Кіріспе
VI ғасырдағы Византиялық дәрігер Александр Тральский (; шамамен 525 – шамамен 605 жылдар) Византия империясының ең көрнекті дәрігерлерінің бірі болды. Оның туған күнін біздің заманымыздың VI ғасырына жатқызуға болады, себебі ол V ғасырдың соңында немесе VI ғасырдың басында шығарма жазбаған Аэтий Амиденді еске алады, ал оны VII ғасырда өмір сүрген деп саналатын Эгиналық Пауыл сілтеме жасайды. Сонымен қатар, ол тарихын жазуға кіріскен Агатхиастың замандасы ретінде айтылады, ол шамамен 565 жылы Юстин II билікке келген кезде жазуды бастады.
Alexander of Tralles (; ca. 525– ca. 605) was one of the most eminent physicians in the Byzantine Empire. His birth date may safely be put in the 6th century AD, for he mentions Aëtius Amidenus, who probably did not write until the end of the 5th or the beginning of the 6th century, and he is himself quoted by Paul of Aegina, who is supposed to have lived in the 7th century; besides which, he is mentioned as a contemporary of Agathias, who set about writing his History in the beginning of the reign of Justin II, about 565.
Өмір
Александр Кіші Азиядағы Тральде грек болып дүниеге келді. Ол әкесі Стефанның, өзі де дәрігер болған, тәрбиесінде өскендігіне мүмкіндік алды, сондай-ақ тағы бір адамның тәрбиесінде болды, ол кім екенін атамайды, бірақ оның ұлы Космаға өзінің ең басты еңбегін арнады, оны оның өтініші бойынша алғыс ретінде жазды. Ол кең ауқымды тәжірибесі бар, ұзақ жылдар бойы тәжірибе жинаған, Римде ғана емес, сонымен қатар Испания, Галлия және Италияда саяхат еткен жерлерде зор беделге ие болған адам еді, сондықтан оны «Александр дәрігер» деп атады. Ағатий оның төрт бауыры – Антемий, Диоскор, Метродор және Олимпия туралы да жоғары баға берді, олардың барлығы өз салаларында көрнекті болды. Александр Аэтий Амиден, Орибасий және басқалар сияқты жай ғана жинақтаушы емес, ол мүлдем басқа деңгейдегі автор, және түпнұсқа жазушының стиліне жақын. Ол өзінің ең басты еңбегін өте қарт жасында, өзінің тәжірибесінің нәтижесінде, тәжірибе шаршағандықтан қолынан келмей қалғанда жазды. Джон Фрейнд сияқты ғалымдардың айтуынша, оның стилі негізінен өте жақсы, қысқа, анық және (Александрдің өзінің терминін пайдалану үшін) қарапайым тілмен құралған. Ол ішек ауруын емдеу кезінде: «Мен сені ұлы есіммен Ἰαὼ Σαβαὼθ (Иао Сабаот) деп ант етемін», – дейді, ал сәл кейін «Мен сені қасиетті есімдермен Ἰαὼ, Σαβαὼθ, Ἀδοναὶ, Ἐλωί (Иао, Сабаот, Адонай, Элои) деп ант етемін», – дейді, бұл оның яһуди немесе христиан болғанын көрсетеді, ал шошқа етін жиі тағайындауынан оның христиан болғаны ықтимал.
Шығармалары
Александрдың "Медицина бойынша он екі кітап" атты басты еңбегі алғаш рет латын тіліндегі ескі, кемшіліктері бар аудармасында "Александри Ятрос Практика" деген атпен басылып шықты, және ол бірнеше рет жарияланды. Оны алғаш рет грек тілінде Жак Гупиль (Париж, 1548, фолио) өңдеді, бұл әдемі және сирек басылым, сонымен қатар Rhazae de Pestilentia Libellus ex Syrorum Lingua in Graecam Translatus кітабын да қамтиды. Александрдың әлі күнге дейін сақталған тағы бір еңбегі – қысқаша трактат, Περὶ Ἑλμίνθων, De Lumbricis, оны алғаш рет грек және латын тілдерінде Иероним Меркуриалис (Веника 1570, 4to) жариялады. Александр басқа да бірнеше медициналық еңбектер жазған болуы мүмкін, бірақ олар қазір жоғалып кетті. Александр сондай-ақ депрессияның (меланхолия) адам өлтіруге және өзіне қол жұмсауға итермелейтін бейімділіктерге әкелуі мүмкін екенін ашқан (Диан, Хейлс Р. Депрессия). Ол сынған сүйектер және бас жарақаттары туралы кітап жазу ниетін білдірді. Оның несеп туралы жазған трактатын Иоанн Актуарий еске алады, ал ол өзі араб тіліне аударылған көз аурулары туралы еңбегінен айтады. Оның плевра қабынуы туралы тағы бір медициналық трактаты араб тіліне аударылған деп есептеледі, бұл оның осы ауруды зерттеуге арналған үлкен еңбегінің алтыншы кітабы болуы мүмкін. Александр Траллианға жатқызылатын тағы екі медициналық еңбек (Медициналық және физикалық мәселелер жинағы және қызба туралы трактат) Александр Афродисиялыққа да жатқызылуы мүмкін.