Кіріспе

Француз қарсыласының бір бөлімі – Францтың аяқшылары мен партизандары – шаруа жұмысшылары (FTP MOI) Францтың аяқшылары мен партизандары (FTP) ұйымының құрамдас бөлігі, француз қарсыласының бір тобы болды. Көптеген шетелдіктерден құралған бұл бөлім, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Францияның неміс оккупациясына қарсы қарулы күштерді ұстады. Main d'œuvre immigrée – FTP-нің "Көшпелі жұмысшылар қозғалысы". ФТП МОИ-нің Манучиан тобының соңғы тірі қалған мүшесі, қарсыласушы Арсен Чакарян 2018 жылдың тамызында қайтыс болды.

Тарих

FTP MOI топтары 1941 жылы Париж аймағында «Франц-тирерлер» мен партизандармен бір уақытта құрылды. Олардың қатарына Францияда тұратын, бірақ Франция Коммунистік партиясына мүше емес шетелдік коммунистер қосылды. FTP-мен біріктірілгенімен, бұл топтар тікелей Жак Дюклосқа бағынышты болды, ол Коммунистік Интернационалдан (Коминтерн) келген бұйрықтарды жеткізді. MOI ұлттық жетекшісі Адам Рейски болды, ол FTP MOI мүшелерін іріктеді. Мүшелердің арасында басқа да эмигранттар болды, әсіресе көптеген жас венгр жазушылары, суретшілері мен зиялылары. Олардың ішінде суретші Сандор Йожа, мүсінші Иштва́н Хайду́ (Этьен Хайду), журналистер Ласло Кёроши мен Имре Гюмра, фотографтар Андре (Андраш) Штайнер, Люсьен Эрве және Эрвин Мартон, баспагер v=sup. FTP MOI қарсылық топтарының ең белсенді және шешімділерінің бірі болды; олардың шетелдік және басым көпшілігі еврей болғандықтан, Виши режимі мен немістердің тығыз бақылауында болды. Қатаң құпия сақтамайынша, олар тұтқындалу, депортация және өлім қаупіне ұшырады. Коминтернмен тікелей байланыста болғандықтан, Дюклос олардың араласушысы болғандықтан, Мәскеуден соғысқа бұйрық келгенде олар көбінесе алдыңғы қатарда болды. Француз топтары француз ұлттық саяси ахуалына көбірек назар бөлді. Париждік топтарды бастапқыда Борис Холбан басқарды, кейін ақын, белсенді Мисак Манукян жетекшілік етті. 1943 жылы Манукян тұтқындалып, 1944 жылдың ақпанында өлім жазасына кесілгеннен кейін Холбан қайтадан жетекшілік етті. FTP MOI Манукян тобының көптеген мүшелерінің көпшілікке жария болған соты арқасында кеңінен танымал. Француз полициясы оларды іздестіріп, тұтқындап, тергеді, ал 23 мүшесінің көрсеткіштік соты «Континенталь» қонақ үйіндегі неміс әскери трибуналы алдында өтті. Ол 1944 жылдың 17 ақпанында басталды, екі-төрт күнге созылды, ал 30 минуттық кеңестен кейін сот төмендегі үкімге келді: барлық айыпталушылар өлім жазасына кесілді, шағымдануға мүмкіндік жоқ. Олардың екеуі 21 ақпанда Мон-Валерианда бірден атылды. Ольга Банчичтің өлімі қосымша тергеу үшін тоқтатылды, өйткені француз заңы әйелдерді ату арқылы өлім жазасына кесуге тыйым салады. 1944 жылдың 10 мамырында Штутгартта туған күнінде жаңа үкім шығарылып, ол өлім жазасына кесілді. Үкім оқылып болғаннан кейін ол дереу басы кесілді. Бір айыпталушы, Мигратульский, француз юрисдикциясына берілді.

Қызыл плакат

Соттан өткеннен және өлім жазасын орындағаннан кейін, немістер Мануш тобының он адамын суреттерімен, есімдерімен және айыпталып жасаған қылмыстарымен қызыл фонға плакат жасады. Бұл плакат l'Affiche Rouge деп белгілі болды. Немістер қала бойынша мыңдаған данада плакаттарды таратып, париждіктерді партизандарды қылмыскер шетелдіктер деп қарауға және қарсылық көрсетуден бас тартуға үндеді; бірақ, керісінше, қызыл плакаттар азаматтарды одан да белсенді әрекеттерге жігерлендірді. Кейбіреулер плакаттарға "Morts pour la France!" (Франция үшін өлді!) сияқты жазулар жазып қойды.