Қоғамдық эволюция теориясы: 19 ғасырлық көзқарас пен даму сатылары
Unilineal evolution
Қоғамдық эволюция теориясы: 19 ғасырдағы батыс мәдениетін жоғары деңгей деп қараған эволюциялық әлеуметтану туралы мағлұмат. Ескірген теория, бірақ маңызды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Әлеуметтік теория
Social theory
Бірыңғай эволюция, сондай-ақ классикалық әлеуметтік эволюция деп аталатын бұл теория, 19 ғасырдағы қоғамдар мен мәдениеттердің эволюциясы туралы әлеуметтік теория. Ол әртүрлі антропологтар мен әлеуметтанушылардың көптеген бәсекелес теорияларынан тұрады, олар Батыс мәдениетін әлеуметтік эволюцияның қазіргі заманғы ең жоғары деңгейі деп есептеді. Әртүрлі әлеуметтік жағдайлар ең жабайыдан ең өркениеттіге дейін бір сызық бойында орналасады. Бұл теория қазіргі академиялық ортада көне деп есептеледі.
Unilineal evolution, also referred to as classical social evolution, is a 19th century social theory about the evolution of societies and cultures. It was composed of many competing theories by various anthropologists and sociologists, who believed that Western culture is the contemporary pinnacle of social evolution. Different social status is aligned in a single line that moves from most primitive to most civilized. This theory is now generally considered obsolete in academic circles.
Интеллектуалдық ой
Әлеуметтік және мәдени эволюция теориялары қазіргі еуропалық ой-пікірде кең таралған. 18-шы ғасырға дейін еуропалықтар жер бетіндегі қоғамдар құлдырап барады деп сенген. Еуропалық қоғам ежелгі әлемді үлгі ретінде қарастырды, ал ежелгі Греция мен ежелгі Рим орта ғасырдағы еуропалықтар еліктеуге тырысқан техникалық жетістіктердің деңгейін көрсетті. Сонымен қатар, христиандық адамдар Едем бағы мен жұмақтың толыққандылығына қарағанда, төмендетілген әлемде өмір сүреді деп үйретті. Бірақ, Ағарту дәуірінде еуропалықтардың өзіне сенімділігі артып, прогресс идеясы кеңінен тарады. Осы кезеңде кейін "әлеуметтік және мәдени эволюция" деп аталатын құбылыстың бастаулары қаланды. Ағартушылар қоғамның дамуы сатылап жоғарылайтынын жиі болжады және адамзат тарихының бағытын анықтайтын логика, тәртіп және ғылыми шындықтарды іздеді. Мысалы, Георг Вильгельм Фридрих Гегель әлеуметтік дамудың қажетті және анықталған процесс екенін, оның еменге айналудан басқа таңдауы жоқ еменнің жасылқабына ұқсайтынын айтты. Сол сияқты, қоғамдар бастапқыда, мүмкін, Гоббстің табиғи жағдайында қалыптасып, индустриялық Еуропаға ұқсас бір нәрсеге қарай табиғи түрде дамиды деп есептелді.
Theories of social and cultural evolution are common in modern European thought. Prior to the 18th century, Europeans predominantly believed that societies on Earth were in a state of decline. European society held up the world of antiquity as a standard to aspire to, and ancient Greece and ancient Rome produced levels of technical accomplishment which Europeans of the Middle Ages sought to emulate. At the same time, Christianity taught that people lived in a debased world fundamentally inferior to the Garden of Eden and Heaven. During the Age of Enlightenment, however, European self confidence grew and the notion of progress became increasingly popular. It was during this period that what would later become known as 'sociological and cultural evolution' would have its roots. The Enlightenment thinkers often speculated that societies progressed through stages of increasing development and looked for the logic, order and the set of scientific truths that determined the course of human history. Georg Wilhelm Friedrich Hegel, for example, argued that social development was an inevitable and determined process, similar to an acorn which has no choice but to become an oak tree. Likewise, it was assumed that societies start out primitive, perhaps in a Hobbesian state of nature, and naturally progress toward something resembling industrial Europe.
Шотланд ойшылдары
Мишель де Монтень сияқты бұрынғы авторлар қоғамның уақыт өте келе қалай өзгергенін талқыласа, мәдени эволюцияның дамуында шешуші рөл атқарған – шотландтық ағартушылық болды. Шотландияның 1707 жылы Англиямен біріккеннен кейін, бірнеше шотланд ойшылы Англиямен сауданың артуынан туған прогресс пен "тоқыраудың" арақатынасын зерттеді, сондай-ақ оның қамтамасыз еткен байлығын ойлады. Осының нәтижесінде бірнеше гипотетикалық тарихтар жазылды. Адам Фергюсон, Джон Миллар және Адам Смит сияқты авторлар барлық қоғамдар төрт кезеңнен өтеді деп мәлімдеді: аң ауру және жинау, мал өсіру және көшпелілік, егіншілік және, соңында, сауда кезеңі. Осы ойшылдар Шотландияның өзгеруін егіншілік қоғамнан сауда қоғамына өту ретінде түсінді. Осы кезеңде прогресс туралы философиялық ұғымдар (мысалы, неміс философы Г.В.Ф. Гегель ұсынғандары) да дамыды. Францияда Клод Адриен Гельвеций және басқа да философтарға осы шотландтық дәстүр әсер етті. Кейінірек Сен-Симон графы сияқты ойшылдар осы идеяларды одан әрі дамытты. Әсіресе Огюст Конт әлеуметтік прогресс туралы тұжырымдамалық көзқарас пен оны зерттейтін жаңа ғылым – социологияны ұсынды.
While earlier authors such as Michel de Montaigne discussed how societies change through time, it was truly the Scottish Enlightenment which proved key in the development of cultural evolution. After Scotland's union with England in 1707, several Scottish thinkers pondered on the relationship between progress and the 'decadence' brought about by increased trade with England and the affluence it produced. The result was a series of conjectural histories. Authors such as Adam Ferguson, John Millar, and Adam Smith argued that all societies pass through a series of four stages: hunting and gathering, pastoralism and nomadism, agricultural, and finally a stage of commerce. These thinkers thus understood the changes Scotland was undergoing as a transition from an agricultural to a mercantile society. Philosophical concepts of progress (such as those expounded by the German philosopher G. W. F. Hegel) developed as well during this period. In France authors such as Claude Adrien Helvétius and other philosophers were influenced by this Scottish tradition. Later thinkers such as Comte de Saint Simon developed these ideas. Auguste Comte in particular presented a coherent view of social progress and a new discipline to study it: sociology.
Үстіне пайыздар
Бұл оқиғалар кеңірек контексте орын алды. Бірінші процесс – отаршылдық. Империялық державалар өз отаршылдықтарымен арадағы келіспеушіліктерді көбінесе күшпен шешкенімен, Батыс емес халықтардың санасының артуы еуропалық ғалымдар үшін қоғам мен мәдениеттің мәнісі туралы жаңа сұрақтар тудырды. Сонымен қатар, тиімді басқару үшін басқа мәдениеттерді белгілі бір деңгейде түсіну қажет болды. Әлеуметтік эволюцияның пайда болған теориялары еуропалықтарға жаңа білімдерін басқалардың саяси және экономикалық үстемдігін көрсететін және оны ақтауға мүмкіндік беретіндей етіп ұйымдастыруға мүмкіндік берді: отарланған халықтар кем дамыған, ал отарлаушылар – көбірек дамыған. Екінші процесс – өнеркәсіптік революция және капитализмнің өркендеуі, бұл өндіріс құралдарындағы үнемі болатын революцияларды ынталандырды және оларға жағдай жасады. Әлеуметтік эволюцияның жаңа теориялары Еуропадағы өнеркәсіптік революция мен капитализмнің әкелген өзгерістері айқын жақсартулар екеніне сенім білдірді. Индустрияландыру, француз революциясы және АҚШ Конституциясы салдарынан туған қарқынды саяси өзгерістер демократияның үстемдігіне жол ашты, бұл еуропалық ойшылдарды қоғамның қалай ұйымдастырылғаны туралы кейбір пікірлерін қайта қарауға мәжбүр етті. Соңында, 19 ғасырда әлеуметтік және тарихи өзгерістердің үш маңызды классикалық теориясы жасалды: әлеуметтік эволюционизм теориясы, әлеуметтік цикл теориясы және марксистік тарихи материализм теориясы. Бұл теориялардың ортақ бір белгісі бар еді: олардың барлығы адамзат тарихы белгілі бір жолмен, көбінесе әлеуметтік прогресс жолымен дамиды дегенге келісті. Осылайша, әрбір өткен оқиға хронологиялық қана емес, сонымен қатар себеп-салдарлық байланыс арқылы қазіргі және болашақ оқиғалармен байланысты. Бұл теориялар осы оқиғалардың тізбегін қайта құру арқылы социология тарих заңдарын ашуға болатынын жорамалдады.
These developments took place in a wider context. The first process was colonialism. Although Imperial powers settled most differences of opinion with their colonial subjects with force, increased awareness of non Western peoples raised new questions for European scholars about the nature of society and culture. Similarly, effective administration required some degree of understanding of other cultures. Emerging theories of social evolution allowed Europeans to organize their new knowledge in a way that reflected and justified their increasing political and economic domination of others: colonized people were less evolved, colonizing people were more evolved. The second process was the Industrial Revolution and the rise of capitalism which allowed and promoted continual revolutions in the means of production. Emerging theories of social evolution reflected a belief that the changes in Europe wrought by the Industrial Revolution and capitalism were obvious improvements. Industrialization, combined with the intense political change brought about by the French Revolution and US Constitution which were paving the way for the dominance of democracy, forced European thinkers to reconsider some of their assumptions about how society was organized. Eventually, in the 19th century, three great classical theories of social and historical change were created: the social evolutionism theory, the social cycle theory and the Marxist historical materialism theory. Those theories had one common factor: they all agreed that the history of humanity is pursuing a certain fixed path, most likely that of the social progress. Thus, each past event is not only chronologically, but causally tied to the present and future events. Those theories postulated that by recreating the sequence of those events, sociology could discover the laws of history.
Туу және дамуы
Әлеуметтік эволюционистер эволюцияға ұқсас үдерістің әлеуметтік прогреске алып келетініне келіседі, бірақ классикалық әлеуметтік эволюционистер бір сызықты эволюция теориялары деп аталатын көптеген әртүрлі теорияларды жасады. Әлеуметтік эволюционизм ертедегі әлеуметтік-мәдени антропология мен әлеуметтік талқылаудың басым теориясы болды және Огюст Конт, Эдвард Бернет Тайлор, Льюис Генри Морган және Герберт Спенсер сияқты ғалымдармен байланысты. Әлеуметтік эволюционизм – бұл әлеуметтік ойлауды ғылыми тұрғыдан формалдауға жасалған тыраштандыру, кейіннен эволюцияның биологиялық теориясының ықпалына түсті. Егер организмдер уақыт өте келе анықталған, детерминистік заңдарға сәйкес дамыса, онда қоғамдар да дами алады деп ойлануға болады. Бұл антропологияның ғылыми дисциплина ретінде басталуын және «алғашқы» мәдениеттерге қатысты дәстүрлі діни көзқарастардан айырылуын білдіреді. «Классикалық әлеуметтік эволюционизм» термині 19 ғасырдағы Огюст Конт, Герберт Спенсер (ол «күштілердің тіршілігі» фразасын ойлап тапты) және Уильям Грэм Самнердің жазбаларымен ең тығыз байланысты. Көп жағынан Спенсердің «ғарыштық эволюция» теориясы Чарльз Дарвиннің заманауи еңбектеріне қарағанда Жан Батист Ламарк пен Огюст Конттың еңбектерімен көбірек ортақ. Спенсер өз теориясын Дарвиннен бірнеше жыл бұрын жасап, жариялаған. Дегенмен, әлеуметтік институттарға қатысты Спенсердің жазбаларын «әлеуметтік эволюционизм» деп жіктеуге негіз бар. Ол қоғамдардың уақыт өте дамитынын және прогресс бәсекелестік арқылы жүзеге асырылатынын жазса да, ол дамуды талдау бірлігі ретінде жеке тұлғаның (жинақтың емес) маңыздылығын, эволюцияның табиғи іріктеу арқылы жүзеге асырылатынын және ол әлеуметтік де, биологиялық құбылыстарға да әсер ететінін атап өтті.
While social evolutionists agree that the evolution like process leads to social progress, classical social evolutionists have developed many different theories, known as theories of unilineal evolution. Social evolutionism was the prevailing theory of early socio cultural anthropology and social commentary, and is associated with scholars like Auguste Comte, Edward Burnett Tylor, Lewis Henry Morgan, and Herbert Spencer. Social evolutionism represented an attempt to formalize social thinking along scientific lines, later influenced by the biological theory of evolution. If organisms could develop over time according to discernible, deterministic laws, then it seemed reasonable that societies could as well. This really marks the beginning of Anthropology as a scientific discipline and a departure from traditional religious views of "primitive" cultures. The term "classical social evolutionism" is most closely associated with the 19th century writings of Auguste Comte, Herbert Spencer (who coined the phrase "survival of the fittest") and William Graham Sumner. In many ways Spencer's theory of 'cosmic evolution' has much more in common with the works of Jean Baptiste Lamarck and Auguste Comte than with contemporary works of Charles Darwin. Spencer also developed and published his theories several years earlier than Darwin. In regard to social institutions, however, there is a good case that Spencer's writings might be classified as 'Social Evolutionism'. Although he wrote that societies over time progressed, and that progress was accomplished through competition, he stressed that the individual (rather than the collectivity) is the unit of analysis that evolves, that evolution takes place through natural selection and that it affects social as well as biological phenomenon.
Прогрессивизм
Спенсер де, Конт та қоғамды қарапайымдықтан күрделілікке, хаостан тәртіпке, жалпыламадан мамандануға, икемділіктен ұйымдасуға дейінгі өсу процесіне түсетін организм ретінде қарастырады. Олар қоғамның өсу процесін белгілі бір кезеңдерге бөлуге болатыны, оның басталуы және соңы болатыны және бұл өсудің әлеуметтік прогресс екеніне келісті – әрбір жаңа, көбірек дамыған қоғам жақсырақ. Осылайша прогрессивизм әлеуметтік эволюционизм теориясының негізгі идеяларының біріне айналды.
Both Spencer and Comte view the society as a kind of organism subject to the process of growth—from simplicity to complexity, from chaos to order, from generalization to specialization, from flexibility to organization. They agreed that the process of societies growth can be divided into certain stages, have their beginning and eventual end, and that this growth is in fact social progress—each newer, more evolved society is better. Thus progressivism became one of the basic ideas underlying the theory of social evolutionism.
Аугуст Конте
Огюст Конт, социологияның әкесі ретінде танымал, үш кезең заңын қалыптастырды: адамзат дамуы теологиялық кезеңнен басталады, онда табиғат мифтік тұрғыда қабылданып, адам табиғат құбылыстарын үстіміздік күштерден түсіндіруге тырысады, содан кейін метафизикалық кезеңге өтеді, онда табиғат түсініксіз күштердің нәтижесі ретінде қарастырылады және адам осы құбылыстарды олардан түсіндіруге ұмтылады, ақырында барлық абстрактілі және түсініксіз күштер жойылған, позитивтік кезеңге жетеді, онда табиғат құбылыстары тұрақты байланыстары арқылы түсіндіріледі. Бұл прогресс адам ақылының дамуы мен әлемді түсіну үшін ойлау, пайымдау және логиканы қолдану арқылы іске асырылады.
Auguste Comte, known as father of sociology, formulated the law of three stages: human development progresses from the theological stage, in which nature was mythically conceived and man sought the explanation of natural phenomena from supernatural beings, through metaphysical stage in which nature was conceived of as a result of obscure forces and man sought the explanation of natural phenomena from them until the final positive stage in which all abstract and obscure forces are discarded, and natural phenomena are explained by their constant relationship. This progress is forced through the development of human mind, and increasing application of thought, reasoning and logic to the understanding of world.
Герберт Спенсер
Герберт Спенсер қоғам жеке адамдардың бостандығын арттыруға қарай дамып келе жатыр деп сенді; сондықтан мемлекеттік араласу әлеуметтік және саяси өмірде ең аз болуы керек деп санады, дамудың екі кезеңін ажыратып, қоғам ішіндегі реттеудің түріне назар аударды. Осылайша ол әскери және өндірістік қоғамдарды ерекшеледі. Алғашқы, көне әскери қоғамның мақсаты – жаулап алу және қорғану, ол орталықтандырылған, экономикалық тұрғыдан өздігімен қамтамасыз етілген, ұжымдық, топтың мүддесін жеке адамның мүддесінен жоғары қояды, мәжбүрлеу, күш және қысым қолданады, адалдық, бағыну және тәртіпті марапаттайды. Өндірістік қоғамның мақсаты – өндіріс және сауда, ол орталықтандырылмаған, экономикалық қатынастар арқылы басқа қоғамдармен байланысты, өз мақсаттарына ерікті ынтымақтастық және жеке адамның өзін-өзі ұстауы арқылы жетеді, жеке тұлғаның игілігін ең жоғары құндылық деп есептейді, ерікті қатынастар арқылы әлеуметтік өмірді реттейді және бастамашылықты, тәуелсіздікті және жаңаруды бағалайды. Спенсердің Дарвинмен қарым-қатынасын зерттеушілердің түсіндіруіне қарамастан, Спенсер 1870 жылдары, әсіресе Америка Құрама Штаттарында өте танымал болды. Эдвард Л. Юманс, Уильям Грэм Самнер, Джон Фиске, Джон В. Берджесс, Лестер Франк Уорд, Льюис Х. Морган және алтын ғасырдың басқа да ойшылдары Спенсермен және Дарвинмен танысқаннан кейін әлеуметтік эволюционизм теориясын жасады.
Herbert Spencer believed that society was evolving toward increasing freedom for individuals; and so held that government intervention, ought to be minimal in social and political life, differentiated between two phases of development, focusing is on the type of internal regulation within societies. Thus, he differentiated between military and industrial societies. The earlier, more primitive military society has a goal of conquest and defence, is centralised, economically self sufficient, collectivistic, puts the good of the group over the good of the individual, uses compulsion, force, and repression, rewards loyalty, obedience and discipline. The industrial society has a goal of production and trade, is decentralised, interconnected with other societies via economic relations, achieves its goals through voluntary cooperation and individual self restraint, treats the good of the individual as the highest value, regulates the social life via voluntary relations, and values initiative, independence, and innovation. Regardless of how scholars of Spencer interpret his relation to Darwin, Spencer proved to be an incredibly popular figure in the 1870s, particularly in the United States. Authors such as Edward L. Youmans, William Graham Sumner, John Fiske, John W. Burgess, Lester Frank Ward, Lewis H. Morgan and other thinkers of the gilded age all developed theories of social evolutionism as a result of their exposure to Spencer as well as Darwin.
Льюис Х. Морган
1877 жылғы "Ежелгі қоғамдар" атты классикалық еңбегінде заңгер және антрополог Льюис Х. Морган Монтескье мен Тайлордың ізбасарлығымен үш дәуірді ажыратты: жабайылық, варварлық және өркениет. Морган алғашқы екі кезеңді одан әрі бөліп көрсетті. Морган мәдениеттерді технологиялық даму деңгейіне сәйкес өзінің сатыларына жатқызуға тырысты, ол Морган үшін тіршілік көріктің жолдары, туыстық және саяси құрылымдармен байланысты болды. Морган біржолалық даму деп айыпталуымен келіспей, былай деп жазды: Отбасының түрлерінің салыстырмалы реті туралы осылай анық айтуда, қате түсініктікке ұшырау қаупі бар. Мен бір түрдің қоғамдағы белгілі бір деңгейде толыққанды пайда болып, сол деңгейдегі тайпалардың барлық жерде таралғанын, содан кейін жоғарырақ түрге ауысқанын білдіргім жоқ. Морган осылайша түрлердің тең емес және элементтердің әртүрлі комбинацияларында дамитынын дәлелдеді. Морганның теориясын Фридрих Энгельс танымал етті, ол "Отбасының, жеке меншіктің және мемлекеттің пайда болу тарихы" еңбегін оған негіздеді. Энгельс және басқа марксистер үшін бұл теория маңызды болды, себебі ол материалистік факторлар – экономикалық және технологиялық факторлар – адамзат тағдырын анықтауда шешуші роль атқарады деген сенімдерін қолдады.
In his 1877 classic Ancient Societies, lawyer and anthropologist Lewis H. Morgan followed Montestquieu and Tylor in distinguishing three eras: savagery, barbarism and civilisation, with Morgan introducing further subdivisions into the first two stages. Morgan attempts to assign particular cultures to one of his stages on the basis of its level of technological development, which for Morgan has in each case correlates in patterns of subsistence, and kinship and political structures. Morgan disagreed with the accusation of unilinealism, writing:In speaking thus positively of the several forms of the family in their relative order, there is a danger of being misunderstood. I do not mean to imply that one form rises complete in a certain status in society, flourishes universally and exclusively wherever tribes are found in the same status, and then disappears in another, which is the next higher form Morgan thus argued that the forms evolved unevenly and in different combinations of elements. Morgan's theories were popularised by Friedrich Engels, who based his The Origin of the Family, Private Property and the State on it. For Engels and other Marxists, this theory was important as it supported their conviction that materialistic factors—economical and technological—are decisive in shaping the fate of humanity.
Эмиль Дюркгейм
Эмиль Дюркгейм, социологияның тағы бір "атасы", әлеуметтік прогресске қатысты ұқсас, екіұшты көзқарас қалыптастырды. Оның негізгі түсінігі – әлеуметтік ынтымақтастық, себебі ол әлеуметтік эволюцияны механикалық ынтымақтастықтан органикалық ынтымақтастыққа өту арқылы анықтады. Механикалық ынтымақтастықта адамдар өзін-өзі қамтамасыз етеді, интеграция төмен деңгейде болады, сондықтан қоғамды бірлікте ұстау үшін күш пен жазалау қолдану қажет. Органикалық ынтымақтастықта адамдар тығыз байланысты және бір-біріне тәуелді болады, сондай-ақ мамандану мен ынтымақтастық кеңінен дамыған. Механикалықтан органикалық ынтымақтастыққа өту, біріншіден, халық санының өсуі мен халық тығыздығының артуына, екіншіден, "моральдық тығыздық" артуына (әлеуметтік өзара әрекеттесудің күрделенуіне) және үшіншіден, жұмыс орнындағы маманданудың күшеюіне негізделеді. Дюркгейм үшін әлеуметтік прогрестің ең маңызды факторы – еңбек бөлінісі.
Émile Durkheim, another of the 'fathers' of sociology, has developed a similar, dichotomical view of social progress. His key concept was social solidarity, as he defined the social evolution in terms of progressing from mechanical solidarity to organic solidarity. In mechanical solidarity, people are self sufficient, there is little integration and thus there is the need for use of force and repression to keep society together. In organic solidarity, people are much more integrated and interdependent and specialisation and cooperation is extensive. Progress from mechanical to organic solidarity is based first on population growth and increasing population density, second on increasing 'morality density' (development of more complex social interactions) and thirdly, on the increasing specialisation in workplace. To Durkheim, the most important factor in the social progress is the division of labor.
Лестер Франк Уорд
Алайда Лестер Франк Уордтың және Тайлордың жұмыстары арасында едәуір айырмашылықтар болды. Лестер Франк Уорд Спенсердің теориясын дамытты, бірақ Спенсер эволюцияны бүкіл әлемге, физикалық және әлеуметтануға қатысты жалпы процесс деп есептегенмен, Уорд әлеуметтану эволюциясын биологиялық эволюциядан бөліп қарастырды. Ол адамдар өзі үшін мақсаттар қойып, оларды іске асыруға тырысатынын, ал адам емес әлемде мұндай сана мен интеллект болмайтынын, ол көбінесе кездейсоқ дамитынын атап өтті. Ол эволюция процестерінің иерархиясын құрды. Біріншіден, әлемнің жаратылуы және эволюциясы – космогенез. Содан кейін, тіршілік пайда болғаннан кейін – биогенез. Адамзаттың дамуы антропогенезге алып келеді, оған адам ақылы ықпал етеді. Ақырында, қоғам дамығанда социогенез де дамиды, ол түрлі саяси, мәдени және идеологиялық мақсаттарға сай қоғамды қалыптастыру ғылымы болып табылады. Антропологияның негізін қалаушы Эдвард Бернет Тайлор бүкіл әлемдегі мәдениеттің эволюциясына назар аударды, мәдениеттің әрбір қоғамның маңызды бөлігі екенін және ол да эволюция процесіне ұшырайтынын көрсетті. Ол қоғамдардың мәдени дамудың әртүрлі сатыларында екеніне және антропологияның мақсаты мәдениеттің эволюциясын, бастапқы кезеңдерден қазіргі күйіне дейін қайта құру екеніне сенді.
There were however notable differences between the work of Lester Frank Ward's and Tylor's approaches. Lester Frank Ward developed Spencer's theory but unlike Spencer, who considered the evolution to be general process applicable to the entire world, physical and sociological, Ward differentiated sociological evolution from biological evolution. He stressed that humans create goals for themselves and strive to realise them, whereas there is no such intelligence and awareness guiding the non human world, which develops more or less at random. He created a hierarchy of evolution processes. First, there is cosmogenesis, creation and evolution of the world. Then, after life develops, there is biogenesis. Development of humanity leads to anthropogenesis, which is influenced by the human mind. Finally, when society develops, so does sociogenesis, which is the science of shaping the society to fit with various political, cultural and ideological goals. Edward Burnett Tylor, pioneer of anthropology, focused on the evolution of culture worldwide, noting that culture is an important part of every society and that it is also subject to the process of evolution. He believed that societies were at different stages of cultural development and that the purpose of anthropology was to reconstruct the evolution of culture, from primitive beginnings to the modern state.
Фердинанд Тонни
Фердинанд Тонни эволюцияны адамдардың көптеген бостандықтары бар, заңдар мен міндеттемелер аз, бірақ дәстүрлер мен заңдар басымдығымен және еркіндік шектеулерімен сипатталатын қазіргі заманғы, ресми рационалды қоғамға қарай даму ретінде сипаттайды. Ол сондай-ақ, барлық кішігірім қоғамдар біртұтас, үлкен, заманауи қоғамға сіңірілетін стандарттау және біріктіру тенденциясы бар екенін атап көрсетеді. Осылайша, Тонни бүгінде ғаламдану деп аталатын процестің бір бөлігін сипаттаған деуге болады. Тонни қоғамның эволюциясы міндетті түрде дұрыс бағытта жүрмейтінін, әлеуметтік прогресс әрқашан жетілмейтінін, тіпті кері прогресс болуі мүмкін екенін алғашқылардың бірінен айтты, себебі жаңа, дамыған қоғамдарға қол жеткізу үшін жоғары құн төлеу қажет, нәтижесінде сол қоғамды құрайтын жеке адамдардың қанағаттану деңгейі төмендейді. Тоннидің еңбегі неоэволюционизмнің негізін қалады.
Ferdinand Tönnies describes the evolution as the development from informal society, where people have many liberties and there are few laws and obligations, to modern, formal rational society, dominated by traditions and laws and are restricted from acting as they wish. He also notes that there is a tendency of standardization and unification, when all smaller societies are absorbed into the single, large, modern society. Thus Tönnies can be said to describe part of the process known today as the globalisation. Tönnies was also one of the first sociologists to claim that the evolution of society is not necessarily going in the right direction, that the social progress is not perfect, it can even be called a regress as the newer, more evolved societies are obtained only after paying a high costs, resulting in decreasing satisfaction of individuals making up that society. Tönnies' work became the foundation of neo evolutionism.
Франц Боас
ХХ ғасырдың басында мәдени эволюцияның біржолғы теорияларын жүйелі түрде сынап қарау және оларды қабылдамау кезеңі басталды. Франц Боас сияқты мәдени антропологтар, антропологияда классикалық әлеуметтік эволюционизмді қабылдамаудың көшбасшысы саналады, Спенсер, Тайлор және Морганның теориялары болжамдық екенін және этнографиялық деректерді жүйелі түрде бұрмалағанын дәлелдеу үшін күрделі этнография мен қатаң эмпирикалық әдістерді қолданды. Олар сонымен қатар "алғашқы" және "өркениетті" (немесе "қазіргі") арасындағы шешімді айырмашылықты жобады, себебі олардың пікірінше, "алғашқы" деп аталатын қазіргі қоғамдардың да тарихы бар, және олар "өркениетті" қоғамдармен бірдей деңгейде дамыған. Сондықтан, олар бұл теорияны жазбаша тарихы жоқ халықтардың тарихын қайта құру үшін пайдаланудың кез келген әрекеті толыққанды болжамдық және ғылыми емес деп санайды. Олар, осы теория бойынша, өркениеттің қазіргі Еуропамен сәйкес келетін сатысы этноцентризмге негізделгенін атап өтті. Сонымен қатар, теорияда қоғамдардың анық шекарасы мен ерекшелігі бар екендігі айтылған, бірақ шындығында мәдени ерекшеліктер мен формалар көбінесе әлеуметтік шекараларды кесіп өтеді және көптеген қоғамдар арасында таралады (осылайша, өзгерістің маңызды механизмі болып табылады). Боас мәдениет тарихына қатысты зерттеулерінде, болжамдық өсу сатыларын сынаған нәрсесінің орнына, нақты процестерді анықтау үшін антропологиялық далалық жұмыстарға баса назар аударды.
The early 20th century inaugurated a period of systematic critical examination, and rejection of unilineal theories of cultural evolution. Cultural anthropologists such as Franz Boas, typically regarded as the leader of anthropology's rejection of classical social evolutionism, used sophisticated ethnography and more rigorous empirical methods to argue that Spencer, Tylor, and Morgan's theories were speculative and systematically misrepresented ethnographic data. Additionally, they rejected the distinction between "primitive" and "civilized" (or "modern"), pointing out that so called primitive contemporary societies have just as much history, and were just as evolved, as so called civilized societies. They therefore argued that any attempt to use this theory to reconstruct the histories of non literate (i. e. leaving no historical documents) peoples is entirely speculative and unscientific. They observed that the postulated progression, a stage of civilization identical to that of modern Europe, is ethnocentric. They also pointed out that the theory assumes that societies are clearly bounded and distinct, when in fact cultural traits and forms often cross social boundaries and diffuse among many different societies (and is thus an important mechanism of change). Boas in his culture history approach focused on anthropological fieldwork in an attempt to identify factual processes instead of what he criticized as speculative stages of growth.
Әлемдік өзгерістер
Кейінгі сыншылар бұл пікірдің, қатаң шектелген қоғамдар туралы болжамның, дәл сол кезде еуропалық державалар Батыс емес қоғамдарды отарлап жатқан тұста ұсынылғанын, демек, өзін-өзі бағалауға қызмет еткенін атап өтті. Көптеген антропологтар мен әлеуметтік теоретиктер қазір біржолғы мәдени және әлеуметтік эволюцияны нақты эмпирикалық негіздерге сирек сүйенетін Батыс мифы деп санайды. Сыншыл теоретиктер әлеуметтік эволюция туралы ұғымдардың қоғам элитасының билігін ақтау үшін ғана қолданылатынын айтады. Ақырында, 1914-1945 жылдар аралығында болған қанды дүниежүзілік соғыстар Еуропаның өзіне сенімділігіне күйреу келтірді. Миллиондаған адамның қаза болуы, геноцид және Еуропаның өнеркәсіптік инфрақұрылымының қирауынан кейін прогресс идеясы ең болмағанда күмәнді көрінді.
Later critics observed that this assumption of firmly bounded societies was proposed precisely at the time when European powers were colonizing non Western societies, and was thus self serving. Many anthropologists and social theorists now consider unilineal cultural and social evolution a Western myth seldom based on solid empirical grounds. Critical theorists argue that notions of social evolution are simply justifications for power by the elites of society. Finally, the devastating World Wars that occurred between 1914 and 1945 crippled Europe's self confidence. After millions of deaths, genocide, and the destruction of Europe's industrial infrastructure, the idea of progress seemed dubious at best.