Кіріспе

Қан қысымын төмендететін дәрі

Празозин, Minipress саудалық атауымен де сатылады, жоғары қан қысымын, простата безінің үлғаюын және посттравматикалық стресс бұзылысына (ПТСР) байланысты кошмарларды емдеу үшін қолданылатын дәрі. Жиі кездесетін жанама әсерлеріне бас айналу, ұйқышылдық, жүрек айну және жүрек қағу жиілігінің өзгеруі жатады. Празозин α1 адренергиялық рецепторларының селективті емес кері агонисті болып табылады. Ол генериктік дәрі ретінде қолжетімді.

Медициналық қолданыстар

Празозин ауызға қабылдағаннан кейін әсер етеді және α1 адренергиялық рецепторларына таңдамалылығының арқасында жүрек жұмысына минималды әсер етеді. Дегенмен, празозин қабылдауды бастағанда жүрек соғу жиілігі мен жиырылу қабілеті артуы мүмкін, себебі организм бұрынғысынан жоғары қан қысымына гомеостазға қол жеткізген. Празозин ұзақ қолданғанда қан қысымын төмендету әсері байқалады. Уақыт өте келе жүрек соғу жиілігі мен жиырылу қабілеті төмендеп, қан қысымы азаяды. Празозиннің гипотензияға қарсы қасиеттері оны жоғары қан қысымын емдеуде екінші қатарлы таңдау жасайды. Празозин игі есімді простаталық гиперплазиямен байланысты несеп шығару қиындықтарын емдеуде де пайдалы, себебі ол простата мен несеп жолының жиырылуын реттейтін α1 адренергиялық рецепторларын бұғаттайды. Гипертония және игі есімді простаталық гиперплазия үшін бірінші қатарлы таңдау болмаса да, егер адамда осы екі проблема бір уақытта болса, оны қолдануға болады. Празозин ұйқысыздықты емдеу үшін тіркелмеген қолданыста қолданылады және седативтік әсер тудыруы мүмкін. Бұл препарат әдетте үнділік қызыл сарышаянның шағуынан кейін қолданылады.

Жағымсыз әсерлер

Празозиннің жиі кездесетін (4–10% жиілігі) жанама әсерлеріне бас айналу, бас ауыру, ұйқылылық, шаршау, әлсіздік, жүрек соғу және құсқысы кіреді. Празозинмен байланысты бір құбылыс "алғашқы дозаға реакция" деп аталады, онда препараттың жанама әсерлері – әсіресе ортостатикалық гипотензия, бас айналу және ұйқылылық – алғашқы дозада ерекше айқын байқалады.

Фармакодинамика

Празозин – α1 блокаторы, ол α1 адренергиялық рецепторлардың, соның ішінде α1A, α1B және α1D адренергиялық рецепторлардың субтиптерінде селективті емес кері агонист ретінде әрекет етеді. Ол осы рецепторларға афинитеті (Ki) α1A адренергиялық рецептор үшін 0,13–1,0 нМ, α1B адренергиялық рецептор үшін 0,06–0,62 нМ, ал α1D адренергиялық рецептор үшін 0,06–0,38 нМ құрайды. Оның α2 адренергиялық рецепторларға афинитеті әлдеқайда төмен (α2A адренергиялық рецептор үшін Ki = 210–5012 нМ, α2B адренергиялық рецептор үшін 13–398 нМ және α2C адренергиялық рецептор үшін 10–200 нМ). Олар сонымен қатар орталық нерв жүйесінде де кездеседі. α1 адренергиялық рецепторлар иммундық жасушаларда да табылған, онда катехоламиннің байланысуы цитокин өндірісін ынталандырып, күшейте алады. Қайта қолданылатын дәрі ретінде празозин цитокин дауыл синдромының және COVID-19 асқынуларының алдын алу мақсатында зерттелді, онда цитокин реттеуінің бұзылуын азайту мүмкіндігі қарастырылады.