Елверум өкілеттігі: Норвегия үкіметінің соғыс кезеңіндегі билік беруі
Elverum Authorization
Норвегияның 1940 жылғы Элверум өкілеттігі: Германия шабуылынан қашу үшін парламенттің билігін үкіметке беру туралы. Тарихы, заңдылығы, даулы мәселелер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эльверум өкілеттігі (Elverumsfullmakta) Норвегия Министрлер кабинетіне Стортинг (Норвегия парламенті) Ослодағы қалыпты сессияларын өткізе алмай қалған жағдайда уақытша және заңды түрде толық билік жүргізуге рұқсат берді. Бұл шара 1940 жылдың 9 сәуірінде Эльверум қаласында Стортингтің бірауыздан бекітілуімен қабылданды, содан кейін Норвегия корольдық отбасы, Министрлер кабинеті және Стортинг екінші дүниежүзілік соғыс барысындағы «Везерүбунг» операциясы кезінде неміс әскерлерінен қашу үшін Ослодан эвакуацияланған болатын.
The Elverum Authorization (Elverumsfullmakta) allowed the Cabinet of Norway to temporarily and legitimately assert absolute authority given that the Storting (the Norwegian parliament) was no longer able to convene in ordinary session in Oslo. The action was approved unanimously by the Storting in the town of Elverum on 9 April 1940, after the Norwegian royal family, the Cabinet, and the Storting had evacuated Oslo to evade capture by German troops in the course of Operation Weserübung during World War II.
Маңыздылығы
Бұл рұқсат тарихи маңызға ие, себебі ол Норвегияның атқару билігіне, тіпті елден шетте тұрғанда да, өкілеттілігін бекітуге мүмкіндік берді.
The authorization is of historical significance because it allowed the Norwegian executive branch to assert legitimacy – even while in exile.
Талқылау
Бұл рұқсат даулы болды, себебі ол соғыс кезінде Норвегиядағы заң шығару билігінен толық бас тартуды білдірді. Бұл мәселе Норвегияның Жоғарғы сотына жеткізілді, ол рұқсаттың заңды және күші бар деп шешім шығарды. Сыншылар бұл рұқсаттың жарамсыз екенін, себебі Стортингтің осындай тәртіппен таратылуына конституциялық негіз болмағанын мәлімдеді. Олар сондай-ақ 17-бап – рұқсат беруде қолданылған – тек "сауда", "кеден", "экономика" және "полиция" салаларындағы төтенше жағдайларға қатысты өкілеттіктерді, Стортинг қайтадан жиналғанға дейін ғана бергенін айтты. Германия патшадан Видкун Квислингті премьер-министр етіп тағайындауды талап етті. Ол бас тартты, бірақ егер ол осыны істегенде, Эльверум рұқсатымен бірге Квислинг Норвегияның диктаторы болуға ресми құқық алған болар еді. Ал шындығында Квислинг Гитлер мен неміс әскерлерінің рұқсатымен ғана диктатор болды.
The authorization is controversial in that it constituted a complete abandonment of the legislative powers in Norway during the war. The issue was brought to the Supreme Court of Norway, which ruled that the authorization was legitimate and valid. Critics have stated that the authorization was invalid because there was no constitutional basis for the Storting to dissolve itself in such a manner. These critics also claim that Section 17 – which was invoked in the authorization – only authorized emergency powers within the areas of "trade", "customs", "economy", and "police" until the Storting could be seated again. Germany demanded the king to appoint Vidkun Quisling as prime minister. He refused, but if he had done that, together with the Elverum Authorization, Quisling would have got a formal right to be dictator of Norway. Instead Quisling was the dictator only on authorization of Hitler and the German troops.
Нәтиже
Қалай болғанда да, соғыс кезінде қуғынға түскен үкіметтің заңдылығы Квислинг үкіметі мен неміс оккупациялық билігінен басқа ешкім күмәнданбады. Гетеборг университетінің құқық факультетінің профессоры Тормод Оттер Йохансен кейіннен: "Оккупация кезіндегі төтенше жағдайды және үкімет пен қарсылық қозғалысы осы төтенше жағдайға байланысты қажет деп санаған қарсылықты көру қиын емес. Конституциялық қажеттілік туралы құқықтық аргумент осы жағдайға өте сәйкес келеді, себебі қолданыстағы мемлекеттің оккупациясы мен таратылуынан артық конституциялық қауіп болмауы мүмкін. Оккупанттардың адам өмірі мен қауіпсіздігіне төндірген қауіпі төтенше өкілеттіктерді пайдалануға одан әрі түрткі болды."
In any event, the legitimacy of the exiled government was to little extent called into question during the war, except by the Quisling government and the German occupying power. Tormod Otter Johansen, a professor with the University of Gothenburg's Law Department, later noted that "It is not difficult to see the emergency during an occupation, and the resistance that the government and resistance movement felt necessary to engage in on the basis of this emergency. The legal argument for constitutional necessity seems pertinent to this case, since there can be no greater ‘constitutional’ threat than the occupation and dissolving of the existing state. The threat to human life and security by the occupants further motivated the use of emergency powers."