Кіріспе

"Иманның құпиясы" және "іман құпиясы" – бұл әртүрлі жағдайларда кездесетін және грек тіліндегі τὸ μυστήριον τῆς πίστεως немесе латын тіліндегі mysterium fidei сөздерінің аудармасы ретінде, немесе жеке ағылшын тіркестері ретінде қолданылатын, түрлі мағыналары бар тіркестер.

Тімотеге 1 - хат 3: 9 тармағының ағылшын тіліндегі екі аудармасы

"Иманның құпиясы" деген тіркес "τὸ μυστήριον τῆς πίστεως" деген тіркестің аудармасы ретінде Киелі кітаптың екі ағылшын нұсқасында қолданылады: Уиклиф Киелі кітабы мен Дуай-Раймс Киелі кітабы. Бұл аударма ерекше, себебі көптеген Киелі кітап нұсқаларында бұл тіркес "сенімнің құпиясы" деп аударылған, ал басқалары "сенімнің терең шындықтары" (New International Version және New International Reader's Version); "Құдай бізге ашқан сенімнің құпиясы" (New Century Version); "сенімнің ашылған шындығы" (Good News Translation); "христиандық сенімнің құпиясы" (God's Word Translation); "Құдай бізге енді ашқан нағыз сенім" (Easy to Read Version); "Құдай бізге сенім туралы не көрсетті" (Contemporary English Version); "ашылған сенімнің құпиясы" (Common English Bible); "сенімнің құпиясы" (Young's Literal Translation); "Құдайдың жоспары және біздің сеніміміз" (Worldwide English) сияқты тіркестерді пайдаланады. Бұл үзіндіде диакондар осы "иманның құпиясын", "сенімнің терең шындықтарын", "Құдай бізге ашқан нағыз сенімді" сақтауға шақырылады, немесе оны ең дұрыс қандай жолмен жеткізуге болады. Ричард С.Х. Ленски оны осы тараудың 16-аятында айтылған "ғибадаттың құпиясымен" теңестіреді. Уитнес Лидің сөзіне қарағанда, бұл негізінен Мәсіх және шіркеу. Эндрю Лаут бұл құпия бізді сұраққа алудың орнына, бізді тексеріп жатыр дейді. Барнстың Киелі кітапқа түсіндірмелері осы контексте "сенім" сөзін "жаңалыққа" байланыстырады, бұл пікірге Гиллдің Киелі кітаптың толық түсіндірмесі және "Халықтың жаңа заңын" қолдау білдіреді, ал Кларктың Киелі кітапқа түсініктемесінде бір қолжазбада "сенім" орнына "өлілердің қайта тірілуі, сенімнің ең үлкен құпияларының бірі" деп көрсетілген. Флойд Х. Баракман бұл үзіндіде "сенім" сөзі Жаңа өсиеттің барлық мазмұнын білдіреді дейді.

Теософиялық идея

Артур Эдвард Уэйт еврей кабаласының негізгі еңбегі – Зохарда, 1-ғасырдағы еврей мистикасының анонимді еңбегі Сефер ха-бахирдің фрагменттері жатыр деп жазды. Уэйт оның артында "Иманның құпиясы" деп жалпылама айтылатын бір радикалды және маңызды тезисті ажыратты. Оның сөзіне қарағанда, Иманның құпиясы Тетраграмматон әрпімен бейнеленеді және Жыныстық құпиямен толықтай сәйкес келеді. Ол сондай-ақ Иманның құпиясының христиандық наным-сенімдерінің, мысалы, қасиетті реликвияларды құрметтеу, Евхаристия доктринасы және Грааль туралы аңыздардың негізінде жатқанын көрді, олар "Иманның құпиясының мәнін құрайтын құпия сөздер барлық адамдарға белгілі болмай қалды" дегенді айтады.

Теологиялық термин

Теологияда адамның толыққанды түсіну мүмкіндігіне сыймайтын, ақыл-ойынан асып түсетін сенім немесе діни ілімнің бір бөлігі "сенім құпиясы" деп аталады. Католик шіркеуінің катехизисі Үштік туралы былай дейді: "Ол – сенімнің қатаң мағынадағы құпиясы, Құдайда жасырылған, Құдай ашпаса ешқашан біліне алмайтын құпиялардың бірі". Бұл – Құдайдың Өзі туралы құпия. Сондықтан ол – иманның барлық басқа құпияларының бастауы, оларды нұрландыратын жарық. Шіркеудің өзі – "сенім құпиясы". Людвиг Фейербах "сенім құпиясы" деген сөзді дұғаның күшіне сенуге қатысты қолданды. "Сенім құпиясы" деген атау кейбір кітаптардың тақырыбында Шығыс Православие шіркеуінің немесе Католик шіркеуінің толық ілімін білдіреді. Көбінесе бұл тақырыптағы кітаптар Рим-католик шіркеуінің Евхаристия туралы іліміне қатысты болады, бұл Папа Павел VI-ның паптық энцикликасының тақырыбы болды, оның бастауы Mysterium fidei (латынша "сенім құпиясы") болды. "Иманның құпиясы" деген тіркес "сенімнің құпиясы" орнына Евхаристияға қатысты да қолданылады, мысалы Джозеф М. Шамплиннің кітабының тақырыбында.

Римдік ритуалдағы Ежелгі діни рәсімдегі сөз тіркесінің аудармасы

2011 жылдың қараша айынан бастап Рим ритуалындағы әдет-ғұрыптағы "mysterium fidei" тіркесі ресми түрде "иманның құпиясы" деп аударылады, ал 1973 жылдан 2011 жылға дейін қолданылған ағылшын тіліндегі балама тіркес "иманның құпиясын жариялайық" болды. Осы контексте, ғибадат сөздерінен кейін айтылатын немесе орындалатын бұл тіркес, "Мәсіхтің өлімі, тірілісі және көкке көтерілуі арқылы құтқарылудың толық құпиясын" білдіреді. Бұл тіркес бастапқыда, манихейшілдіктің материалдық дүниенің жақсылығын жоққа шығаруына қарсылық ретінде, католик шіркеуінің құтқарылу Мәсіхтің материалдық қаны арқылы және материалдық элементтерді қолданатын қасиеттілікке қатысу арқылы келгеніне сенімін білдіру үшін енгізілген болуы мүмкін.