Кіріспе

Ноэль Эварт Оделл (25 желтоқсан 1890 – 21 ақпан 1987) – ағылшын геологы және альпинисі. 1924 жылы ол Джордж Мэллори мен Эндрю Ирвиннің саммитқа талпыну кезінде қаза тапқан Эверест экспедициясында оттегі офицері болды. Оделл екі апта бойы жоғары биіктікте тұрып, екі рет 8169 метрге және одан да жоғары көтерілді, мұның бәрі қосымша оттегісіз жасалды. 1936 жылы Ноэль Оделл Билл Тилманмен бірге сол кездегі ең биік тау – Нанда Девиге шықты.

Ерте өмір

Ол Уайт аралындағы Сент-Лоуренс қаласында, Роберт Уильям Оделл мен оның әйелі Мэри Маргарет Эварттың ұлы болып дүниеге келді. Ол Брайтон колледжінде және Императорлық колледждің Корольдік тау-кен мектебінде білім алды. Кеймбридж университетінен докторлық (PhD) дәрежесін алды. Ол шебер тауға өрмелеуші болған, 1916 жылы Альпілік клубқа қосылып, 1919 жылы Сноудониядағы Идвал тақталарында «Теннис аяқкиімімен» жалғыз өрмелеп алғашқы бағындыруымен танымал болды. Нью-Гэмпшир штатының Вашингтон тауындағы Хантингтон шатқалындағы Оделл бұлағы Оделлдің құрметіне аталған, ол қыста оған алғаш көтерілген адам болды.

Эверест 1924 жыл

1924 жылы 8 маусымда Джордж Маллори мен Эндрю Ирвин Солтүстік-шығыс қырқасы арқылы Эверест тауының шыңына көтерілуге тырысты. Жіті көзді Оделл сағат 12:50-де Солтүстік-шығыс жотасындағы маңызды "басқыштардың" біріне көтеріліп бара жатқандарын көргенін хабарлады, ол "соңғы пирамиданың түбінен екінші басқыштан бір бұрынғысы" және "шыңға қарай күшпен шамырқап барады". Бірақ олардың шыңға жеткенін немесе екінші баспалдақтан жоғары көтерілгенін дәлелдейтін ешқандай мәлімет жоқ. Олар қайтып оралмады және таудың үстінде қаза болды. Оделл оларды тірі көрген соңғы адам еді. 1924 жылдың маусым мен қараша айлары арасында жазылған алғашқы екі есебінде Оделл Маллори мен Ирвиннің екінші баспалдаққа көтерілгенін көргеніне толық сенімді болды. Бірақ 1925 жылы жарияланған экспедиция есебінде, және альпинистер қауымдастығының мүшелері бұл екінші баспалдақ па, жоқ әлде төменгі бірінші баспалдақ па деген күмәндарын білдіргеннен кейін, Оделл олардың бірінші баспалдақта көрінген болуы мүмкін екенін мойындады. Келесі Эверест экспедициясына тым ескі деп есептелгеннен кейін, ол өз шешімін кері қайтарып, екінші баспалдақтың үстінен екі альпинисті көргеніне қайта сенді. Егер олар осылай істеген болса, кем дегенде біреуі шыңға жете алуы мүмкін еді.

Жетістіктер

1936 жылы Ноэл Оделл Билл Тилманмен бірге Нанда Деви шыңына сәтті өрмеледі, ол сол кезде және 1950 жылға дейін ең биік бағытталған тау еді. Оделл 1938 жылы Тилман басқарған экспедициямен бірге Эверестке қайта оралды. Ноэл Оделл альпинизмнен басқа да қызықты мансапқа ие болды, ол екі дүниежүзілік соғыста Корольдік инженерлер қатарында қызмет етті, мұнай және кен өнеркәсібінде кеңесші болып жұмыс істеді, сондай-ақ Гарвард пен Кембридж сияқты әлемнің көптеген университеттерінде геология пәнін оқытты. Ол Жаңа Зеландиядағы Отаго университетінде және Пәкістанның Пешавар университетінде геология профессоры болды. 1944 жылы ол Эдинбург Корольдік қоғамының мүшесі болып сайланды. Оның кандидатурасын Сэр Джеймс Уорди, Джордж Тирелл, Сэр Артур Труман және Джон Вейр қолдады.

Отбасы

1917 жылы Гвлэдис Джонсқа үйленді (1977 жылы қайтыс болды).

Мұра

2010 жылғы Мэллори экспедициясы туралы деректі фильмде, "The Wildest Dream" ("Ең қаһарлы арман") Алан Рикман Ноэль Оделлдің үні болды.