Германиядағы Губертусбург сарайының тарихы

Кіріспе

Хьюбертусбург – Германияның Саксониясындағы рококо сарайы. Ол 1721 жылдан бастап Саксонияның курфюрсті және Польша королі Август Күштінің бұйрығымен салынды. Ол қайтыс болғаннан кейін оның ұлы Август III-тің резиденциясы ретінде пайдаланылды. "Саксон Версалі" ең әйгілісі – жеті жылдық соғысты аяқтаған 1763 жылғы Хьюбертусбург шартының осы сарайда қол қойылғандығы. Сарай Ощац қаласының жанындағы Вермсдорф муниципалитетінде орналасқан.

Тарих

Кеңейтілген Вермсдорф орман 16 ғасырда Веттин сайлаушысы Август үшін аң ауру орны болған. Вермсдорфтағы алғашқы Ренессанс стиліндегі аңшылық сарайы (Jagdschloss) 1609–10 жылдары салынды. 1699 жылдан бастап Август Күшті және оның губернаторы, Фюрстенберг князі Антон Эгон, мұнда әсем парфорс аң ауларын өткізді, ал олардың үлкен сүйемелдеуші тобы мен патшалық қонақтары ауылда және жақын маңдағы Муцшен сарайында орналастырылды. 1721 жылғы 3 қарашада Әулие Губерт күнінде Август Күшті жаңа сарай салуды тапсырды, ол аңшылық сарай ретінде қызмет етуі керек еді, сонымен қатар 1697 жылдан бері Польша-Литва одақтастығының королі ретінде билік ететін Саксон сайлаушысының патшалық талаптарын көрсететін болды. Сол кезде Еуропадағы ең ірі барокко сарайларының бірі болған сарай, сарай сәулетшісі Иоганн Кристоф фон Науманнның жобасы бойынша салынды. Ол үш жылдық құрылыстан кейін 1724 жылы аяқталды. Науманн ортасында аванкорпус орналасқан және мансардты шатырмен жабылған қарапайым үш қанатты кешенді жобалады. Ғимаратқа сарай шіркеуі кіріктірілді – бұл Августтың католик дініне кіргенін көрсетеді, осылайша Польша тағына ие болуға құқылы болды. Сарайдан Мейссенге және Дрезден резиденциясына, сондай-ақ солтүстік-батыстағы Лейпциг қаласына жаңа жолдар салынды. 1733 жылы Август Күшті қайтыс болғаннан кейін, оның ұлы және мұрагері Август III Хьюбертусбургті рококо стилінде қайта жаңартып, 1752 жылға дейін оны қайтадан кеңейтті, осылайша қазіргі көрінісіне келді. Үш қабатты құрылым енді тіктөртбұрыш пішіндес болды, негізгі фасадында екі қабатты аванкорпус және императорлық викарий ретінде Август III-нің гербі болды. Шатыр ерекше күмбезбен және секіріп тұрған бұғы бейнесі бар ауа райы көрсеткішімен жабылған. Негізгі сарайға жалғасқан функционалдық ғимараттар мен атқосымдары кең ауланың айналасына орналастырылды. Саксония премьер-министрі Генрих фон Брюльдің оң қанатында оның жеке сарайы болды, ол сарайдағы ерекше орнын көрсетеді. 1755 жылдан бастап Брюль, үлкен аңшы болмаса да, Хьюбертусбург сарайының аң аулауын басқарды, оның жеке асханасы мен қызметкерлері болды. Хьюбертусбургте көлемді кештер мен мерекелер жиі өткізілді. Соңғы Хьюбертус мерекесі 1755 жылы, Жеті жылдық соғыс басталғанға дейін өткізілді. 1756 жылы пруссиялық армияның жылжуымен Август III және Брюль Варшаваға қашып кетті, королева Мария Жозефа мен олардың балаларын қалдырды. 1760 жылы Ландешут шайқасында жеңілгеннен кейін Ұлы Фридрих патшаның әскерлері Дрезденді қиратты, ал Берлин мен жақын маңдағы Шарлоттенбург сарайын біріккен австриялық, орыс және саксондық әскерлер басып алып, тонады. Ашуланған Фридрих кек ретінде Хьюбертусбургті тонауға бұйрық берді, бірақ оның генералы Иоганн Фридрих Адольф фон дер Марвиц (басқа дереккөздерге сәйкес Фридрих Кристоф фон Салдерн) оны орындаудан бас тартты. Ол салдарынан жұмыстан босатылып, Фридрихтің сенімді адамы Карл Готлиб Гишардпен ауыстырылды, ол бұйрықты орындады. Декорациялар мен мүліктер – сарай шіркеуінен басқа – Берлин сарайының еврейлері Вейтель Хайне Эфрайм мен Даниэль Иццигпен пайдаланылды. Сарай келесі жылы, 15 ақпанда, ұзақ келіссөздерден кейін осы жерде қол қойылған Хьюбертусбург бейбіт шартымен танымал болды. Тонаудан кейін, соғысқан елдердің өкілдерін орналастыру үшін жақын маңдағы қонақүйлерден жиһаз алып тастау қажет болды. Ұлы Фридрих пен императрица Мария Тереза бекіткен Хьюбертусбург шарты, Париж шартымен бірге Жеті жылдық соғысты да, француз-үнді соғысын да аяқтады. Август III көп ұзамай 5 қазанда қайтыс болды; оның ұлы және мұрагері Фредерик Кристиан одан бірнеше апта ғана өмір сүрді. Саксонияның сайлаушысы Фредерик Август III таққа отырғанда, ол Хьюбертусбург алаңын қамтамасыз етіп, қарапайым түрде қайта жаңартуды тапсырды. Дегенмен, Хьюбертусбургтің сарайдағы той-думанға толы күндері аяқталды. 1770 жылы Фредерик Август III үй-жайларында фаянс фабрикасын құрды, ол Лейпциг сауда жәрмеңкесінде көп назар аударды және кейіннен айтарлықтай табысқа ие болды. Алайда, бизнес Наполеондық континенттік блокада кезінде төмендеді, ал Хьюбертусбург Гранде Армеяның француздық Ресейге шабуылдан қайтып келген саксондық әскерлері үшін және Лейпциг шайқасында жараланғандар үшін әскери аурухана ретінде қызмет етті. 1815 жылдан бастап Фредерик Август тағы да мұнда патшалық аң ауларын өткізді. 1840 жылы Хьюбертусбург 170-ке дейін, негізінен әйелдер үшін түрмеге айналды. 1872–1874 жылдары социал-демократиялық лидерлер Август Бебель мен Вильгельм Либкнехт осы жерде тұтқынға алынды, мекеме таратылғанға дейін. Сарай кешенінің басқа бөліктері 1838 жылдан бастап мемлекеттік аурухана ретінде, 1850 жылдан бастап әйелдер мен балалар үшін психиатриялық аурухана, соқырлар мектебі, сондай-ақ медбикелерді даярлау мектебі ретінде пайдаланылды. Лейпцигтің Клиникум Сент-Георг басқаратын аурухана Хьюбертусбург аумағының оңтүстік жағында әлі де бар. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Люфтваффе мұнда әскери академия құрды, ол 1945 жылғы 25 сәуірде алға жылжыған АҚШ армиясының күштерімен басып алынды. 5 мамырда кеңестік Қызыл Армияға тапсырылған үй-жайлар қайтадан тонауға ұшырады және қалған аурухана науқастары Мюльберг НКВД арнайы лагеріне депортацияланды. Германияның бірігуінен бері үй-жайлар Саксония еркін мемлекетімен кезең-кезеңімен жаңартылуда. Бөліктері Саксония мемлекеттік архивінің шеберханаларымен пайдаланылады, онда құлаған Кельн тарихи архивінен құтқарылған құжаттар жөнделеді. Сарай аумағы туристік мақсаттар үшін ашық, ішкі жағына баулы турлар арқылы кіруге болады.

The extended Wermsdorf Forest had already been a hunting ground for the Wettin elector Augustus in the 16th century. A first Renaissance hunting lodge (Jagdschloss) in Wermsdorf was erected in 1609–10. From 1699 Augustus the Strong and his governor Prince Anton Egon of Fürstenberg held festive parforce hunts here, while their large entourage and the royal guests had to be accommodated in the village and at nearby Mutzschen Castle. During the feast of Saint Hubertus on 3 November 1721, Augustus the Strong commissioned a new palace that should serve as a hunting lodge but also reflect the royal claims of the Saxon elector, who since 1697 ruled as King of the Polish Lithuanian Commonwealth in personal union. The palace, then one of the largest Baroque castles in Europe, was erected according to plans drawn up by the court architect Johann Christoph von Naumann. It was completed after only three years of construction in 1724. Naumann had designed a plain triple wing complex with a cour d'honneur centered around an avant corps and crowned by a mansard roof. Integrated in the building was a castle chapel – as expression of Augustus' conversion to the Catholic faith, to be eligible for the Polish throne. New roads were laid out from the palace to Meissen and the Dresden residence, as well as to the city of Leipzig in the northwest. After the death of Augustus the Strong in 1733, his son and successor Augustus III had Hubertusburg rebuilt in a Rococo style and again greatly expanded until it got its present appearance in 1752. The three story structure now formed a rectangle, with the main façade including an oval two story avant corps and bearing the coat of arms of Augustus III as imperial vicar. The roof received a distinct canopy crowned by an onion dome and a weather vane with a jumping stag. Attached to the main palace extended functional buildings and stables were erected, grouped around a vast courtyard. The Saxon prime minister Heinrich von Brühl had his own palais in the right wing, embodying his special position at the court. From 1755 Brühl, though no great huntsman, served as commander of the Hubertusburg court hunts having his own cuisine and employees at his disposal. Hubertusburg was often the scene of extravagant parties and festivities. The last Hubertus feast was celebrated in 1755, before the outbreak of the Seven Years' War. With the advance of the Prussian Army in 1756, Augustus III and Brühl fled to Warsaw, leaving Queen consort Maria Josepha and her children behind. After his defeat at the 1760 Battle of Landeshut, the forces of King Frederick the Great devastated Dresden, while Berlin and nearby Charlottenburg Palace was occupied and plundered by united Austrian, and Russian and Saxon troops. Furious Frederick ordered the plundering of Hubertusburg in revenge, however, his general Johann Friedrich Adolf von der Marwitz (according to other sources Friedrich Christoph von Saldern) refused to act. He was consequently dismissed and replaced by Frederick's confidant Karl Gottlieb Guichard, who executed the command. The decorations and inventory – except for the court chapel – were exploited by the Berlin court Jews Veitel Heine Ephraim and Daniel Itzig. The palace is famous for the Peace Treaty of Hubertusburg signed here after lengthy negotiations in the next year, on 15 February 1763. After the plundering, furnishings had to be removed from several inns in the vicinity to accommodate the representatives of the belligerent powers. Ratified by Frederick the Great and Empress Maria Theresa, the Treaty of Hubertusburg, with the Treaty of Paris, ended both the Seven Years' War and the French and Indian War. Augustus III died shortly afterwards on October 5; his son and heir Frederick Christian only outlived him by a few weeks. When Elector Frederick Augustus III of Saxony ascended the throne, he had Hubertusburg Place secured and rebuilt in a simplified manner. Nevertheless, the days of Hubertusburg as the site of ecstatic court festivities were over. In 1770 Frederick Augustus III had a faience manufacture established in the premises, which obtained much attention at the Leipzig Trade Fair and later produced stoneware with considerable success. However, business went down during the Napoleonic Continental Blockade, while Hubertusburg served as a military hospital for the Saxon troopers of the Grande Armée, returning from the French invasion of Russia, and for the wounded of the Battle of Leipzig. From 1815 onwards, Frederick Augustus again held some royal hunts here. In 1840, Hubertusburg was turned into a penitentiary for up to 170, mainly female, inmates. From 1872 to 1874, the Social Democratic leaders August Bebel and Wilhelm Liebknecht were kept prisoner here, shortly before the institution was dissolved. Other parts of the palace complex served as a state hospital from 1838, from 1850 also as a lunatic asylum for women and children, a school for the blind, as well as a training school for nursing sisters. A hospital run by the Klinikum St. Georg, Leipzig still exists on the south side of the Hubertusburg grounds. During World War II, the Luftwaffe established a military academy here, which was occupied by advancing US Army forces on 25 April 1945. Handed over to the Soviet Red Army on 5 May, the premises were again plundered and several remaining hospital patients deported to NKVD Special Camp Mühlberg. Since the German reunification, the premises have been gradually renovated by the Free State of Saxony. Parts are used by the workshops of the Saxon state archive, where salvaged records of the collapsed Cologne Historical Archive are repaired. The palace grounds are open to the public as a tourist destination; the interior can be visited by taking part in guided tours.