Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Синьши Йинюань Чжуань, сонымен қатар "Әлемді ояту үшін неке тағдыры", "Некелік байланыстар", "Әлемді ояту үшін неке" және "Әлемді ояту үшін махаббат" деп аударылады. Бұл Мин әулетінің соңында немесе Цин әулетінің басында жазылған қытай классикалық романы. 100 тараудан және миллионнан астам сөзден тұратын бұл роман сол кезеңдегі ең ұзақ қытай романдарының бірі болды. Ғалым Дарья Берг оны "Қытайдың ең бағаланбаған дәстүрлі халық романдарының бірі" және "әдебиеттегі әлемді зерттеудің ең кең ауқымды туындыларының бірі" деп атайды, бұл бір-бірін қайта жарату арқылы байланысқан екі отбасының тарихы, олардың "керісіншеліктері мен моральдық құлдырауы құлайтын елдің апатты көрінісін тудырады". Бастапқыда Е Йинюань (惡姻緣, "Жаман неке тағдыры") деп аталған роман буддалық ілімнің карма және випака доктринасын негізгі мотив ретінде пайдаланады.
The Xingshi Yinyuan Zhuan , also translated as Marriage Destinies to Awaken the World, The Bonds of Matrimony, A Marriage to Awaken the World and A Romance to Awaken the World, is a Chinese classic novel of the late Ming or early Qing dynasty. Consist of 100 chapters and over one million words, it was one of the longest Chinese novels of the period. Scholar Daria Berg calls it "one of China's most underrated traditional vernacular novels" and "one of the most grand scale explorations of the world in fiction", a saga of two families, one a reincarnation of the other, whose "catalog of vices and moral decay conjures up the apocalyptic vision of a doomed nation". Originally named E Yinyuan (惡姻緣, A Cursed Marital Fate), the novel takes the Buddhist doctrine of karma and vipāka as its basic motif.
Авторлығы мен мәтіні
Роман "Батыс Чжоу ғалымы" (Чжоу әулетінің алтын ғасыры) деген атпен жарияланды. Ху Шидің 1931 жылы оның Пу Сонглинг жазғанын мәлімдегені "көптеп жоққа шығарылды". Автор туралы ештеңе белгілі емес, бірақ романның ішінде Шаньдун диалектісінен алынған көптеген тіркестер бар, сияқты Джин Пинг Мей (ішінде Джин Пинг Мей романынан үзінділер келтірілген), сондықтан авторлық Пуға "бұрыс" тағайындалған. Романның жазылу мерзімі 1628 және 1681 жылдар аралығында, яғни ол Мин әулетінің соңында немесе Цин әулетінің басында жазылған. Ол төрт классикалық Мин романдарымен құрылымдық ерекшеліктері мен техникалары бойынша ортақ, мысалы, он тарауға бөлінген 100 тараулық үлгі ұзындығы, тоғызыншы және оныншы тарауларда көбінесе кульминациялық немесе болжамдық эпизодтармен тоқтатылады. Басқа да ортақ белгілер – алдын ала хабарлау және қайталауды ұқыпты пайдалану, ауызша әдебиет құралдарын қолдану және өте көрнекті әңгімелік стиль. Автор ашық жыныстық және қатыгез тілдерді қолданады, бірақ нақты жыныстық көріністер салыстырмалы түрде тартымды ("Лампа сөндірілгеннен кейін не болғанын сіз өзіңіз елестете аласыз – егжей-тегжейлі тоқталудың қажеті жоқ").
The novel was published under the pen name Xizhou Sheng (西周生), that is, "Scholar of the Western Zhou" (the Zhou dynasty's Golden Age). Hu Shih's confident announcement in 1931 of his discovery that it was written by Pu Songling has been "largely discredited". Nothing about the author is known, though authorship has been "wrongly" attributed to Pu on the grounds that the novel contains many phrases from the Shandong dialect, as does Jin Ping Mei (indeed Jin Ping Mei is quoted in the novel). The date of composition lies between 1628 and 1681, placing it either in the late Ming or early Qing dynasty. It shares structural features and techniques with the Four Classic Ming Novels, such as the 100 chapter paradigmatic length, which is broken down into ten chapter units, often punctuated with climactic or prophetic episodes in the ninth and tenth chapters. Other shared features are the careful use of prefiguring and recurrence, use of the devices of oral literature, and highly expressive colloquial style. The author uses crude sexual and scatological expressions, but the scenes of actual sex are comparatively restrained ("As for what transpired after the lamp was blown out, you can use your imagination – there's no need to go into details").
Сюжет
Сюжет ерлі-зайыптылардың екі реинкарнациясы арасында бөлінеді. Бұрынғы зұлымдықтардың құрбаны кейінгі реинкарнацияда азаптаушы әйел болып, өш алуға тырысады. Оқиға Хан әулеті тұсында басталады, онда Чхао Юаньның құмарлық әрекеттері отбасының байлығын бекерге жұмсайды, содан соң әкесі мен әйеліне азап шектіріп, өлтіріледі. Оның іс-әрекеттері үшін жаза Ди Шиченге, ертедегі Мин әулеті кезінде тиеді. Ол ғалым болып танылмағаннан кейін сәтті кәсіпкерге айналады, бірақ екі қатыгез әйел – Сюжие мен Джиджие оны мазалайды. Шичен Чхао Юаньдың қылмыстары үшін жазасын тартады. Соңғы тарауларда Шиченді монах өлімнен құтқарады. Ол кісі өлтіруден бас тартады, Алмаз сутрасын оқиды және 85 жасқа келгенге дейін әйелдерінің бірімен ізгі өмір сүреді. Автор бұл ауыр отбасылық драманы лауазымды тұлғалар, ғалымдар мен ұстаздардың, сондай-ақ аспаздар, акушерлер мен дәрігерлердің сатиралық көрінісімен байланыстырады. Олардың барлығы құмарлыққа, маскүнемдікке және ақшақұмарлыққа бойұсынады, бірақ әрбір кейіпкерге жеке мінез бен ерекше тіл беріледі. Автор Шандонг стиліндегі мақалдарды, xiehouyu-ді және қарғыстарды нақты қолданады, сонымен қатар поэзия, көркем әдебиет және жазбаларды да пайдаланады. Автордың бір тәсілі – бір мамандық немесе типтегі екі кейіпкерді салыстыру. Мысалы, Шичен өзінің қабілетті көмекшісімен салыстырғанда нашар болып көрінеді, ал оның әйелдері жақсы әйелдерге қарағанда одан да жаман мінезді.
The plot is split between the two incarnations of a married couple. The victim of earlier wickedness will seek retribution by being a tormenting wife in the later reincarnation. In the first, set in the Han dynasty, the lascivious actions of Chao Yuan dissipate his family fortune in reckless living and tortures his father and wife until he is murdered. Retribution for his actions is visited upon his reincarnation, Di Xichen, in the early Ming dynasty, who after failing as a scholar becomes a prosperous merchant and is tormented by two shrewish wives, Sujie and Jijie. Xichen suffers for Chao Yuan's crimes. In the final chapters, Xichen is saved from certain death by a monk. He then vows to abstain from killing, chants the Diamond Sutra, and leads a virtuous life with one of his wives until he dies at the age of 85. The author paints this serious family drama against a satirical panorama not only of officials, scholars, and teachers, for whom he has little respect, but cooks, midwives, and doctors. All provide examples of lechery, drunkenness, and love of money, yet each of the characters is given individual personality and particular language. The author makes precise use of proverbs, xiehouyu, and curses in the Shandong style, but also literary poetry, fiction, and writings. One of the author’s techniques is to pair one character against another of the same profession or type. Xichen is made to seem all the more inept, for instance, in contrast to his capable assistant, and his wives all the more ill tempered in contrast with better women.
Адептілік туралы ілімдер
Бұл туындының күрделі сюжеті мен дидактикалық құрылымы буддалық қайта туу, кармалық жаза мен мейірімділік тақырыптарына, сондай-ақ конфуцийлік мораль, иерархия және қоғамдағы міндеттерге негізделген. 1440-1490 жылдар аралығындағы ерте Мин дәуірінде, сол кез шамалы ғана утопиялық көрінген, автор әлеуметтік тәртіптің келесідей бұзылуын көрнекті етіп бейнелей алады, Аспан ескерту ретінде құлдиратып жіберген су тасқыны арқылы. Конфуцийлік әдептілік принциптерінің ауыр бұзылуы ғана емес, ер және әйел арасындағы, балалар мен олардың ата-аналары және ұстаздары арасындағы қарым-қатынастарға, сонымен қатар "бес маңызды қарым-қатынастың" басқа да салаларына қатысты. Отбасылық тәртіпсіздік 1449 жылғы Туму дағдарысымен байланысты, онда моңғолдар императорды тұтқындаған нақты тарихи оқиға болды. Отбасылық принциптердің бұрылуы, құлай бастаған әулеттің "саспаған басшысы" (хун чжун) туралы халық мәтеліне ұқсайды. Дегенмен, Сиченьнің соңғы оянуы оқырманға үміт қалдырады. Екінші сюжет, сырттай Мин династиясының басында орын алатын, автор әлеуметтік иерархияға қарсы жасалған бұзушылықтарға, мысалы, некеде әйелдің күйеуіне басымдығына немесе жалпы қоғамда, әлеуметтік топтардың шекараларын бұзуға ерекше назар аударады, сондай-ақ білімді элитаны әлсіз және өзімшіл деп көрсетеді.
The intricate plot and didactic structure are centered on the Buddhist themes of rebirth, karmic retribution, and compassion but also on Confucian precepts of morality, hierarchy, and duty in society. By setting the action in the early Ming, between the 1440s and the 1490s, a time which seemed almost utopian, the author can dramatize the following breakdown of social order, with Heaven sending a destructive flood as a warning. The gross violation of Confucian concepts of propriety applies not only to the relations between man and wife, or between children and their parents and teachers, but is also extended to the other phases of the "five cardinal relationships" as well. The disorder in the family is linked to the Tumu Crisis of 1449, an actual historical incident in which Mongols captured the Emperor. The inversion of proper principles in the family echoes the proverbial "muddleheaded sovereign" (hun zhun) of a dynasty going to ruin. Yet Xichen's final awakening also leaves the reader room for hope. In the second plot, ostensibly set in the early Ming dynasty, the author is especially concerned with transgressions against social hierarchy, whether within marriage, such as the wife dominating the husband, or in society at large, such as transgression of social class boundaries, and presents the literate elite as weak and selfish.
Абырой және бағалау
Роман Қытайда ХХ ғасырдың басында төртінші мамыр қозғалысы кезінде халықтық тілді қолдау науқанына дейін көп сынға түспеді. Ху Ши және Сюй Чжимо оның көркем тілін жоғары бағалады және сол заманғы халық мәдениетін, әлеуметтік, экономикалық және институционалдық тарихты зерттеу үшін оның заманауи әлеуметтік өмірдің айқын суреттемелерін маңызды дереккөз деп атады. Бірақ Ху Ши кітаптың "шамамен миллион сөзден тұратынын" айтып, наразылық білдірді. "Ең бақытсыз неке туралы миллиондаған сөздердің арасында ешкім ажырасуды шешім ретінде қарастырмаған", себебі "қытай діні, моралі және әлеуметтік дәстүрлері ажырасуға мүмкіндік бермейтіндей жағдай жасады". Қытайда романды әдеби тұрғыдан зерттеу 1980-ші жылдарға дейін жиі болған жоқ, осы кезде Тайвань мен материкте ғылыми басылымдар жарық көрді. Роман 21-ғасырда батыс сыншыларынан көп көбірек баға алды. Кеннет Дж. Хаммонд осы романды "әдеби және интеллектуалды тарихтың маңызды еңбегі" деп сипаттады. "Америкалық Шығыстану қоғамының журналы" оны "дәстүрлі қытай әдебиетінің шедеврлерінің бірі" деп атады.
The novel received relatively little serious critical attention in China until the campaign for Vernacular Chinese during the May Fourth Movement in the early 20th century. Hu Shih and Xu Zhimo hailed its verbal vigor and vaunted its graphic descriptions of contemporary social life as a source book for the study of popular culture, social, economic, and institutional history of its time. Hu Shih complained, however, that the book "is about a million words in length. Throughout these million words on a most unhappy marriage, no one seemed to think of resorting to divorce as a solution", for "Chinese religion, morals, and social usage all conspired to make divorce impossible". Literary studies of the novel in China did not become frequent until the 1980s, when scholarly editions appeared both in Taiwan and on the mainland. The novel also received much more Western critical appraisal in the 21st century. The novel was described by Kenneth J. Hammond as "an important work of literary and intellectual history". The Journal of the American Oriental Society hailed it as "one of the masterworks of traditional Chinese fiction".