Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құрбандық нанын қадірлеу үшін қолданылатын шағын табақ. Патен немесе дискос – әдетте, қасиреттілік кезінде қолданылатын кішкентай табақ. Ол көбінесе литургияның өзінде пайдаланылады, ал қасиеттілікке дайындалған нан киборникте сақталады.
Small plate used to hold Eucharistic bread which is to be consecrated during the Mass
A paten or diskos is a small plate, used during the Mass. It is generally used during the liturgy itself, while the reserved sacrament are stored in the tabernacle in a ciborium.
Батыс қолданысы
Көптеген батыс діни ағымдарда патень әдетте қарапайым табақ сияқты немесе төмен жақты ыдыс болып келеді. Шағын патеньдер көбінесе тостақанның үстіне сенімді түрде қойылатын ойысқа ие болады, бұл сол жақтағы суретте көрсетілген.
In many Western liturgical denominations, the paten is typically either a simple saucer like plate or a low bowl. A smaller style paten will often have a depression that allows it to securely sit on top of the chalice, as shown in the illustration on the left here.
Римдік діни рәсім
Римдік Миссальдың жалпы нұсқаулығында патеньдерге қатысты ережелер қарастырылған: "Қасиетті ыдыстар құнды металдан жасалуы тиіс. Егер олар тот басатын металдан немесе алтыннан арзан металдан жасалса, олардың ішкі жағы көбінесе алтынмен қапталуы керек". Дегенмен, құнды емес металдардан жасалған ыдыстарға да ережелер жасалған, егер олар "әр аймақта құнды немесе асыл деп есептелетін басқа да берік материалдардан жасалған" болса. Кейбір адамдар қасиетті нан табағын "патень" деп атайды, бірақ ағылшын тіліндегі епископтық конференциялар бекіткен және Әулие Тақ мойындаған Римдік Миссальдың жалпы нұсқаулығының ағылшын тіліндегі аудармасы осы нысанды (118 және 187 нөмірлерде) "қасиетті нан табағы" деп атайды, ал "патень" терминін басқа нысан үшін қолданады (84, 117, 141 нөмірлер және т.б.). Латын тіліндегі сәйкес екі термин – патина (қасиетті нан табағы) және патена (патень).
The General Instruction of the Roman Missal lays down rules for patens: "Sacred vessels should be made from precious metal. If they are made from metal that rusts or from a metal less precious than gold, they should generally be gilded on the inside." However, provisions for vessels made from non precious metals are made as well, provided they are "made from other solid materials which in the common estimation in each region are considered precious or noble." Some call the communion plate a "paten", but the English translation of the General Instruction of the Roman Missal approved by the English speaking episcopal conferences and confirmed by the Holy See uses "communion plate" to speak of this object (numbers 118 and 187) and reserves the term "paten" for the other object (numbers 84, 117, 141, etc.). The two corresponding Latin terms are patina (communion plate) and patena (paten).
Протестанттық рәсімдер
Патендер англикандықтар мен лютерандықтардың арасында да қолданылады. Біріккен методистік шіркеуде ақсақалдарды тағайындау рәсімі кезінде, литургияның епископ қол қойып, пасторлыққа үміткерлерге дұға оқитын бөлігінен кейін, әр ақсақал епископтан тостаған және патенмен бірге стола (шал) алады. Бұл себепті, жаңа тағайындалған ақсақалдар енді қасиетті рақымдарды, мысалы, қасиетті тамақтандыруды тойлауға құқылы. Методистердің қасиетті тамақтандыру қызметінде нан ұсынылған кезде және одан кейін, әсіресе бөлінгеннен кейін патенге қойылады. Патен, тостағанмен бірге, қасиетті Евхаристия тойланатын алтарьда тұрады.
Patens are also used among Anglicans and Lutherans. In the United Methodist Church, during the Order for the Ordination of Elders, each elder receives a stole, along with a chalice and paten, from the bishop after the part of the liturgy in which the bishop lays his hands and prays over the ministerial candidates. This is because the newly ordained elders are now able to celebrate the Sacraments, such as Holy Communion. In the Methodist service of the Holy Communion, the bread is placed upon a paten during the offertory and once again after it consecrated, specifically following the fraction. The paten, along with the chalice, lies on the altar during the celebration of the Holy Eucharist.
Византиялық ырым
Византиялық дәстүрдегі Шығыс православие және Византиялық дәстүрдегі католик шіркеулерінде патень дискос деп аталады және оның астыңғы жағына тұрақты бекітілген тұғыр (немесе "аяқ") арқылы көтеріледі. Дискос әдетте латын нұсқасына қарағанда әрленгенірек болады және міндетті түрде алтыннан жасалуы керек немесе кемінде алтынмен қапталуы тиіс. Дискостың бетіне Иса Мәсіхтің, Мәсіхтің тууының, айқыш белгісінің немесе көбінесе Құдай ананың бейнесі түсірілуі мүмкін. Дискос жасалғанда, оған әдетте осыған сай келетін жұлдызша (дискостағы кесектерге тиіспеу үшін қолданылатын кішкентай, бүктелетін металл тұғыр), қасық (сенімділерге қасиетті тағамды тарату үшін) және найза (Дайындық литургиясы кезінде құрбандық қозыны кесу үшін қолданылады) қоса беріледі. Тарихи Шығыс шіркеулерінің христиандары үшін дискос Құдай Сөзін құрсағына қабылдап, оны дүниеге әкелген Мәриямның Әбден тазалығын, сондай-ақ айқыштағы азаптан кейін Мәсіхтің денесін қабылдап, одан қайта тірілген Мәсіхтің қабірін бейнелейді.
In the Byzantine Rite Eastern Orthodox and Byzantine Rite Catholic Churches, the paten is called a diskos and is elevated by a stand (or "foot") permanently attached underneath. The diskos is usually more ornate than its Latin counterpart, and must always be made of gold or at least be gold plated. The diskos may be engraved with an icon of Jesus Christ, the Nativity of Christ, the Cross, or most frequently the Theotokos. When a diskos is made, it is usually accompanied by a matching asterisk (small, folding metal stand used to keep the Aër from disturbing the particles on the diskos), a spoon (for distributing Holy Communion to the faithful), and a spear (used to cut the Lamb during the Liturgy of Preparation). For Christians of historically Eastern church families, the diskos symbolises the Ever virgin Mary, who received God the Word into her womb and gave birth to him, as well as the Tomb of Christ, which received his body after the Crucifixion and from which he resurrected.
Құдайы литургия
Діни литургия кезінде дискосқа тек Құрбандық (Агнец) ғана емес, сонымен қатар Құдай ананы, қасиеттілерді, тірілерді және қайтыс болғандарды еске алу үшін бөлшектер қойылады. Осылайша, дискоста бүкіл Шіркеу бейнеленген: Мәсіхтің айналасында орналасқан күрескер Шіркеу және жеңіске жеткен Шіркеу. Үлкен кіреберіс алдында диякон дискосты алып жүреді, дискостың төменгі жағын маңдайына ұстайды. Содан кейін ол Киелі Трапезаның жанында тізе бүгеді, ал діни қызметкер одан дискосты алып, Антименсияға қояды. Анафора кезінде тек Құрбандық ғана қасиеттіленеді. Қасиетті Тағамды қабылдау кезінде, дін қызметкерлері Құрбандықтың өз үлесін тікелей дискостан алады, бірақ сенімділердің қабылдауы үшін Құрбандықтың қалған бөлігі кішкентай бөлшектерге кесіліп, тостағанға салынады, сол тостағаннан діни қызметкер қасықпен қасиетті тағамды үлестіреді. Қасиетті Тағамды қабылдағаннан кейін, диякон дискосты қасиетті тостағанның үстінде ұстап, Қайта тірілу жырларын оқиды. Содан кейін ол қалған бөлшектерді (қасиеттілердің, тірілердің және қайтыс болғандардың) тостағандарға сүртіп, былай дейді: "Мырза, мұнда еске алынғандардың барлық күнәларын, Өзіңнің қымбат қаныңмен, барлық қасиеттілеріңнің дұғалары арқылы жуып тазала." Кейде, епископ литургияны өткізгенде, оған кішкентай дискос дайындалады, одан ол үлкен кіреберіс алдында тірілер мен қайтыс болғандарды еске алу үшін бөлшектерді алады.
During the Divine Liturgy it is not only the Lamb (Host) that is placed on the diskos, but also particles to commemorate the Theotokos, the Saints, the living and the departed. Thus, on the diskos is represented the entire Church: the Church Militant and the Church Triumphant, arrayed around Christ. At the Great Entrance the deacon carries the Diskos, holding the foot of the diskos at his forehead. He then kneels at the side of the Holy Table, and the priest takes the diskos from him and places it on the Antimension. During the Anaphora, only the Lamb is consecrated. At Holy Communion, the clergy partake of their portions of the Lamb directly from the diskos, but for the Communion of the faithful, the remainder of the Lamb is cut into small portions and placed in the chalice, from which the priest distributes Communion using the spoon. After Communion, the Deacon holds the diskos above the holy chalice and recites hymns of the Resurrection. Then he wipes the remaining particles (for the saints, living and departed) into the chalices saying the words: "Wash away, O Lord, the sins of all those here commemorated, by Thy precious Blood, through the prayers of all Thy saints." Sometimes, when a bishop celebrates the Liturgy, a smaller diskos is prepared for him with a small prosphoron from which he takes particles to commemorate the living and the departed before the Great Entrance.
Басқа қолданыстар
Шіркеудің қасиеттілікке арналуы кезінде дискос қасиеттілердің қалдықтарын сақтау үшін қолданылады, олар епископпен киелі үстелге және антиминске мөрленеді. Пастор тағайындалғанда, Құрбандық қойдың бір бөлігі кішкентай дискосқа салынып, оған беріледі, бұл оған сеніп тапсырылған қасиетті құпиялардың белгісі.
During the Consecration of a Church, a diskos is used to hold the relics of the saints which will be sealed in the Holy Table and antimension by the bishop. When a priest is ordained, a portion of the Lamb will be placed on a small diskos and given to him, as a sign of the Sacred Mysteries which are being entrusted to his care.
Бата беру және оны ұстау
Орыс дәстүрінде дискосты алғаш рет Литургияда қолданар алдында қасиеттендіру үшін арнайы бата беру рәсімі бар. Дискос жеке немесе басқа қасиетті ыдыстармен бірге баталанады. Бата беру әдетте Дайындық Литургиясы басталар алдында жасалады, содан кейін дін қызметкері дискосты киелі орынға (ғибадатханаға) алып кіріп, литургияны бастайды, жаңа баталанған ыдысты сол литургияда пайдаланады. Дискос алғаш рет Құдайға арналған Литургияда қолданылғанға дейін қарапайым ыдыс саналады, сондықтан кез келген адам оған қол тигізе береді. Бірақ, Құдайға арналған Литургияда қолданылғаннан кейін дискосқа тек диакон, дін қызметкері немесе епископ ғана қол тигізе алады. Субдиакон қасиетті ыдыстарға тек матамен оралған жағдайда ғана қол тигізе алады. Қолданылмаған кезде тостаған, дискос және барлық қасиетті ыдыстар құрбандық үстелінде (протез) матаға оралған күйде сақталуы керек – үстіне қойылып, матамен жабылған немесе протезге кіргізілген шкафта қауіпсіз сақталады.
In the Russian tradition, there is a special liturgy of blessing used to sanctify a diskos before its first use at Liturgy. The diskos may be blessed separately or together in a set with the other sacred vessels. The blessing is normally done immediately before beginning of the Liturgy of Preparation, after which the priest carries the diskos into the sanctuary and begins the liturgy, using the newly blessed vessel in that Liturgy. Up until the first time a diskos is used in the Divine Liturgy it is considered to be an ordinary vessel, and may be touched by anyone. However, after having been used in the Divine Liturgy, a diskos may be touched only by a deacon, priest or bishop. A subdeacon may touch the sacred vessels, but only if they are securely wrapped in cloth. When not in use, the chalice, diskos, and all the sacred vessels should remain on the Table of Oblation (prothesis), wrapped in their cloth bags—either sitting on top and covered with a cloth, or stored securely in a cabinet built into the prothesis.
Александриялық ырым
Александриялық ғұрыпты қолдануда дискостың көбінесе аяғы жоқ, тегіс түбі болады. Оған қоса, оның көтеріңкі жиегі бар, ол салыстырмалы түрде биік шет жасап, табын етілген нығматтардың ұсақ бөліктері еденге түсіп кетпеуіне кепілдік береді.
In the usage of the Alexandrian Rite, the diskos usually has a flat bottom with no foot. Additionally, it has a raised edge, forming a relatively high rim, preventing particles of the offered elements from falling to the floor.