Кіріспе

1973 жылы АҚШ пен КСРО арасындағы келісім

Ядролық соғыстың алдын алу туралы келісім АҚШ пен Кеңес Социалистік Республикалар Одағы арасындағы ядролық соғыс қаупін азайту мақсатымен жасалды. Келісім 1973 жылғы 22 маусымда Вашингтон саммитінде қол қойылды. АҚШ пен КСРО ядролық соғыс қаупін төмендетуге және қарым-қатынастардағы шиеленісті ұстап тұру саясатын қалыптастыруға келісті. Іс жүзінде, келісімнің тиімділігі шамалы болды, және Генри Киссинджер оның "көрсетілген күш-жігерге" тұрарлықтығына күмәнданды.

Тарих

Келісімді алғаш рет 1972 жылы Мәскеуге жасаған сапарында АҚШ Мемлекеттік хатшысы Генри Киссинджерге Кеңес Одағы ұсынды. Киссинджер бастапқы жобаны "бізді ядролық қару қолданудан бас тартуға итермелеу үшін жасалған қауіпті, кеңестік маневр" деп сипаттады, себебі еркін әлемнің қорғанысы осы қаруға тәуелді болды. Кәдімгі қарудағы кеңестік басымдықты ескере отырып, мұндай қадам одақтастарымыздың рухын түсіріп, Қытайды қатты алаңдатар еді, ол бұлды АҚШ пен Кеңес Одағының ұзақ уақыттан бері қорқатын бірлестігінің белгісі ретінде қарастырар еді. Бізден НАТО-ның әскери стратегиясын жоюды және сонымен бірге Қытайға немесе ядролық қаруға ұмтылған кез келген елге өз ықпалымызды таңу немесе оларды оқшаулау үшін АҚШ-Кеңес Одағының әскери одағын жариялауды талап етті". Британдық дипломат Томас Бримелоудың көмегімен Киссинджер өзінің "Брежневтің бастапқы жобасынан 180 градусқа өзгеше" деп сипаттаған қарсы ұсынысын ұсынды. Қысқасы, бір жылдан астам келіссөздердің нәтижесінде біз кеңестік ұсынысты – яғни бір-бірімізге қарсы ядролық қару қолданудан бас тарту туралы ұсынысты бейбітшілік туралы, одақтас елдер мен үшінші мемлекеттерге де қатысты, сондай-ақ халықаралық қатынастардың сақталған тәртібіне негізделген, әсіресе күш қолданудан немесе күш қолдану қаупінен аулақ болу туралы қарапайым мәлімдемеге айналдырдық. Киссинджер мүлдем қабылдамайтын алғашқы кеңестік ұсыныстан айырмашылығы, келісілген мәтін АҚШ-қа "біршама пайдалы" мүмкіндіктер берді, әсіресе ядролық соғыстың алдын алу саласында емес, Киссинджердің геосаяси реализмдегі мамандық саласында: оның бағалауынша, бұл "Кеңес Одағына НАТО-ға немесе Таяу Шығысқа келісімді бұзбай шабуыл жасау мүмкін болмайды. Бұл бізге тіпті Қытайға қарсы шабуылға қарсы тұру үшін заңдық негіз де берді". Дегенмен, Киссинджер келісімнің "көрерлік еңбегіне" күмән келтірді.

Цитаталар

"Ядролық соғыстың алдын алу келісімі". Америка ғалымдары федерациясы. 2010 жылдың 9 ақпанында қарастырылды.