Алвин Николаис: Хореограф, композитор және мультимедиа театрының әкесі

Кіріспе

Американдық хореограф, биші, композитор, музыкант және мұғалім Алвин Николайс (25 қараша 1910 – 8 мамыр 1993) – американдық хореограф, биші, композитор, музыкант, мұғалім. Ол «Николайс би театрын» құрды және өзі жасаған инновациялық костюмдері, жарық беру және қойылым дизайнымен әйгілі болды. Николайс би өнеріне жаңа көзқарас сыйлады және «көп медиалық театрдың әкесі» атанды. Кейін ол Холмның ассистенты болып, оның Нью-Йорк мектебінде және жаз бойы Колорадо колледжінде сабақ берді. 1949 жылы Николайс Бетти Янгпен бірге Генри-стрит қоныстық ойын үйінің бірлескен директоры болып тағайындалды. 1964 жылғы қазан айында Аудиоинженерлік қоғамның конвенциясын қатысып, Николайс алғашқы Moog аналогты синтезатор жүйесін көріп, дереу тапсырыс берді. 1968 жылы Париждегі «Шамп-Элизе театрында» өткен қойылымдарымен Николайс би өнеріне тигізген әсері халықаралық деңгейде кеңейді және труппа әлемдік турға шықты. 1971 жылы оның труппасы «Théâtre de la Ville» театрымен қазірге дейін жалғасып келе жатқан шығармашылық байланыс орнатты. 1978 жылы Францияның Ұлттық мәдениет министрлігі оны Анжер қаласындағы қазіргі заманғы бидің Ұлттық орталығын құруға шақырды. 1980 жылғы желтоқсанда ол Париж операсы үшін 99-шы хореографиялық туындысы – «Схеманы» жасады. Сонымен қатар, оның Жан Карло Меноттидің операсы үшін салған хореографиясы Вена мемлекеттік операсында қойылды. Николайс бес құрметті докторлық диплом алды, екі рет Гуггенхайм стипендиясын жеңіп алды және Эндрю У. Меллон қорынан үш жылдық шығармашылық грант иеленді. Николайс және оның туындылары АҚШ және шетелде көптеген фильмдерде және телешоуларда көрсетілді. 1987 жылғы шілдеде Кристиан Блэквудтың режиссерлік жұмысы – Николайс және Мюррей Луис туралы «Nik and Murray» атты толық метражды деректі фильмі PBS телеарнасының «American Masters» сериясында көрсетілді. Оның «Tensile Involvement» атты туындысы Роберт Альтманның «Компания» фильмінің ашылу сахнасында пайда болды. Николайс педагог ретінде танымал болды және оның оқыту әдістемесі бүкіл әлемдегі мектептер мен университеттерде оқытылады. 1993 жылғы 8 мамырда ол Нью-Йоркте рактан қайтыс болды және Париждегі Пэр-Лашез зиратында жерленді.

American choreographer, dancer, composer, musician and teacher

Alwin Nikolais (November 25, 1910 – May 8, 1993) was an American choreographer, dancer, composer, musician, teacher. He had created the Nikolais Dance Theatre, and was best known for his self designed innovative costume, lighting and production design. Nikolais gave the world a new vision of dance and was named the "father of multi media theater." Eventually, he became Holm's assistant, teaching at her New York school and at Colorado College during the summers. In 1949, Nikolais was appointed co director of the Henry Street Settlement Playhouse, alongside Betty Young. Following the Audio Engineering Society convention, in October 1964, Nikolais saw and immediately placed an order for the first Moog analog synthesizer system. With the company's 1968 Paris season at the Théâtre des Champs Élysées, Nikolais' impact on dance grew internationally and the company began performing around the world. In 1971, his company began an artistic relationship with the Théâtre de la Ville which continues to the present day. In 1978, the French National Ministry of Culture invited him to form the Centre Nationale de la Danse Contemporaine in Angers, France. In December 1980, he created his 99th choreographic work, Schéma, for the Paris Opera. At the same time, his choreography for an opera by Gian Carlo Menotti was being staged at the Vienna Staatsoper. Nikolais was granted five honorary doctorate degrees, was twice designated a Guggenheim Fellow, and was the recipient of a three year creativity grant from the Andrew W. Mellon Foundation. Nikolais and his work have been featured in numerous films and television programs in the US and abroad. In July 1987, Nik and Murray, a feature length documentary film about Nikolais and Murray Louis, directed by Christian Blackwood, aired on the PBS series American Masters. His work Tensile Involvement is featured in the opening of Robert Altman’s film The Company. Nikolais was renowned as a teacher, and his pedagogy is taught in schools and universities throughout the world. He died of cancer May 8, 1993, in New York and is buried in Père Lachaise Cemetery in Paris.

Оның стилі

Николай жарық, слайдтар, электрондық музыка және сахналық реквизиттерді пайдаланып, бишілер қозғалатын және ең бастысы, олар араласатын ортаны жасады (Dance Magazine, 1968). Ол көбінесе эстетикалық және функционалдық мақсаттар үшін реквизиттерді қолданды; мысалы, сахнадан өтетін адам өткелді жасырып, бір мезгілде қозғалыс көлемін құрады. Оның 1953 жылғы "Маскалар, реквизиттер және мобильдер" (Masks, Props, and Mobiles) қойылымы қазіргі заманғы мультимедиа театрын жасау және танымал етумен байланысты (Mazo, Joseph). Кейбір сыншылар Николайдың жұмысын би деп санаудан бас тартты, мысалы, ол "Ноуменон" бөлімінде ("Маскалар, реквизиттер және мобильдер") бишілердің денелерін пластик қаптарға орап, оларды созылып, пішінін өзгертетіндей етті. Ол психосексуалдық, жақсылық пен жамандық, батырлар мен қаһармандық сияқты тақырыптарды жиі қолданбады. Оның орнына, ол жеке өмірден аулақ болып, топтық әрекетке назар аударды. Ол өзінің ерекше қозғалыс стилін дамытуды қалап, бұрынғы кезеңдердің немесе басқа хореографтардың қозғалыстарын қайталамауға тырысты. Ол музыканы биде қолдануды тек уақытты белгілеу немесе эмоционалдық құндылық қосу емес, жаңа театрлық орта үшін жаңа дыбыстар жасауға дейін кеңейтті. Ол 1964 жылы жаңадан құрылған Moog синтезаторының алғашқы тұтынушыларының бірі болды. Николайдың өнер талабы – мағынаны тек қозғалыс арқылы жеткізу болды. Ол өзінің сахналық қойылымдарын бишіні "децентрализациялайтын" деп сипаттады, сондықтан адамдар сахнадағы театрлық элементтердің бірі ғана болды. Николай заманауи бидің өзіне деген құштарлығын жек көреді. Николай жалаң аяқпен билеу техникасын қолданды. Ол мұны практикaлық себептермен артық көрді, жалаң аяқтың бұлшықеттік және сезімталдық функцияларын дененің толық жұмысы үшін маңызды деп есептеді. Ол осыны бишінің костюмдерінің дене дизайнына енгізу үшін жұмыс істеді, кейде құрылғыны дизайн тұжырымдамасының негізгі бөлігіне айналдырды. Мысалы, "Дискілер" қойылымында бишілер бір аяғына түрлі түсті алюминий дискілер тақты. Олар бишінің тұру қабілетін және тепе-теңдік аумағын кеңейтумен қатар, тік кеңейтуді де қосты. Пішін, түс және материал визуалды және дыбыстық элементтерді қамтамасыз етті. "Стратус және Нимбус" және "Сценарий" қойылымдарында бишілер аяқтарында дыбыс шығаратын картон шеңберлер тағып, бишінің қозғалысын өзгертіп, дыбыстық эффектілер жасады. 1950 жылдары Николай қара бет, ақ бет және түрлі түсті макияждарды сезімдік кедергілерді жасау және болдырмау үшін қолданды, "Призма" және "Имаго" сияқты билерде нәсілдік қабылдауды өзгертіп көрсетті. Осылайша макияж қолдануда ол кейіпкерді жасауға емес, дизайнға көңіл бөлді. Николай Нью-Йорк штатының өнер жөніндегі кеңесінен, Хофстра университетінен, Рутгерс университетінен, Дьюк университетінен, Хантер колледжінен және Бригам Янг университетінен жоғары наградалар алды. Николай әріптестері мен құрбылары арасында ұялшақ және жайлы адам ретінде танымал болды. Ол өзінің серігі Мюррей Луиске қоғамдық істермен айналысуға мүмкіндік беріп, мектеп және театрға назар аударды. Николай ұстаз ретінде танымал болды, оның педагогикасы бүкіл әлемдегі мектептер мен университеттерде оқытылады. Николай студенттері туралы былай деді: "Әрбір студент ең жоғары эстетикалық құндылықтарға, шығармашылық еркіндікке және жетістіктерге, сондай-ақ техникалық шеберлікке ие болуға шақырылады. Мұғалімнің міндеті – осы идеалистік тезиске сәйкес келетін ең жақсы іс-әрекеттерді іздеу, ұйымдастыру және үнемі күту".

Nikolais employed lights, slides, electronic music, and stage props to create environments through which dancers moved and, more importantly, into which they blended (Dance Magazine, 1968). He would commonly use props with aesthetic as well as functional purposes; for instance, a traveler moving across the stage would hide a crossing and simultaneously create a volume of motion. His 1953 production Masks, Props, and Mobiles is credited with creating and popularizing modern multimedia theater (Mazo, Joseph). Some critics refused to categorize Nikolais’ work as dance, for example when he transformed the bodies of dancers by covering them in plastic bags that would stretch and change shapes in “Noumenon,” a section from Masks, Props, and Mobiles. He avoided overused themes like psychosexuality, good against evil, or heroes and heroines. Instead, he chose to move away from the life of the individual and focus on group action. He preferred also to develop his own style of movement, and not to replicate the moves of previous periods or other choreographers. He expanded the use of music in dance from being mainly a way of marking time or adding emotional value to a way to create new sounds to add to his new theatrical environments. He was the among the first customers for the newly developed Moog synthesizer in 1964. Nikolais' artistic mandate was for meaning to be conveyed strictly through movement. He characterized his stage presentations as "decentralizing" the dancer, so that humans were only one of the theatrical elements on stage. Nikolais despised modern dance's obsession with self. Nikolais used a barefoot dance technique. He preferred it for practical reasons, viewing the muscular and tactile functions of bare feet as essential to the total body. He worked to incorporate this into the body design of the dancer's costumes, sometimes making the device a primary part of the design concept. For example, in "Discs," dancers wore colored aluminum discs on one of their feet. In addition to extending a dancer's base and range of balance, they also added vertical extension. Shape, color, and material provided both visual and auditory elements. In "Stratus and Nimbus" and "Scenario," dancers wore sound producing fiberboard circles on their feet, altering the dancer's movement to create aural effects. In the 1950s Nikolais used blackface, whiteface, and colored makeup both to create and prevent sensory blocking, manipulating perceptions of race in dances such as Prism and Imago. In using makeup in this way, he was concerned with design, rather than creating character. Nikolais received high honors from New York State Council on the Arts, Hofstra University, Rutgers University, Duke University, Hunter College, and Brigham Young University. Nikolais was known amongst colleagues and peers as shy and reserved. He allowed his partner Murray Louis to deal with public affairs, preferring to focus on his school and theatre. Nikolais was renowned as a teacher, and his pedagogy is taught in schools and universities throughout the world. Nikolais, referring to his students, said: "Each student is encouraged toward the highest aesthetic values, and upon creative fluency and achievement, as well as technical skill. The job of the teacher is to pursue, institute and constantly anticipate the best possible activities coinciding with this idealistic thesis."