Кіріспе

Төменгі қуыс тамыр сүзгісі – қан тамырлары хирургтары немесе интервенциялық радиологтар өмірге қауіпті өкпе эмболиясын (ӨЭ) немесе веноздық тромбоэмболияны (ВТЕ) болдырмау үшін төменгі қуыс тамырға енгізетін металдан жасалған медициналық құрылғы. Сүзгі қан ұюын тоқтап, оның өкпеге жетуіне кедергі келтіреді, онда ол өкпе эмболиясын тудыруы мүмкін. Алғашқы қайта алынатын IVC сүзгілері 2003 және 2004 жылдары FDA-мен мақұлданды. 2012 жылы Америкалық Көкпе Дәрігерлер Колледжі антикоагуляцияға қарсы көрсетілімдері бар және жедел ӨЭ немесе жедел проксималды терең тамыр тромбозы (тізеден жоғары) бар пациенттерге IVC сүзгілерін қолдануды ұсынды.

Тарих

Бірінші IVC сүзгісін 1969 жылы New England Journal of Medicine журналында зерттеулерін жариялаған Кази Мобин Уддин жасаған. Мобин-Уддин сүзгісі кейіннен Лазар Гринфилд жасаған Гринфилд сүзгісімен алмастырылды, ол сүзгіге байланысты асқынулардың азаюын қамтамасыз етті. Сонымен қатар, енгізілгеннен кейін алты айдан аса өмір сүру болжамы және пациенттің антикоагуляциялық терапияны сақтау мүмкіндігі сияқты ұзақ мерзімді тәуекел факторларын да ескеру қажет. Уақытша немесе тұрақты сүзгіні пайдалану туралы шешім, негізінен, өкпелік эмболияның жүрек пен өкпеге өтуіне қарсы қорғаныс қажеттілігінің күтілетін мерзіміне байланысты болады. Мұндай ұсынымдардың бірі төменде келтірілген:

IVC сүзгісін алып тастау үшін нұсқаулар

Қазіргі уақытта IVC-ні алып тастаудың пайдалы екенін растайтын жарияланған деректер жоқ. Осы себепті, Интервенциялық радиология қоғамы көпсалалы комиссия құрып, келесі нұсқауларды әзірледі: осы жағдайда симптом – ортостатикалық гипотензия. Олар өздері ұзақ мерзімді антикоагуляцияны сақтауға жететін себеп емес.

МРТ

Көптеген IVC сүзгілері ферромагниттік емес материалдардан жасалған болса да, әлсіз ферромагниттік қасиеттері бар бірнеше түрі де бар. Осыған сәйкес, IVC сүзгілері, негізінен құрылыс кезінде қолданылған материалдың түріне байланысты, МРТ қауіпсіз және МРТ шартты санаттарына жатады. FDA арқылы көптеген болаттан жасалған және басқа ферромагниттік материалдардан жасалған құрылғылар тоқтатылғандықтан, MRI Not Safe IVC сүзгісін кездестіру сирек. IVC сүзгілері соқпақ тамырға олардың ұштарындағы ілмектер арқылы бекітіледі. Кейбірлері сығылу пружиналары болып табылады, олар соқпақ тамырдың қабырғасына сыртқа қарай қысым жасайды; алайда, олардың орнын сақтайтын кішкентай ілмектері де бар. Бұл ілмектер ілгекті және жазылу процесіне көмектеседі, себебі олар тіндердің айналасына "өсуіне" мүмкіндік береді, соның арқасында IVC орнында бекітіледі. Осылайша, 4-6 апталық жазылудан кейін 1,5 тесладан 3 теслаға дейінгі МРТ IVC сүзгісінің қозғалуына себеп болмайды. IVC сүзгілері имплантталған жануарлар мен адамдарға жасалған МР зерттеулерінде асқынулар немесе сүзгінің орнынан жылжуы туралы ешқандай хабарлама жоқ. Жануарлармен жүргізілген бірнеше зерттеулерде айналу, қиылу және басқа да артефакттарды тексеру үшін "нақты уақыт" МР қолданылып, IVC сүзгілерін орналастыру үшін де пайдаланылды. МРТ зерттеулері үшін жүргізілетін "бағытталған" тексерудің бөлігі ретінде, IVC сүзгісі бар пациенттерге дәрігерден растау немесе медициналық құжаттар қажет, олар IVC-нің МРТ үшін қауіпсіз екенін көрсетеді. Әлсіз немесе қауіпсіз емес ферромагниттік имплантаты бар көптеген пациенттерге МРТ жасаудың қауіпсіздігін анықтауға көмектесетін карта беріледі, олар оны әрдайым өзімен бірге алып жүреді. Қауіпсіздік себептерімен МРТ сканилеуден бас тартқан пациенттерге дәрігерлер көбінесе контрастты компьютерлік томографияны ұсынады.

Таңбалау және ұсынымдар

Сыналған ИВК сүзгілерінің көпшілігі "МР қауіпсіз" деп белгіленген; сыналған ИВК сүзгілерінің қалған бөлігі "МР шартты" болып табылады. ИВК сүзгісімен емделген науқастар, егер сүзгі ферромагниттік болмаса, сүзгі орнатылғаннан кейін кез келген уақытта МР тексеруден өтуі мүмкін. Әлсіз ферромагниттік ИВК сүзгісімен (Gianturco құс ұясы ИВК сүзгісі [Cook], тот баспайтын болаттан жасалған Greenfield vena cava сүзгісі [Boston Scientific]) емделген науқастарға МР тексеруден бұрын кем дегенде алты апта күту ұсынылады (өйткені бұл ескі құрылғылар бастапқыда осы контексте талқыланған басқа құрылғылар сияқты сенімді бекітілмеуі мүмкін), егер имплантациядан кейін МР тексеруді ертерек жүргізуге күшті клиникалық себеп болмаса және құрылғы дұрыс орналаспаған немесе сенімді бекітілмеген деген күдік болмаса. ИВК сүзгілеріне қатысты зерттеулердің көпшілігі әдетте 1,5 тесла немесе одан төмен деңгейде жүргізілген, бірақ көптеген ИВК сүзгілері қазір 3 теслада бағаланып, МР тексеруге қабілетті деп танылды.

Орналастыру

ІВС сүзгілері эндоваскулярлық түрде орналастырылады, яғни олар қан тамырлары арқылы енгізіледі. Тарихи тұрғыдан алғанда, ІВС сүзгілері хирургиялық жолмен орналастырылды, бірақ қазіргі заманғы сүзгілер, олар өте жіңішке катетерлерге сығымдалуы мүмкін болғандықтан, веналық жүйеге кіруге бүйір тамыры (жамбастағы үлкен тамыр), ішкі жамбас тамыры (мойындағы үлкен тамыр) немесе бір конструкциямен қол тамырлары арқылы қол жеткізуге болады. Қан қыстырудың жолын таңдау негізінен веналық жүйедегі қан ұйырларының саны мен орналасуына байланысты. Сүзгіні орналастыру үшін катетер флюороскопиялық бақылаумен ІВС-ге бағытталады, содан кейін сүзгі катетер арқылы итеріліп, қажетті жерге орналастырылады, әдетте ІВС пен ең төменгі бүйрек тамырының қосылысының астында. Сүзгіні орналастыру алдында бұрынғы көлденең бейнелеу немесе ІВС-нің венограммасы тексеріледі, анатомиялық өзгерістерді, ІВС-дегі тромбтарды немесе стеноз аймақтарын бағалау үшін, сондай-ақ ІВС диаметрін анықтау үшін. Сирек жағдайларда, контраст аллергиясы, созылмалы бүйрек ауруы және пациенттің қимылсыз болуы қажет болған кезде ультрадыбыспен бағытталған орналастыру ұсынылады. ІВС-нің мөлшері қолданылатын сүзгіге әсер етуі мүмкін, өйткені кейбіреулері (мысалы, «Құстар ұясы») үлкен каваларды орналастыруға бекітілген. Кей жағдайларда сүзгі бүйрек тамырларының үстіне орналастырылады (мысалы, жүкті әйелдер немесе бала тудыру жасындағы әйелдер, бүйрек немесе жыныс бездері тамырларының тромбоздары және т.б.). Сондай-ақ, егер ІВС екіге бөлінген болса, сүзгі екі ІВС-нің қосылған жерінің үстіне орналастырылады немесе әрбір ІВС-нің ішіне сүзгі орналастырылуы мүмкін.

Қайта алу

Алып тасталатын IVC сүзгісі тұжырымдамасы алғаш рет 1967 жылы ойлап табылды. 2003 және 2004 жылдары АҚШ-тың Тамақ және дәрі-дәрмек басқармасы қайта алуға болатын сүзгілерді алғаш рет мақұлдады. 2005 жылы Интервенциялық радиология қоғамы (SIR) тұрақты емес vena cava сүзгілерінің клиникалық қолданылуын қарастыру үшін көпсалалық конференция өткізді. Қайта алынатын сүзгілерге (модельге қарай өзгеше) оларды оңай тұзақтап, катетерге қайта тартып, денеден, көбінесе жағай томыр арқылы шығаруға мүмкіндік беретін құрылғы орнатылады. 2004 жылға дейін IVC-де үш аптадан кем уақыт болған сүзгілерді алуға болады деп есептелді, себебі одан ұзақ уақыт болған сүзгілер IVC қабырғасының жасушаларымен өсіп кетіп, сүзгіні шығару кезінде IVC зақымдану қаупі артады. Жаңа үлгілер мен техниканың дамуының арқасында кейбір сүзгілерді ұзақ мерзімге қалдыруға болады және бір жылдан кейін оларды қайта алу туралы мәліметтер пайда болуда. Бұл ALN, Bard G2 және G2x, Option, Tulip және Celect сүзгілерін қамтиды. Фильтрді алып тастау алдындағы клиникалық тексерудің пациентке тигізетін қауіпті және патофизиологиялық әсерлерді түсіну үшін маңызды екенін атап өту керек. Дәрігерлер мен медициналық мамандар бірнеше маңызды факторларды ескеруі тиіс (IVC сүзгілерін алып тастау көрсеткіштеріне қараңыз).