Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Израиль раввині, посек және рухани көшбасшы (1929–2010)
Israeli rabbi, posek, and spiritual leader (1929–2010)
Мордехай Цемах Елияху (3 наурыз 1929 – 7 маусым 2010, еврей күнтізбесі бойынша: 21 Адар I, 5689 – 25 Сиван, 5770), израильдік раввин, посек және рухани көшбасшы. Иерусалимдік каббалисттің ұлы, Елияху жастық шағында радикалды діни құпия ұйым – «Брит Ха Канаим» ұйымында белсенді болды. Ол Беер-Шебада даян қызметін атқарды, сондай-ақ Иерусалимдегі Жоғарғы раввиндік сотта жұмыс істеді. Кейін 1983 жылдан 1993 жылға дейін Израильдің бас раввині болды. Діни сионизмнің жетекшісі ретінде Елияху көптеген жақтастарын діни оңшылдарға өткізіп, «Хардал» қозғалысының пайда болуына себепкер болды. Мейр Кахан мен Джонатан Поллардты қолдаған Елияху Израильдің Газадан шығуына қарсылығын білдірді. Елияху 81 жасында жүрек ауруының асқынуынан қайтыс болды. Ол Иерусалимдегі Хар-Ха-Менохотқа жерленді.
Mordechai Tzemach Eliyahu (, March 3, 1929 – June 7, 2010, on the Hebrew calendar: 21 Adar I, 5689 25 Siwan, 5770), was an Israeli rabbi, posek, and spiritual leader. The son of a Jerusalem Kabbalist, in his youth, Eliyahu was active in Brit HaKanaim, a radical religious underground organization. He served as a dayan in Beersheba, and in the Supreme Rabbinical Court in Jerusalem. He later served as the Rishon LeZion, or Chief Rabbi of Israel, from 1983 to 1993. As a leader of Religious Zionism, Eliyahu was instrumental in moving many of its members over to the religious right, sparking the beginnings of the Hardal movement. A supporter of Meir Kahane and Jonathan Pollard, Eliyahu expressed his opposition to the Israeli disengagement from Gaza. Eliyahu died at age 81, after complications from a heart condition. He was buried on Har HaMenuchot in Jerusalem.
Ерте өмір
Мордехай Елияху Иерусалимнің еврей кварталында дүниеге келді, ол ирактық еврей раввині, Иерусалимнің каббалисі Салман Елияху мен оның әйелі Мазалдың ұлы еді, Мазал Ехуда Цадканың қарындасы болған. Отбасының тегі Ильяс фамилиясынан еврейшеленді. Оның Наим Бен-Елияху деген ағасы, Рахила деген кіші қарындасы және Шимон деген інісі болды. Салман Мазалдың шаңырағынан тараған Йосеф Хайимнің (Бен Иш Хай) шәкірті болды. Өмірінің кейінгі кезеңінде ол өз пікірлері өзгермесе де, "бұрынғы таңдаған жолым қате болған" деді.
Mordechai Eliyahu was born in the Jewish Quarter of Jerusalem, the son of Iraqi Jewish rabbi Salman Eliyahu, a Jerusalem Kabbalist, and his wife Mazal, who was a sister of Yehuda Tzadka. The family surname was Hebraicised from Elias. He had an older brother, Naim Ben Eliyahu, a younger sister Rachel, and brother Shimon. Salman was a disciple of Yosef Hayyim (the Ben Ish Hai), who was Mazal's great uncle. Later in his life, he stated that even though his opinions did not change, "The path that I chose in the past was mistaken."
Газадағы шабуылдар
2007 жылдың мамыр айында Элияху премьер-министр Эхуд Олмертке хат жазып, «Газаға зымырандарды атқылауды тоқтату мақсатындағы кең ауқымды әскери операция кезінде азаматтарды кездейсоқ өлтіруге ешқандай моральдық тыйым жоқ» деген пікір білдірді. Шмуэль Элияху әкесінің Газаға құрлықтағы әскерді енгізуге қарсы болғанын, себебі бұл IDF әскерлеріне қауіп тудыратынын түсіндірді.
In May 2007, Eliyahu wrote a letter to Prime Minister Ehud Olmert which suggested "that there was absolutely no moral prohibition against the indiscriminate killing of civilians during a potential massive military offensive on Gaza aimed at stopping the rocket launchings". Shmuel Eliyahu explained that his father opposed a ground troop incursion into Gaza that would endanger IDF soldiers.
Холокост
2007 жылы Холокостты еске алу күні қарсаңында «Kol Haemet» хареди радиостанциясына берген сұхбатында Елияхудан Холокост кезінде қаза болған алты миллион еврейдің қандай күнәсі болғаны туралы сұрады. Ол: «Сол адамдар кінәсіз болды, бірақ реформа Германияда басталды. Дінді реформалаушылар Германияда пайда болды, себебі Құдайдың ашуы ізгілер мен жаманды ажыратпайды делінеді, осы үшін осы оқиға болды» деді.
In a 2007 radio interview, given to Haredi radio station Kol Haemet on the eve of Holocaust Remembrance Day, Eliyahu was asked what was the sin of the six million Jews who were murdered in the Holocaust. He said: "Those people were innocent, but Reform started in Germany. Those reformers of religion started in Germany, and because it is said that the wrath of God does not distinguish between the righteous and the evil ones – this was done."
Басқа
Элияху бірнеше онжылдық бойы діни сионистік қозғалыстың радикалды оң жағын қолдауы үшін белгілі бір даулы тұлға саналды. Элияху Меир Каханды қолдаған және оның отбасымен жақын қарым-қатынаста болған. Ол Каханның ұлы Беньямин Зеев Каханның үйлену тойын өткізді және Меир Каханның жерлеу рәсімінде сөз сөйледі. Элияху Джонатан Поллардты ұзақ уақыт бойы қолдап, Поллард АҚШ түрмелерінде отырғанда оның рухани кеңесшісі болды және бірнеше рет оны түрмеде барды. 2008 жылы Мерказ ХаРавтағы шабуылда қаза болған 8 израильдік студентті еске алу рәсімінде Элияху былай деді: "Кек алуға тырысқанда да бір нәрсені анық айту маңызды – бір ешива оқушысының өмірі 1000 арабтың өмірінен құндырақ. Талмудта айтылғандай, егер жұрттар Израильден күміс ұрласа, олар оны алтынмен қайтарады, ал алынғанның бәрі еселенген күйде қайтарылады, бірақ мұндай жағдайларда қайтаруға ештеңе жоқ, себебі мен айтқандай, бір ешива оқушысының өмірі 1000 арабтың өмірінен қымбат". Элияху ирактық еврейлердің дәстүрін және Бен Иш Хайдың пікірлерін сақтау үшін жұмыс істеді, сондай-ақ Овадия Йосефтің Шулхан Арух пен өзінің халахикалық пікірлеріне негізделген бірыңғай «Израильдік сефард» дәстүрін енгізу әрекеттеріне қарсы болды. Ол осы ұстанымына сәйкес «Қол Элияху» атты дұға кітабын жариялады.
Eliyahu was considered somewhat controversial for his decades long support of what some characterize as the radical right of the Religious Zionist movement. Eliyahu was a supporter of Meir Kahane, and was friendly with his family. He officiated at the marriage of Kahane's son, Binyamin Ze'ev Kahane, and delivered the eulogy at Meir Kahane's funeral. Eliyahu was a long time supporter of Jonathan Pollard, becoming his spiritual mentor while Pollard served time in U. S. prisons, having visited him there several times. In 2008, at a service to remember the death of 8 Israeli students killed in the Mercaz HaRav massacre, Eliyahu said, "Even when we seek revenge, it is important to make one thing clear – the life of one yeshiva boy is worth more than the lives of 1,000 Arabs. The Talmud states that if gentiles rob Israel of silver, they will pay it back in gold, and all that is taken will be paid back in folds, but in cases like these, there is nothing to pay back, since as I said – the life of one yeshiva boy is worth more than the lives of 1,000 Arabs". Eliyahu worked for the preservation of the Iraqi Jewish rite and the opinions of the Ben Ish Hai, and opposed the attempts of Ovadia Yosef to impose a uniform "Israeli Sephardi" rite based on the Shulchan Aruch and his own halakhic opinions. He published a prayer book called Qol Eliyahu, based on this stance.
Жеке өмір
24 жасында Елияху раввині Ниссим Давид Азранның қызы Цвияға үйленді. Ниссим Давид Азран Нахлаоттағы, Иерусалимдегі Бет Шмуэль есілдік мектебінің негізін қалаушы және рош есілдік мектебінің басшысы болған. Оның балалары – Сафед қаласының бас раввині Шмуэль Элияху, Дархей Хораа Ле Раббаним есілдік мектебінің деканы Йосеф Элияху және қызы Мерав.
At the age of 24, Eliyahu married Tzviya, the daughter of his rabbi, Nissim David Azran, the founder and rosh yeshiva of Bet Shmuel Yeshiva in Nachlaot, Jerusalem. Shmuel Eliyahu, Chief Rabbi of Safed; Yosef Eliyahu, dean of Darchei Hora'ah LeRabbanim; and Merav, a daughter.
Өлім
Елия жүрек ауруымен ауыратын. 2009 жылдың 24 тамызында ол үйінде құлап, есінен танып қалды және дереу ауруханаға жеткізілді. 2010 жылдың 7 маусымында Шааре Зедек медициналық орталығында жүрек ауруының асқынуларынан қайтыс болды. Ол 81 жаста еді. Оның қаназасына шамамен 100 000 адам қатысты, ол 2010 жылдың 7 маусымында сағат 22:00-де Иерусалемде басталды. Ол Хар ХаМенухотқа, Хиданың жанына жерленді.
Eliyahu suffered from a heart condition. On August 24, 2009, he collapsed in his home, and was rushed to the hospital while unconscious. He died on June 7, 2010, at Shaare Zedek Medical Center from complications related to his heart condition. He was 81 years old. An estimated 100,000 people attended his funeral in Jerusalem, which began at 10:00 PM on Monday, June 7, 2010. He was interred on Har HaMenuchot, adjacent to the Hida.