Кіріспе

Майжокунггар ауданы немесе Мелдро Гунгкар ауданы – Тибет автономиялық аймағының Лхаса қаласының ауданы және Ченггуанның басты орталығынан шығысқа қарай орналасқан. Оның ауданы шамамен және орташа биіктігі теңіз деңгейінен жоғары. Халықтың көп бөлігі этникалық тибеттіктер және олар ауыл шаруашылығымен немесе мал шаруашылығымен айналысады. Кен өндірусі салық кірісінің маңызды көзі болып табылады, бірақ қоршаған ортаға зиян келтіреді. Ауданның арасында ыстық су бұлақтары және Дригунг монастыры сияқты түрлі туристік тартымдылықтар бар.

География

Мелдро Гунгкар тибет тілінде «Нагараджа Мелдроның мекені» деген мағынаны білдіреді. «Можугонгка» сөзі «жердің соңындағы қала» дегенді білдіреді. Бұл Нанкин қаласымен тығыз байланыстас қала. Аудан Лхаса өзенінің (немесе Ки өзенінің) орта және жоғарғы ағысында және Мила тауының батысында орналасқан. Гиама қалашығынан өтетін Гиама Чжунчу өзені Лхаса өзенінің саласы болып табылады. Мила (немесе Мира) тауы, Лхаса өзені мен Нянг өзені арасындағы суайырық шекарасын құрайды. Мила тауының солтүстік беткейіндегі ағаш өсетін шегірлік деңгейі . Можугонгка Лхасадан шамамен шығысқа қарай орналасқан. Оның ауданы км² құрайды, ал орташа биіктігі теңіз деңгейінен жоғары. Карбон кезеңіне жататын шөгінділер Лхаса терранының Лунзуб ауданында және терранның солтүстігіндегі Жанг Ко көлінің оңтүстігінде табылды, бірақ қазбалы төменгі карбон кезеңіне жататын шөгінділер тек Майзукунгар ауданында ғана кездеседі. Бұл қабаттың құрамында негізінен кварцты құмтас, сланец және коралл Kueichowphyllum sp. қамтитын аз мөлшердегі әктастар бар.

Климат

Можугонка округі жартылай шөлейтті таулық қоңыржай муссондық климат аймағында орналасқан. Мұнда ауа суық, құрғақ және сирек, қыс және көктем айларында желдің күші зор. Жылдық орташа температура – . Маусым айында тіркелген ең жоғары температура шамамен – , ал орташа ең жоғары температура – . Қаңтар айындағы ең төменгі температура – . Жыл сайын мұз жармайтын күндердің саны шамамен 90-ға жетеді. Жылдық жауын-шашын мөлшері – .

Халық саны

2010 жылы жалпы халық саны 48 561 адамды, 9 719 шаңырақты құрады, олардың басым көпшілігі егіншілік және мал шаруашылығымен айналысады. Халықтың 98 пайызы – этникалық тибет халқы.

Экономика

Халықтың көпшілігі ауыл шаруашылығына, соның ішінде егіншілік пен мал шаруашылығына тәуелді. Дамуға бағытталған шаралар: мал шаруашылығын арттыру, азық-түлік өндірісі, көкөністер үшін жылыжайлар және асыл тұқымдылар өсіру бағдарламалары. Өсімдіктерге арпа, қышқы бидай, көктемгі бидай, канола, бұршақ, капуста, сәбіз, баклажан, қияр, салат, шпинат, жасыл бұрыш, тыква, картоп және басқа да жылыжай дақылдары жатады. 2007 жылы округ азық-түлік өнімдерін өндірді және жылқыларды қоспағанда, 235 000 мал болды. Дәстүрлі халық қолөнерінде қыш ыдыстар, сабаннан тоқылған себеттер, ағаш бұйымдар, кілемдер, алтын мен күміс бұйымдар бар. Бұл аймақ әсіресе тотымайтын, жылуды жақсы сақтайтын және ұлттық стильде жасалған қыш ыдыстарымен ерекшеленеді. Оның 1000 жылдан астам тарихы бар. Қытайдың 318-ші ұлттық тас жолы өлке арқылы шығыстан батысқа қарай өтеді. Можугонка округінің бөлігі ұзындығында. Округте 70-тен астам ауылдық жол бар, олардың жалпы ұзындығы – . Теледидар халықтың 36%-ына, ал радио 48%-ына қолжетімді. Бір орта мектеп, 14 толыққанды бастауыш мектеп және 74 ауыл мектебі бар. Можугонка кооперативтік медициналық жүйе эксперименттік алаңы ретінде таңдалды, нәтижесінде денсаулық сақтаумен қамтылған адамдардың үлесі өте жоғары болды. Телекоммуникация және жол жүйесін жақсарту, туристерді тарту жұмыстары жүргізілуде. Майжокунггар округінде Жиконг гидроэлектр станциясының құрылысы 2003 жылдың мамыр айында басталды. Су қоймасы теңіз деңгейінен 3859 метр биіктікте орналасқан. Жобаның құны 1,37 миллиард юаньды құрады. Бөгет суды жинап алады. 100 МВт электр станциясы 2007 жылдың қыркүйегінде пайдалануға берілді. Сонымен қатар, 26 шағын және орта гидроэлектр станциясының жалпы қуаты 2310 киловаттқа жетеді. Экономиканың негізгі қозғаушы күші – кен өндіру, ол 2007 жылы жалпы салық түсімдерінің 73,85%-ын құрауы тиіс, ал 419 адам жұмыс істейді. Гиама мен Зибук арасындағы таулы аймақтарда кең ауқымды кен өндірудің салдарынан жасыл жайылымдар сұр шөлге айналды. Билік жергілікті халықтың наразылықтарын басып тастады деген хабар бар. Гиама кен орны, Гиама аңғарында, 4034 метр биіктікте орналасқан және Ванкуверде орналасқан China National Gold Group Corporation компаниясының еншілес компаниясы Tibet Huatailong Mining Development компаниясымен басқарылады. Ол алтын, молибден және мыс өндіреді. 2006 жылы мемлекеттік компанияның кен өндіруі аймақтағы шағын жеке кен орындарының орнын басты. 2008-2010 жылдар аралығында кен орнын салуға шамамен 500 миллион доллар инвестицияланды. Ласадан жоғары орналасқан шахтада судың ластануы мәселесі туындап, жергілікті тұрғындармен қарым-қатынас нашарлаған, олардың көпшілігі көшіріліп, басқа жерге орналастырылды. 2013 жылдың наурыз айында Гяма шахтасындағы жер көшкіні 83 адамның өмірін қиды, олардың көпшілігі – хан ұлтының шахтерлері. Бұл оқиға халықаралық БАҚ-тың назарына ілікті.

Көрнекті орындар

Көрнекті орындарға Бригунг (Дригунг) монастыры мен Дечжонг ыстық бұлағы, сондай-ақ табиғи қорықтар кіреді. Дрихунг Тиль монастыры 1179 жылы Пагмо Друпаның шәкірті Лингчен Репа құрған. Бұл монастырь Кагью сектасының Дрихунг Кагью мектебіне жатады. Дечжонг ыстық бұлағында суы мол, және ол сиқырлы емдік қасиеттері бар деп есептелген. Ол туристер мен жергілікті тұрғындардың арасында танымал. 2010 жылғы мәлімет бойынша, 47 діни орында 634 будда монахы мен монах қыздары қызмет етеді. 29 монастырьдың ішінде 11-і Гелуг, 16-сы Кагью, 1-і Ньиңма және 1-і Сакья секталарына қарасты. Можугонка ауданындағы Жама батпақты жері мал жаюға және климаттың өзгеруіне осал. Ауданның оңтүстігіндегі Гяма шатқалындағы қираған Гяма сарайын Намри Сонгцен 6 ғасырда Супиден аймақты басып алғаннан кейін салған. Оның ұлы Сонгцен Гампо осы сарайда дүниеге келген. Тау беткейіндегі сарайдың іздері оның зәулім кешен болғанын көрсетеді. Сонгцен Гампоның туған жерін белгілейтін тағы үш ақ пагода соңғы кезде салынған. Кейіннен Тубо (Тибет) әулеті 633 жылы астанасын Лхасаға көшірді. Гяма Гелуг сектасы Тибетке шақырған моңғолдық Гуши ханға қарсы қаһарлы шайқастардың ошағы болған. Сарайдың жанында Юань (1271–1368) және Мин (1368–1644) дәуірлерінен қалған бекіністердің қираған қалдықтары бар.