Кіріспе

Кардифф қаласының ауданы және қауымдастығы, Уэльс

Кантон (Трегнан) – Уэльстің астанасы Кардиффтің батысындағы ішкі қалалық аудан және қауымдастық, қаланың әкімшілік орталығынан батысқа қарай 2 миль (3 км) қашықтықта орналасқан. Ол Понтканнамен шектес. Кантон – Кардиффтің этникалық құрамы ең алуан түрлі аудандарының бірі, онда пакистандықтар мен үндістер көптеп қоныстанған. 2011 жылғы халық санауы бойынша Кантонның жалпы халқы 14 304 адамды құрады. Бұл сонымен қатар Кардиффтің орталық бөлігіндегі валли тілінде сөйлейтін халықтың ең көп шоғырланған ауданы, халықтың 19,1% валли тілінде сөйлейді.

Сипаттама

Ауданның басты жолы – Cowbridge Road East, көптеген дүкендері мен кафелері, сондай-ақ пабтар мен мейрамханалары, тәуелсіз саудагерлері бар көгілдір далада. Жергілікті тұрғындар бұл жерді "Стрип" деп атайды. Кантон Томпсон паркіне, Виктория паркіне және Санаториум паркіне, Ллановер Холл білім беру орталығына және Кантон орта мектебінің бұрынғы ғимараттарында орналасқан Капитр өнер орталығына үй иесі. Аймақтың жұмысшы табының тамыры терең болғанымен, көптеген суретшілер мен жас мамандар қала орталығына жақындығын және өнер орындары мен пабтардың көптігін тартымды деп санады, нәтижесінде джентрификация мен богемиялық атмосфера қалыптасты.

Атауы

Атауы ("Қасиетті Канна қаласынан") 6-шы ғасырдағы әйел қасиеттінің есімімен байланысты, содан кейін Понтканна да осылай аталған. Кантон, сонымен қатар Треганна (tref – қала + Қасиетті Канна) деп те белгілі, 13-ғасырдағы Лландаффтағы поместье болған. 1875 жылы ол Кардиффтің құрамына кірді.

Орта ғасырлар

Кантон, немесе Уэльс тілінде Треггана, 13 ғасырдағы Кардиффтегі уәлияттың төңірегінде қалыптасты және жақын орналасқан Лландафф приходынан жерлерді граф (немесе барон) де Канетун басқаруымен алды, бірақ бүгінде бұл уәлият Лландафф уәлияттарының қарауында. Кантонның киелі Каннаның құрметіне аталғаны айтылады, ол кельт әулиелер дәуіріндегі қадірлі әйел, ал Каннаның өзі Артур патшаның туысы болған деп есептеледі. 1215 жылы Луция де Канетун есімді прихождан "графтың қабырғасына жақын" жердегі егістікті игергені жазылған. 1230 жылы Кардифф хартасында Уолтер де Канетун есімді адам аталды және хартаға қол қойды, бұл оның жоғары мәртебелі тұрғын екенін көрсетеді. 1262 жылы Николай де Канетон есімді дәрігер немесе «физик» Маргам және Глостердегі Санкт-Петер аббаттықтары арасындағы заңдық дауға куәлік берді. 1290 жылы Ричард де Канетон жаңа Кардифф хартасына куә ретінде тіркелді. Сондай-ақ 1290 жылы (Cartae 1 бет 294) мына жазба бар:

«Роберт де Ландафтың ұлы Джон, Мило де Регниге үш акр жерден түсетін алты пенни жалғаға берді, бұл жерді Джон де Лейк, бұрынғы ла Леквифтегі сот орындаушысы, менің ақымнан алған. Сондай-ақ, Джон, Джон Годманның ұлы Kaerdif, сол Sudcrofte жерінде Kanetone астындағы үш акрға бір пенни жалға төлейді». (Ричард де Канетон да осы хартаның куәсі болды.)

Ортағасырлық базар

1250 жылдан бастап бірнеше жүз жыл бойы Кантон-Кросс Оңтүстік Уэльс аймағындағы ең ірі және маңызды сауда нарығының орны болды. Базар жексенбі күндерін қоспағанда, күн сайын ашық тұрды. Ол кең көлемді Кантон ортақ жерлерінде, қазір Лландафф жолы мен Леквит жолының Каубридж Роуд Ист (Cowbridge Road East) жолымен қиылысатын жерде, Кантон Кросс Волтс (Canton Cross Vaults) қоғамдық үйі әлі тұрған жерге орналасқан. Кардифф және Оңтүстік Уэльс аңғарларынан түрлі жаңа тағамдар, тірі мал және тұрмыстық заттар әкелініп сатылды. Экспортқа арналған тауарлар кейін Кардифф, Пэнарт және Суонбридж портына тасылды немесе малдары жиналды. Сондай-ақ, осы порттардан нарыққа жаңа азық-түлік пен саудаға жарамды тауарлар жеткізілді. 1450 жылы Канетон сарайының басқару құқығы Лландафф сарайының иесі, бірақ Радыр тұрғыны болған сэр Дэвид ап Мэтьюге берілді.

19 және 20 ғасырлар

1853 жылы Сент-Джонс, Кантон құрылысын аяқтап, жақын орналасқан Ландафф соборының жергілікті шіркеу бөлімшесі ретінде ашылды. 1840 жылдардың басынан бастап, Кантондағы Халкет көшесі көптеген ирландтық отбасыларға мекен болды, және Кантон Кардиффтің өсіп келе жатқан ирландтық қауымдастығының танылған орталығына айналды. Олардың көпшілігі өз елдеріндегі картоп аштығынан қашып, Ливерпуль және Кардифф порттарында жұмыс іздеп, тұрғын үй табуға тырысты. 1870 жылы Кантонда ірі Atlas Engineering Works зауыты салынды және есіктерін ашты, бұл аймақта көптеген жаңа білікті жұмыс орындарын құрды. 1875 жылы тәуелсіз Кантон ауылы жарғы арқылы Кардифф қаласының бір бөлігі болып қосылды. Кантон құрамына бұрын Элидің бөлігі саналған Пвилл Кох та кірді. 1899 жылы Кантон Коммонының батыс жағында орналасқан Манор-хаус әлі де тұрғаны тіркелді, бірақ ол жағдайы нашар болды және құлау қаупі төнді. Сол кезде ол Ричард Уильямс деген азаматтың меншігінде болды, бірақ Манор-хаус қашан бұзылғаны туралы ешқандай жазба қалмаған. 1899 жылы Эли Коммонындағы кең алқаптар Виктория паркі деп аталатын қалалық демалыс орнына және қалалық кеңес құрылысындағы жаңа тұрғын үйлерге айналу процесінде болды. Кантон Кросс маңындағы базар, ол кезде апталық мал базарына дейін қысқарған, қазіргі Кантон орта мектебі орналасқан Фейрвотерге көшірілді. Базар ауласы мен қоралар Гламорган аңғарының түкпір-түкпірінен келген фермерлердің арбалары мен шаналарына толы болды. Базар ірі қара малмен, қой және шошқамен айналысты, сонымен қатар базар ғимаратында сою орны да болды, сондықтан мал бүкіл Кардиффтегі көптеген ет дүкендеріне тасымалдауға дайын күйде сойылып, дайындалатын болды. Базардың трамвай депосы және тұрақ орны да Северн жолы кеңес мектебінің жанында орналасқан. 1902 жылдан бастап трамвайлар деподан және Виктория паркінен қала орталығына, содан кейін Кардиффтің басқа да аймақтарына дейін жүрді. 1950 жылы олар Кардиффтің электр троллейбустарымен ауыстырылды. Дәстүрлі Кантон Кросс ортақ жерінде қазір Кардифф Сити ФК-нің Кардифф Сити стадионы және Кардифф Халықаралық Спорт стадионы салынған, ал ортағасырлық базардың соңғы қалдығы Бессемер Роуд жеміс базарымен ғана ұсынылған. Соңғы жылдары бұл аймаққа көптеген коммерциялық автосалондар көшіп келді.

21 ғасыр

2016 жылы Санаториум паркіне жапсарлас, негізгі теміржолдың ар жағындағы ескі Аржо Виггинс Теапе қағаз фабрикасының орнын дамыту жұмыстары басталды. Сегіз жүз үйдің салынысы күтіліп, бұл "қалалық кент" "Милл" деген атпен таныстырылды.

Уэльс тілі

2011 жылғы санақта Кантон тұрғындарының 2625 немесе 19,1%-ы (3 жастан асқан) валлий тілінде сөйлейтіні анықталды. Бұл көрсеткіш 2001 жылғы санақтағы 1964 және 15,6%-дан жоғары. Кантон қаласында екі валлий тіліндегі бастауыш мектеп бар: Ysgol Gymraeg Pwll Coch және Ysgol Gymraeg Treganna, сондай-ақ бір валлий тіліндегі құдайға табыну орны: Салем (Уэльс пресвитериан шіркеуі), ол Маркет жолында орналасқан (1856 жылы құрылған, қазіргі ғимарат 1910 жылы салынған). Лландафф жолындағы қазіргі Кардифф қытай христиан шіркеуі бастапқыда валлий тіліндегі баптист шіркеуі болған (1853 жылы ашылған), бірақ 19 ғасырдың соңында қызметтер тілі ағылшын тіліне өзгертілген.

Білім

Мектептерге Лансдоун бастауыш мектебі, Раднор бастауыш мектебі, Сент-Мэри бастауыш мектебі, Ysgol Gymraeg Pwll Coch, Ysgol Gymraeg Treganna және Фицлан жоғары мектебі кіреді. Бұған қоса, үлкен Кантон кітапханасы да бар.

Спорт

Кантон регби футбол клубы – Оңтүстік Уэльстің Кардифф қаласының Кантон ауданындағы регби одағы командасы (1877 жылы құрылған). Клуб өз алаңындағы ойындарын Кардиффтегі Леквит жолынан орналасқан Лоуренни даңғылында өткізеді. Ол Уэльс регби одағының мүшесі және «Кардифф Блюз» клубына ойыншы дайындайды. Кантон RFC 1876 жылы құрылып, ойынға кірісті және Кардифф және округтік одақты құрған үш клубтың бірі болды. Осы кезеңде Кантон аумағында ойнаған үш команданың ішінде тек Кантон RFC ғана сақталды. Алғашқы алаң Александра паркінде орналасқан, ал «Қабанның басы» клубының штаб-пәтері ретінде пайдаланылды (екеуі де Леквит-роудта). 1880-ші жылдардағы командалар Кардифф RFC-ге тұрақты түрде ойыншылармен қамтамасыз етті, олардың кейбіреулері Уэльс құрамасына шақырылды. Кантон Рейнджерс футбол клубы, бұрын Кантон және Риверсайд деп аталған және Мауро Каресимо мен Вито Валуцци туыстары құрған, қазір 20 жылдығын тойлап, 1999 жылдан бері Оңтүстік Уэльс футбол ассоциациясына мүше. FAW Silver аккредиттеуіне ие клубта 5 жастан бастап ересектерге дейінгі мини, жасөспірім, жастар және аға футбол командалары жұмыс істейді, олар Кардифф және округтік футбол лигасында өзара жарысады. Клуб сонымен қатар Оңтүстік Уэльс Альянсы дивизионында ойнайтын аға ерлер командасын ұстап тұрады. Клуб түрлі жастағы командалар арасында көптеген лига және кубок жарыстарында жеңіс туын көтерді. 2015 жылдың мамырында клуб Оңтүстік Уэльс аймағындағы «Жыл клубы» номинациясын жеңіп алды, ал 2016 жылдың мамырында Уэльстің FAW «Жыл клубы» сыйлығына ие болды. Кантон Либерал да Кантон аймағында орналасқан. Либералдар 2006 жылы құрылды және Оңтүстік Уэльс футбол ассоциациясына мүше. Клуб құрылғаннан бері Уэльстің футбол пирамидасы бойынша жоғарылап келеді. Аға команда жаңадан құрылған Уэльс футбол лигасына бір қадам жетпейді және өз алаңындағы ойындарын Кардифф халықаралық спорт кешенінде, осы нысанмен байланысты қоғамдық клуб ретінде өткізеді. Аға резервтік команда өз ойындарын Кардифф және округтік футбол лигасында ойнайды.

Үкімет

Кантон – Кардифф қаласының сайлау округі және қауымдастығы. Бұл аймақта қауымдық кеңес жоқ. Кантон сайлау округі Кардифф Батыс сайлау округінің құрамында орналасқан. Ол солтүстікте Фэрвотер және Лландаффпен, шығыста Риверсайд және Грангетаунмен, оңтүстікте Гламорган алқабымен, батыста Каэрау және Элимен шектеседі. Кантон округі Кардифф округтік кеңесінде үш округтік кеңесшімен өкілдік етіледі. Кардифф 1996 жылы біртұтас әкімшілік бірлік болғаннан бері Кантонды Лейборист кеңесшілері ұсынады. Қазіргі таңда Стивен Кунна, Сьюзан Элсмор және Жасмин Чоудхури осы өкілдікті жүзеге асыруда. Олар Кантон кітапханасында, Кітапхана көшесінде, жұп сандардағы сенбі күндері (тамыз айынан басқа) сағат 10.00-ден 11.00-ге дейін кеңес беру кездесулерін өткізеді.