өзін-өзі бағалауға құмар жоқтау" және Beatles-тің алғашқы "әдейі салғыштықпен жасалған" жазбасы деп санайды. Роб Чэпман өзінің "Psychedelia and Other Colours" кітабында "Only a Northern Song" әнінің "ең көп түсініксіз және жамандалған" Beatles тректерінің бірі екенін айтады, және Макдональд сияқты талдаулар "маңызды нюанстарды" жіберіп алады, оның ішінде Харрисонның баспа мәселесіне қатысты сарказмынан асып түсетін трансценденттік сапа бар, сондықтан ән Леннонның "Tomorrow Never Knows" сияқты "болудың иллюзорлық табиғатын" ашады. Чэпмен бұл әннің "Сержант Пеппердегі" "Within You Without You" әніне керемет қосымша болар еді және альбомның басқа бөліктеріндегі "мәжбүрлі көңілділікке" қарсы салмақ болар еді дейді. Ол сондай-ақ бұл әнді Beatles-тің "музыканы есірткілік күйде тыңдаудың әсерін" толыққанды қамтитын жалғыз психоделикалық трегі деп мойындайды. Yellow Submarine альбомына жасалған соңғы сын-пікірлердің арасында Питер Доггет Mojo журналына жазған мақаласында Харрисонның екі композициясы "альбомды ұмытылудан құтқаруға үлкен үлес қосқанын" айтады және "Only a Northern Song" әнін "керемет ирониялық" деп сипаттайды. Consequence of Sound сайтынан Алекс Янг оны "лирикалық жағынан ең көрнекті трек" деп санайды, себебі "ол Yellow Submarine альбомын тек екі шумақта ғана керемет анықтайды, ал дыбыстық тұрғыдан Obscured by Clouds сессиясынан Pink Floyd-тың B-жағындай естіледі". Pitchfork сайтынан Марк Ричардсон "It's All Too Much" сияқты, "қырқылдақ" психоделикалық эффектілерден басқа қызықтылық аз екенін айтады, бірақ әнде "кем дегенде жақсы әзіл бар". 2013 жылы Ultimate Classic Rock журналына жазған Дейв Свонсон бұл әнді "Битлздің ең үздік 10 психоделикалық әнінің" тізімінде үшінші орынға қойды ("Tomorrow Never Knows" және "I Am the Walrus" әндерінен кейін). Ол оны "ақылды ерітетін" ән деп есептеді, және егер ол "When I'm Sixty Four" сияқты ән орнына Sgt. Pepper альбомына қосылған болса, альбомды "еще кереметірек" етер еді. 2006 жылы "Only a Northern Song" әні Mojos журналының "The 101 Greatest Beatles Songs" тізімінде 75-орынды иеленді, онда ән жазушы Гленн Тилбрук оны "мың Rutles әндеріне шабыттандыру бере алатын" "керемет сардоникалық лирикасы" бар "көрнекті күтпеген күй" деп сипаттады. Ол былай деп қосты: "Музыкалық жағынан бұл өте сауатты ән. Ал Леннон мен Маккартниге қарсы тұруға, бұған өте көп батылдық қажет".
Басқа нұсқалар
Әннің басқаша редакциясы 1996 жылы The Beatles-тың Anthology 2 жинағына енгізілді. Сәл жылдамдатылып, стереода араластырылған бұл нұсқада 1967 жылғы сәуір айында жасалған көптеген қосымша жазбалардың көбісі жоқ, сондай-ақ ән мәтініне бірнеше өзгерістер енгізілген басқаша вокалдық нұсқасы бар. Музыка тарихшысы Ричи Унтербергердің сөзіне қарағанда, мәтінінен басқа, Anthology 2 нұсқасы "Only a Northern Song" әнінің "созылған және өзге де ерекше әуесқойлықтардың қиялға толы қосымшаларынан" бұрын "көбірек стандартты рок әніне ұқсағанын" көрсетеді. 1990 жылдардың басында "It's All Too Much" әні қышқыл рок тобы арасында танымал болған кезде, Sun Dial тобы 1991 жылғы "Fireball" синглының B жағы ретінде "Only a Northern Song" әнін шығарды. 2009 жылы Грег Дэвис және джаз әншісі, ән жазушы Крис Вайсман The Beatles трегінің құрметіне психоделикалық фольклорлық дуетін "Northern Songs" деп атады. 2010 жылы шыққан Northern Songs альбомы да осы әнді құрметтеді және "It's All Too Much" әнінің кавер нұсқасын қамтыды. 2012 жылдың шілдесінде Mojo "Yellow Submarine Resurfaces" CD-ін шығарғанда, Gravenhurst тобы "Only a Northern Song" әнін орындады. Yonder Mountain String Band тобы 2013 және 2015 жылдары концерттерінде осы әнді орындады.