Кіріспе

FMRFamide (H Phe Met Arg Phe NH2) – FMRFamide туысқан пептидтер (FaRP) отбасының кең таралған нейропептиді, олардың барлығы C-терминалында RFamide тізбегін бөліседі. Алғаш рет қатты балықшада (Mercenaria mercenaria) анықталған, жүрек қызметін реттеуде маңызды рөл атқарады деп саналады. ФМРФамидке байланысты бірнеше пептид белгілі, олар әртүрлі жасушалық функцияларды реттейді және антиопиаттық әсерлер сияқты фармакологиялық қасиеттерге ие. Mercenaria mercenaria-да FMRFamide оқшауланып, жүрек соғуының күші мен жиілігін цитоплазмалық cAMP деңгейінің артуымен байланысты биохимиялық жол арқылы арттыратыны дәлелденді. FMRFamide – Insecta, Nematoda, Mollusca және Annelida сияқты көптеген типтердегі маңызды нейропептид. Ол жәндіктердің асқазан-ішек трактісіндегі эндокринді жасушаларда аллатостатин және тахикинин отбасыларымен бірге ең көп кездесетін нейропептид болып табылады, бірақ оның функциясы әлі толыққанды белгілі емес. Нейропептидтер әдетте C. elegans-та flp 1-ден flp 22-ге дейінгі бірнеше гендермен кодталады. FaRP-ның жалпы прекурсоры көптеген әртүрлі нейропептидтерді құру үшін өзгереді, олардың барлығы бірдей FMRFamide тізбегін сақтайды. Бұл пептидтердің функционалдық тұрғыдан үстемелік емес екені де атап өткен жөн. Омыртқасыз жануарларда FMRFamide туысқан пептидтер жүрек соғуының жиілігіне, қан қысымына, ішек қозғалғыштығына, тамақтану мінез-құлқына және көбеюге әсер етеді. Мысықтар сияқты омыртқалы жануарларда олар опиоидты рецепторларға әсер етеді, нәтижесінде налоксонға сезімтал антиноцицепция туындайды және морфинмен шақырылған антиноцицепция төмендейді. Бұл нейропептидтің анықталуы маңызды, өйткені оның экспрессиясы омыртқасыз жануарларда дамудың ерте кезеңдерінде ОЖС-нің қалыптасуына негіз салады. Соңғы жылдары FMRFamide-нің омыртқасыз жануарлардағы нейромодуляциялық әсері айқын байқалды. Бұл, ішінара, көлді шаяндардың Planorbid және Lymnaeid тұқымдастарына қатысты жүргізілген кең ауқымды зерттеулерге байланысты.