Кіріспе

Қытай генералы және Лю Бэйдің (шамамен 165–221) әскери кеңесшісі.

Өмір

Ми Чжу туған жері – Қу округі (朐縣), Донхай командирлігі (東海郡), қазіргі Ляньюньган, Цзянсу провинциясы. Ол ұрпақтан-ұрпаққа саудамен айналысқан, өте бай отбасыдан шыққан. Оның заманында олардың қызметшілері мен жалдамалы адамының саны 10 мыңға жуық, ал байлығы жүздеген миллионға жететін. Гань Баоның «Табиғаттың құпияларын іздеу» (搜神記) атты еңбегінде айтылғандай, Ми Чжу бір күні Лоян қаласынан үйіне қайтып келе жолда әйел адамға кездеседі. Ол оны мейірімділікпен көтеріп алып, үйіне дейін жеткізеді. Әйел адам түскен соң, ол Ми Чжудың үйін өртеп жіберу үшін жұмсақ көктен келген елші екенін айтады. Бірақ оның мейірімділігіне риза болғандықтан, Ми Чжуға үйін эвакуациялауға уақыт беру үшін баяу жүруге келіседі. Сол күні түске қарай үлкен өрт шығады, әйел адам болжағандай. Аңызға сенсек, Ми Чжу бастапқыда Сю провинциясының (қазіргі солтүстік Цзянсу) әкімі Тао Цяньнің қол астында Биэджа (別駕; провинция әкімінің маңызды көмекшісі) қызметін атқарған. Тао Цянь қайтыс болғанда, Ми Чжуға Лю Бэйдің Сю провинциясына бейбітшілік әкеле алатын жалғыз адам екеніне сенетінін айтады, сондықтан ол әкімшілік қызметін ұлдарына емес, Ми Чжуға тапсырады. Ми Чжу жергілікті әулеттерді Сяопейдегі кездесуге шақырып, Лю Бэйге адал қызмет ете бастады. 196 жылы Лю Бэй Юань Шудың шабуылына қарсы әскер басқарып тұрғанда, Лю Бу оған сатқындық жасап, Сю провинциясының астанасы Сяпиді басып алады, Лю Бэйдің отбасын, әйелін және балаларын тұтқынға алады. Ол өзін провинцияның әкімі деп жариялайды. Содан кейін Лю Бэй жер аударылуға мәжбүр болып, Сао Сао, Юань Шао және Лю Бяо сияқты түрлі соғыс лордтарымен уақытша одақтар құрады. Алайда Лю Бэйдің мансабындағы осы қиын кезеңде Ми Чжу адал қызметін жалғастырды. Бұрын, Лю Бэй Лю Будың сатқындығын білгенде, әскерін Сяпиге қайтаруға тырысты, бірақ олардың негізгі базасы қиылып қалғандықтан, оның сарбаздарының көпшілігі жол бойы дезертирлік жасады. Сондықтан ол әскерінің қалдықтарын Гуанлингке бастап барды. Бұрынғыдай жау территориясында, Лу Бу мен Юань Шудың әскерлерімен қоршалып, Лю Бэйдің әскерлері арасында каннибализм актілері тіркелді. Армиядағы жағдайды тұрақтандыру үшін Ми Чжу Лю Бэйге барлық отбасылық байлығын жұмсап, жеке күзетшілерінен сарбаздарды жалдады және оларға жалақы төледі. Ол сондай-ақ кіші қарындасын Лю Бэйге үйлендірді. Сао Сао бірнеше рет Ми Чжу мен Ми Фанды өзіне қызмет етуге шақырып, оларға Инг командирлігінің (қазіргі Лайу, Шандоңның солтүстік-батысы) және Пэнчэн командирлігінің әкімдіктерін ұсынды, бірақ олар бас тартты және ағайындылар Лю Бэймен бірге қашып кетті. Гао Цун Цзи Цао Цаоның Ми Чжуға қатысты мемориалында: «Тайшань командирлігінің шекарасы кең және алыс, оны бақылау қиын. Оның үстіне, бұл жерде ұрылар мен қарақшылар көп. Ахуалды ескере отырып, оны бес округке бөліп, Инг командирлігі деп атауға болады және оны таза, сыбайлас жемқорлықсыз қорғауға және басқаруға біреуді тағайындау керек. Ми Чжу генерал-лейтенант (偏將軍) табиғатынан адал және сенімді, әскери және азаматтық істерді басқаруға қабілетті; сондықтан оны Инг командирлігінің әкімі (郡太守) қызметіне тағайындауды және шенеуніктер мен халықты жұбатуға жіберуді сұраймын» деп жазған. Лю Бэй Лю Бяодан пана сұрағанда, ол Ми Чжуды алдымен онымен кездесіп, келіссөздер жүргізу үшін жіберді. Оның екеуінің арасындағы қарым-қатынасты жақсартуға салған еңбегі үшін оны Үй шаруашылығының көмекшісі (從事中郎) лауазымына тағайындады. 214 жылы Лю Бэй И провинциясын (қазіргі Сычуань және Чунцин) жаулап алғаннан кейін Ми Чжу Ханды тыныштаған генерал (安漢將軍) атағын алды. Ми Чжу мейірімділігімен және әдептілігімен танылса да, оған әскерге басшылық етуге рұхсат берілмеді, өйткені ол әскери стратегияда шебер болмаған. Дегенмен, ол Лю Бэйдің ең сыйлы адамы болды. Ол Шу мемлекетінің үлгілі шенеунігі ретінде қарастырылды және көптеген жас азаматтық лауазымды адамдар оған, Чжуге Лянға, Фа Чжэнге, Донг Хэ мен Сюй Цзинге қарап, үйренді. 219 жылы Ми Фан Сунь Куанға көшті, өйткені Суньнің генералы Лю Мэн Цзинь провинциясына (қазіргі Хубэй және Хунань) күтпеген шабуыл жасады, нәтижесінде Гуан Ю қаза тапты. Бұл жаңалықты естіген Ми Чжу өзінің кінәсін мойындап, ағасының қылмысы үшін Лю Бэйге келіп, кешірім сұрады. Лю Бэй оны жұбатты және бауырдың кінәсі екінші бауырға тиіс емес екенін айтты, оған бұрынғыдай қарады. Бірақ Ми Чжу қатты ұялып, көп ұзамай ауырып, бір жылдан кейін қайтыс болды.

Отбасы

Ми Чжудың кіші інісі мен әпкесінен бөлек, ұлы Ми Вэй (麋威) болды, ол «Жолбарысша жылдам үй шаруашылығы генералы» (虎賁中郎將) шеніне жетті. Ал Ми Вэйдің ұлы Ми Чжао (麋照) «Жолбарыс атты әскерінің сақшысы» (虎騎監) қызметін атқарды. Ми Чжудан Ми Чжаоға дейін барлығы садақ ату және атқа мінуде шебер болды. Ат үстінде садақ атуды жақсы меңгерген.

Бағалау

Чэнь Шоу, Ми Чжудың өмірбаянын жазғанда, былай деп мәлімдеді: "Ми Чжу, Сунь Цянь, Цзянь Ён және И Цзи – ой-пікірлері кеңінен таралған, іздеп-талған және мәдениетті адамдар еді. Олар әдептілік пен қағидаларды жақсы біліп, сақтайтындығымен белгілі болды."