Кіріспе

Микроқан тамырлық декомпрессия (МҚД), сондай-ақ Джанетта процедурасы деп те аталады, – бұл тригеминальды невралгияны (сондай-ақ басқа бас сүйек нервтерінің невралгиясын) емдеу үшін қолданылатын нейрохирургиялық процедура. Тригеминальды невралгия – беттегі қатты және ұзақ ауыру эпизодтарымен, гемифациальды спазммен сипатталатын ауырсыну синдромы. Бұл процедура вестибулокохлеарлық нервке қан тамырларының қысылуынан туындаған құлақ шуы мен бас айналуды емдеу үшін тәжірибелік түрде де қолданылады.

Тарих

Николас Андре 1756 жылы тригеминальды невралгияны алғаш рет сипаттады. 1891 жылы сэр Виктор Хорсли бұл ауруға қатысты тригеминальды нервтің преганглиондық тамыршаларын кесуді қамтитын алғашқы ашық хирургиялық процедураны ұсынды. 1925 жылы Уолтер Данди артқы бас сүйегі қуысында нервті ішінара кесуді жақтады. Осы процедура барысында ол нервтің қан тамырларымен қысылуын байқады және 1932 жылы тригеминальды невралгияның себебі нервтің қан тамырларымен, әдетте жоғары мишаша артериясымен қысылуы екенін айтты. Операциялық микроскоптың енгізілуімен Питер Дж. Джаннета 1967 жылы бұл теорияны одан әрі растап, тригеминальды невралгияны емдеу үшін қысым жасап тұрған қан тамырын жылжытуды және тамыр бастапқы орнына қайта оралмауы үшін аралыққа сүңгіш орнатуды ұсынды.

Пациенттерді таңдау

Микроқан тамырларын декомпрессиялаудан ең көп пайда көретін науқастарда тригеминальды невралгияның классикалық түрі болады. Бұл аурудың диагнозы науқастың белгілері және неврологиялық тексеру нәтижелеріне сүйенеді. Бұл ауруды анықтау үшін қан талдауы немесе генетикалық маркерлер жоқ. МРТ басқа диагноздарды жоққа шығаруға көмектеседі. Жаңа МРТ техникалары нервтің қан тамырларымен қысылуын көруге мүмкіндік береді. Микроқан тамырларын декомпрессиялаудан жақсарған науқастарда ауырсыну көбінесе эпизодтық, тұрақты емес болады. Ауырсыну әдетте электр тогындай сезіледі және өте күшті. Ауырсыну көбінесе белгілі бір факторлармен туындайды. Осы факторлардың ішінде жеңіл тиісу, тамақтану, сөйлесу немесе макияж жасау сияқтылары бар. Микроқан тамырларын декомпрессиялаудан бет ауруы басылған көптеген науқастар, дәрілердің көмегімен де уақытша болса да жақсаруды сезінген. Микроқан тамырларын декомпрессиялауға үміткерлер ауырсынудың дұрыс түріне ие болумен қатар, операцияға төтеп беруге жеткілікті денсаулыққа ие болуы керек. Операция жасау қаупі науқастың жасы ұлғайған сайын артады.

Хирургиялық әдіс

Пациенттер жалпы анестезия арқылы ұйықтатылады және басын бұра отырып немесе симптомдар байқалатын жағы үстіне қарап жатып, арқаларына жатады. Беттік функция мен естудің электрлік мониторингі қолданылады. Құлақтың артында екі саусақ енінен, құлақтың ұзындығындай тік сызық кесіледі. Шамамен 30 мм (1,2 дюйм) диаметрінде бас сүйегінің бөлігі алынып, мидың астындағы қабық – dura ашылады. Dura ашылып, мишақша көрінеді. Мишақша ығыстырылып, ми сабасының бүйірін ашуға мүмкіндік беріледі. Микроскоп және микрохирургиялық аспаптарды қолданып, арахноидальды мембрана тіліміне дейін бөлінеді, соның арқасында 8-ші, 7-ші және соңында үштік жүйке көрінеді. Қан тамырының зиян келтірген тізбегі босатылады. Көбінесе жүйкеде, қан тамырының тиген жерінде ойыс немесе із табылады. Сирек жағдайда жүйке жұқа да, бозғылт түсті болады. Қан тамыры босатылғаннан кейін, тамыр бастапқы орнына қайта оралмауы үшін жүйке мен қан тамыры арасына губка тәрізді материал салынады. Декомпрессия толыққаннан кейін жара физиологиялық тұз ерітіндісімен шайылады. Dura тігіліп жабылады. Бас сүйегі қалпына келтіріліп, үстіндегі тіндер бірнеше қабаттап жабылады. Пациент оянып, жансақтау бөліміне немесе басқа да қатаң бақылаудағы бөлімшеге жіберіледі.

Нәтижелер

Жанетта ең ірі МДС сериясын баяндады, ол 1996 жылы «The New England Journal of Medicine» журналында жарияланды. Бастапқы табыстылық деңгейі толық жеңілдік үшін 82% құрады, ал тағы 16% жартылай жеңілдік алды, нәтижесінде бастапқы табыстылық деңгейі 98% болды. 10 жылдық бақылаудан кейін, 68% пациенттерде жақсы немесе өте жақсы нәтижелер байқалды. 32% симптомдардың қайталануы тіркелді. Басқа зерттеулер де ұқсас немесе одан да жақсы нәтижелерді көрсетіп отыр.

Асқынулар

МДС-ның (ми қабығының декомпрессиясы) ауыр асқынуларына өлім (0,1%), инсульт (1%), есту қабілетінің жоғалтылуы (3%) және бет әлсіздігі (0,5%) жатады. Д. Джанетта бет парализін (әлсіздіктен өзгеше) "МДС-ның маңызды және жиі кездесетін асқынуы" деп атады. (2 жеке куәлік антпен берілді: Леви Дженеттаға қарсы, CCP Аллегей округі, GD 81–7689. Басқа асқынуларға жұлын сұйықтығының ағуы және жараның инфекциялануы (1%) жатады. Көптеген пациенттер хирургиялық тілістен және жұлын сұйықтығының қанмен шашырауынан уақытша мойын ауыруы мен қатаю сезінеді.

Басқа процедуралар

Тригеминдік нейралгияны емдеу үшін тағы бірнеше хирургиялық процедуралар бар, оның ішінде тері арқылы жасалатын ризотомия, тері арқылы глицерин енгізу, тері арқылы баллонмен қысу, ризотомия және стереотаксистік радиохирургия (SRS). Басқа процедуралармен салыстырғанда, МВЖ ұзақ мерзімді сәттілік деңгейі ең жоғары, бірақ сонымен қатар ең жоғары тәуекелмен байланысты.