Кіріспе

Чапала (tʃaˈpala) – Мексиканың орталық Жалиско штатындағы қала және муниципалитет. Мексиканың ең ірі тұщы сулы көлі – Чапала көлінің солтүстік жағасында орналасқан. 2015 жылғы халық санауы бойынша муниципалитетте 50 738 адам тұрады. Муниципалитет құрамына Ажижик қаласының 11 000-ға жуық тұрғыны кіреді.

География

Чапала Гвадалахарадан оңтүстік-шығысқа қарай 28 миль (45 км) жерде, Мексиканың 44-ші федералды тас жолында орналасқан. Оның географиялық координаталары: 20°20' солтүстік ендік және 103°10' батыс бойлық.

Тарих

Қаланың атының шығу тегіне қатысты бірнеше теория болғанымен, ең мүмкін болжам – бұл атау осы аймақта науатл тілінде сөйлейтін жергілікті халықтың соңғы басшысы Чапалак есімінен шыққан. Чапала 1864 жылдың 10 қыркүйегінде Халиско штатының Конгресінің жарлығымен ресми муниципалитет мәртебесін алды.

Мәдениет

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1915 жылы, норвегиялық кәсіпкерлер Чапаланы сәнді курортты қалаға айналдыруды жоспарлады. Салынуы тиіс темір жолда нәсілдік бөлініс сақталатын вагондар болжаныпты. Темір жолдан өзге, кәсіпкерлер көл жағалауындағы басқа шағын қалалармен байланыс үшін екі моторлық кемені де ұсынуды көздеді. Бірінші сыныпты қонақ үй, сондай-ақ казиноы бар автомобиль клубы салынуы керек еді. 8 километрлік үлкен бөгет құрғақ жерді, сәнді үйлер салуға арналған учаскелермен қамтамасыз етуге арналған. Бірақ "Compania di Fromento di Chapala" компаниясының акционерлеріне тек теміржол вагондары мен локомотивтерінің суреттері ғана жетті. К. Гулффердің "Әуесқойлық" (Gullfeber) кітабына қараңыз, бұл кітап Ослода 1932 жылы жарық көрген. 1940 жылдардың соңында американдық жазушы Теннеси Уильямс "Покер кеші" атты пьесасымен айналысу үшін біраз уақытқа Чапалаға қоныстанды, кейін бұл пьеса "Желание трамвайында" (A Streetcar Named Desire) деп аталды. Уильямс өзінің "Сәттіліктің апаты" (The Catastrophe of Success) эссесінде Чапала оған жұмыс істеуге өте қолайлы орын болғанын түсіндірді, "жаңа адамдардың арасында жақсы жүзуге болатын шалғай жер". 1960 жылдан бері Чапала мексикалық және халықаралық туристердің сүйікті орнына айналды. Аймақтың мәдени тартымдылықтарының бірі – Халиско штатында пайда болған мариачи музыкасы. Көптеген сапалы мариачи топтары Чапалада құрылған, бірақ ең танымал топтар жақын маңдағы ірі қалаларда орналасқан. Мексикадағы ең әйгілі мариачи – 19 ғасырдың соңында Халиско штатының оңтүстігіндегі Текалитлан қаласында құрылған, бірақ қазір Мехико қаласында орналасқан Mariachi Vargas de Tecalitlán. Мариачи музыкасы Кокула қаласында туған деп есептелсе де, мариачилердің ең көп шоғырланған жері – Чапаладан шамамен 48 километр (30 миль) солтүстікке орналасқан Гвадалахара қаласы; ол халықаралық бұқаралық ақпарат құралдары таратып жүрген Мексиканың бейнесін ең жақсы көрсететін қала саналады (шарро, текила, сомбреро және мариачи). Әр жылғы күзде мұнда дүниежүзілік мариачи фестивалі өтеді, оған Еуропа мен Азияны қоса алғанда, әлемнің түкпір-түкпірінен мариачилер қатысады.

Туризм

Тони Бертон өзінің "Чапала көлі: ғасырлар бойы саяхатшылардың әңгімелері" атты кітабында туризмнің алғашқы кезеңдерін сипаттайды. Чапала, осы атпен аталатын көлімен бірге, негізінен Гвадалахара қаласының тұрғындары үшін демалыс күндерін өткізуге танымал орынға айналған. Аймақтың көптеген иммигранттары (көбінесе АҚШ және Канададан келгендер) қаланың өзінде емес, Чапаладан шамамен 5 миль батысқа орналасқан, 11 мың тұрғыны бар Аджиджик ауылында және оның төңірегінде тұрады. Олардың көпшілігі ұзақ мерзімге қалады, ал кейбіреулері Чапаланы өз үйі секілді етуге тырысады.

Қалалық әкімдер

Муниципалды президентТерминСаяси партияЕскертулерХуан Белтран Алаторре1983–1985PRI J. Antonio Rivera Alcántar 1986–1988PRI Alfonso Díaz Sosa 1989–1992PRI José Raúl Robles Puga1992–1995PAN José Guadalupe Padilla Castañeda 1995–1997PRI Alberto Alcántar Beltrán1998–2000PRI Alejandro de Jesús Aguirre Curiel 2001–2003PAN Arturo Gutiérrez Tejeda2004–2006PAN Gerardo Degollado González01.01.2007–31.12.2009PRI J. Jesús Cabrera Jiménez01.01.2010–30.09.2012PAN Joaquín Huerta Barrios 01.10.2012–30.09.2015PAN Javier Degollado González 01.10.2015–30.09.2018PRI PVEM Moisés Alejandro Anaya Aguilar01.10.2018–05.03.2021MC Ол қайта сайлану үшін уақытша демалысқа өтініш берді, бірақ сайланбады. Isaac Trejo Gracián05.03.2021–2021MC Міндетін атқарушы муниципалды президент Alejandro de Jesús Aguirre Curiel01.10.2021–PAN