Итальяндық Католик шіркеуінің Гориция архиепархиясы туралы ақпарат. Тарихы, құрылуы, басқару аймақтары және бүгінгі күнгі мәртебесі. Католик шіркеуі, Италия.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Италиядағы Рим-католик архиепископиясы
Roman Catholic archdiocese in Italy
Гориция архиепископиясы (Archidioecesis Goritiensis) – Италиядағы Католик шіркеуінің латын архиепископиясы. Гориция архиепископтық тақ орны (фриул. Гурицца / Гурицзе; Гёрц;) 1751 жылы Аквилея патриархаты таратылғанда және оның аумағы Удине мен Гориция епархиялары арасында бөліскенде құрылды. Гориция епархиясы 1788 жылы Градиска епархиясын құру мақсатымен (Гориция архиепископиясы мен Триест және Педена епархияларының бірігуі) таратылды, ал 1791 жылы Гориция және Градиска епархиясы ретінде қайта құрылды. 1830 жылы ол қайтадан митрополит архиепископиясы деңгейіне көтерілді. Любляна (Лайбах), Триест-Копер (Капо д'Истрия), Пореч-Пула (Паренцо-Пола) және Крк-Раб (Веглиа-Арбе) епархиялары бұрын осы архиепископияның юрисдикциясында болған; алайда, қазір Триест епархиясы ғана оның суфраган епархиясы болып табылады. Архиепископия аумағы 1918 жылға дейін Австро-Венгрияның Гориция және Градиска округімен сәйкес келді, содан кейін Бірінші дүниежүзілік соғысының нәтижесінде Италияға берілді. Сондай-ақ, 1766 жылдан бастап архиепископ Киелі Рим империясының князі болды және 1861 жылы құрылғаннан бастап 1918 жылға дейін Австрия Лордтар палатасының мүшесі болды.
The Archdiocese of Gorizia (Archidioecesis Goritiensis is a Latin archdiocese of the Catholic Church in Italy. The archiepiscopal see of Gorizia (Friulian: Gurizza/Gurizze; Görz; ) was founded in 1751 when the Patriarchate of Aquileia was abolished, and its territory divided between two new dioceses, Udine and Gorizia. The diocese of Gorizia was suppressed in 1788 for the creation of the Diocese of Gradisca (union of the Archdiocese of Gorizia and Dioceses of Trieste and Pedena) and re established in 1791 as the Diocese of Gorizia e Gradisca. It was raised again to a metropolitan archdiocese in 1830. The diocese of Ljubljana (Laibach), Trieste Koper (Capo d'Istria), Poreč Pula (Parenzo Pola), and Krk Rab (Veglia Arbe) were formerly under the metropolitan jurisdiction of this archdiocese; however, now the Diocese of Trieste is its only suffragan diocese. The territory of the Archdiocese was identical with the Austro Hungarian County of Gorizia and Gradisca until 1918 when it was transferred to Italy at the conclusion of the First World War. Also from 1766, the archbishop was Prince of the Holy Roman Empire, and, from its establishment in 1861 until 1918, a member of the Austrian House of Lords.
Тарих
Горицияның шіркеуі, С. Илариус және С. Тициан, кейіннен митрополиттік шіркеуге айналды, 14 ғасырдың екінші жартысында құжатталған. Горизия архидиакондығы 1574 жылы Аквилея патриархатында, Аквилеяның кең епархиясының өте тоқыраған бір бөлігіне апостолдық сапар қажеттігі туралы көптеген шағымдар мен талаптарға жауап ретінде құрылды. Архидиакон патриархтың куриясына есеп беретін, ал курияның өзі Удине қаласында орналасқан еді. Архидиакондық территориясына Аустрияның билігіндегі Гориция округінің барлық аймағы кірді, Удине және Толмино архидиакондығына қарасты приходтарды қоспағанда. Бірінші архидиакон – Героламо Катта, С. Пьетро суль'Исонцо шіркеуінің діни қызметкері, Патриарх Джованни Гримани оны 1574 жылғы 21 желтоқсанда тағайындады. 1688 жылы Гориция басшылары Венаға елшілік жіберіп, Горицияда епархия құру туралы петиция ұсынды. Император Леопольд I оларды жақсы қабылдады, бірақ папаның нунциясы мен папа Иннокентий IX бұл жобаны қолдамады.
The parish church of Gorizia, S. Hilarius and S. Titianus, which eventually became the metropolitan church, is documented in the second half of the 14th century. The archdeaconry of Gorizia was founded in the Patriarchate of Aquileia in 1574, in response to numerous complaints and demands for an apostolic visitation of a very neglected part of the vast diocese of Aquileia. The archdeacon was responsible to the curia of the patriarch, which was actually located in Udine. The territory of the archdeaconry included the entire county of Gorizia under the control of the archduchy of Austria, except for Udine and the parishes assigned to the archdeaconry of Tolmino. The first archdeacon was Gerolamo Catta, the parish priest of S. Pietro sull'Isonzo, appointed by the Patriarch Giovanni Grimani on 21 December 1574. In 1688, leaders of Gorizia sent an embassy to Vienna, with a petition to have a diocese established in Gorizia. They were met with favor by the Emperor Leopold I, but the papal nuncio and Pope Innocent IX did not favor the project.
Епархияның құрылуы
Аквилеяның шіркеулік провинциясы ішкі және сыртқы қайталанған қиындықтарға ұшырады, себебі провинцияның шығыс епархиялары (Фриули және Истрия) саяси тұрғыдан Австрияға, ал батыс епархиялары (Венето) Венеция Республикасына бағынды. Екі үкімет те Папалықпен саясат және басқару мәселелерінде жиі қақтығыстарға түсті. Австрия мұрагерлік соғысы (1740–1748) жағдайды шиеленістірді, өйткені Венеция мен Папалық Баварияның Карл Альбертін қолдады, ал Австрия Киелі Рим императоры Карл VI-ның қызы Мария Терезияны қолдады. Австрия үкіметі өз аумағындағы, соның ішінде Горициядағы барлық шіркеу игіліктерін тартып алып, жаза ретінде пайдаланды. Соғыс аяқталғаннан кейін Австрия да, Венеция да шіркеу мәселелерін шешуді талап етті. Папа Бенедикт 1749 жылғы 29 қарашадағы және 1750 жылғы 27 маусымдағы хаттарында екі тарапты келісімге келуге шақырды, ал ағымдағы жағдайлар өз күшінде қала беретінін мәлімдеді. 1751 жылғы 6 сәуірде Австрия мен Венеция тараптар арасындағы келісім нысанында папаға жауап берді, сонымен қатар оны жүзеге асыруды талап етті. Аквилея патриархаты, олардың келісімінің 1-бабында көрсетілгендей, таратылды және оның орнына екі шіркеулік провинция және екі тең дәрежедегі архиепископтық – Удине және Гориция құрылды. Бенедикт XIV Австрия императоршасына және оның мұрагерлеріне Гориция архиепискобын тағайындау құқығын, ал Венеция дожына және оның мұрагерлеріне Удинедегі бос орынды толтыру құқығын берді. Триест епархиясы Гориция шіркеулік провинциясына қосылды. 1752 жылғы 18 сәуірде "Sacrosanctae militantis" бұйрығымен Папа Бенедикт Горициядағы Қасиетті Крест және С. Витус соборының басқаруы үшін Капитул құрды. Капитулдың құрамына үш жоғары лауазымды тұлға және бес канон кірді. Бұл лауазымдар: салтанатты шараларда митра киюге құқығы бар проваст; сонымен қатар С. Стефано коллегиаттық шіркеуінің провасты болған декан; және Белигна аббаттығының аббаты болған примицерий.
The ecclesiastical province of Aquileia was subject to repeated troubles, both internal and external, due partly to the fact that the eastern dioceses of the province (Friuli and Istria) were politically subject to Austria, while the western dioceses (Veneto) were subject to the Venetian Republic. Both powers had repeated clashes with the Papacy in policy and administration. The War of the Austrian Succession (1740–1748) produced a crisis, since both Venice and the Papacy supported Charles Albert of Bavaria, while Austria supported Maria Theresa, daughter of Charles VI, Holy Roman Emperor. The Austrian government retaliated by sequestering all church benefices in its territories, which included those of Gorizia. At the conclusion of the war, both Austria and Venice demanded a resolution of the ecclesiastical problems. Pope Benedict, in letters of 29 November 1749 and 27 June 1750, invited the two parties to come to an agreement, while for the moment the present arrangements would remain in effect. On 6 April 1751, replies from Austria and Venice were presented to the pope, in the form of a convention between the parties, with the demand that the pope implement it. The patriarchate of Aquileia was abolished, as Article I of their convention required, and was replaced by two ecclesiastical provinces and two archbishoprics on equal footing: Udine and Gorizia. Benedict XIV granted the empress of Austria and her successors the right to nominate the archbishop of Gorizia, and the doge of Venice and his successors the right to nominate to a vacancy at Udine. The diocese of Trieste was transferred to the ecclesiastical province of Gorizia. In the bull "Sacrosanctae militantis" of 18 April 1752, Pope Benedict established a Chapter to administer the cathedral of The Holy Cross and S. Vitus in Gorizia. The Chapter was composed of three dignities and five canons. The dignities were: the Provost, who had the right to wear a mitre on ceremonial occasions; the Dean, who was also ex officio Provost of the collegiate church of S. Stefano; and the Primicerius, who was also ex officio abbot of Beligna.
Иосиф II-ге қарсы қиындықтар
1780 жылы императрица Мария Терезия қайтыс болғаннан кейін, оның ұлы Иосиф II Австриядағы шіркеулерді эрастиандық үлгіде қайта ұйымдастыру жоспарларын іске қосты. 1781 жылдың 24 наурызында император жарлық шығарды, ол Австрияның діни ордендерінің Австриядан тыс жердегі басшыларға тәуелділігін жойды және Австриядан тысқары жерге ақша шығаруға тыйым салды. 1781 жылдың 26 наурызында Мария Терезияға епископтарды бекітуге (placet) берілген құқық барлық папалық декларацияларға таратылды, яғни ешқандай бұйрық, хат немесе басқа да папалық құжат императордың алдын ала мақұлдауысыз Австрияда қабылданбауы тиіс. 1781 жылдың 4 мамырында император Австрия епископтарына 1711 жылғы "Unigenitus" папалық бұйрығын янсенизмге қарсы пайдалануға немесе тіпті оны талқылауға рұқсат бермеу туралы жарлық шығарды. 1781 жылдың 20 қазанында алдын ала жарлықтар шығарылғаннан кейін, Австрия үшін толеранттылық туралы эдикт жарияланды, онда католиктер мен протестанттар арасында ешқандай ресми айырмашылық жоқ екендігі айтылды (бұл тек лютерандық, реформаттық және Риммен қарым-қатынасы жоқ грек шіркеулеріне қатысты деп түсіндірілді). 1782 жылдың 12 қаңтарында картузиандар мен камалдолалар, кармелиттер, капуциндер, францискандық әйелдер және кедейлердің діни үйлері жабылу туралы заңдар жарияланды. 1225 жылы Святой Антоний Падуанский Горицияға әкелген Конвентуальді францискандықтар 1785 жылдың мамыр айында таратылды. 1782 жылдың 27 ақпанында Папа Пий VI Римнен Венаға аттанды, император Иосиф II-мен Киелі Рим империясы мен Папалық арасындағы дауларды жеке келіссөздер арқылы шешуді күтті. Ол 1782 жылдың 14 наурызында Горицияға келді, бірақ архиепископ граф Рудольф Иосиф фон Эдлинг оны қарсы алуға келген жоқ. Архиепископ Венаға шақырылып, императормен жеке кездесуге шақырды. Оған императордың эдикттерін өзінің епархиясында жариялауды немесе Венадан дереу, бірақ епархиясына емес, кетуді бұйырды. Архиепископ жариялау туралы эдиктке қол қойды және өз епархиясына оралуға рұқсат алды. Ол 17-сі күні Люблянаға келген папамен кездеспеді. Папалық және епископтық билікке жасалған шабуылдар тоқтамады. 1783 жылдың 16 қаңтарында императорлық үкімет некені мемлекеттік бақылаудағы азаматтық шарт деп жариялаған жарлық шығарды, қандай да бір сакраменталды талаптар болса да. Некеге кедергі келтіретін жағдайларды канондық құқық емес, мемлекет анықтады және осы кедергілерден мемлекет босатылған. Венаның бақылауындағы епархияларды қайта ұйымдастыру жоспарына Гориция митрополиясын Люблянаға көшіру де кірді. Архиепископ фон Эдлинг бұл мәселеде ынтымақтасудан бас тартты. Мәселені Рим елшісі, кардинал Франциск Херзан фон Харрас Римге көтеріп, 1784 жылдың 20 шілдесінде папалық аудиенцияға қатысты; ақырында архиепископ фон Эдлингтің 1784 жылдың 13 тамызында лауазымынан кетуіне келісті, ол да солай болды. Ол Люблянаға ауыстырылмады. 1788 жылдың 20 тамызында император Иосиф II-нің қысымымен Папа Пий VI Триест епархиясын және Гориция архиепархиясын таратып, оларды жаңа Градиска епархиясына біріктірді. Сол күні Педена епархиясы да таратылып, оның аумағы Градискаға қосылды.
Following the death of the Empress Maria Theresa in 1780, her son Joseph II launched his plans for the reorganization of the churches in Austria, according to an erastian model. On 24 March 1781, the emperor issued a decree which abolished the dependence of Austrian houses of religious orders on superiors outside Austria, and forbade their export of money outside Austria. On 26 March 1781, the privilege granted to Maria Theresa to approve the nomination bishops (the placet) was extended to include all papal declarations, that is to say, no bull, brief, or other papal document could be accepted in Austria without prior imperial approval. On 4 May 1781, the Emperor promulgated a decree which forbade Austrian bishops from making any use of the papal bull "Unigenitus" of 1711, against Jansenism, or even to allow it to be discussed. On 20 October 1781, after some preliminary ordinances were issued, an Edict of Toleration was promulgated for Austria, stating that no official difference existed between Catholics and Protestants (which was taken to refer only to the Lutheran Church, the Reformed Church, and the Greek churches not in communion with Rome). On 12 January 1782, laws were promulgated closing the religious houses of the Carthusians and Camaldolese, of the Carmelite nuns, the Capuchin nuns, the Franciscan sisters and the Poor Clares. The Conventual Franciscans, brought to Gorizia in 1225 by S. Antony of Padua, were suppressed in May 1785. On 27 February 1782, Pope Pius VI departed Rome for Vienna, expecting to negotiate personally with the Emperor Joseph II to settle the differences between the Holy Roman Empire and the Papacy. He arrived in Gorizia on 14 March 1782, but Archbishop Count Rudolf Joseph von Edling was not there to receive him. The archbishop had been summoned to Vienna, to a personal meeting with the Emperor. He was ordered to publish the emperor's edicts in his diocese, or else to leave Vienna immediately, but not for his diocese. The archbishop signed a decree of publication, and was allowed to return to his diocese. He did not meet the pope, who had gone on to be received in Ljubljana on the 17th. The attacks on papal and episcopal authority did not abate. On 16 January 1783, the imperial government issued a decree which declared marriage to be a civil contract, subject to complete control by the state, whatever sacramental claims were made with reference to it. It was the state alone, not canon law, which determined what impediments to marriage might exist, and it was the state which dispensed from those impediments. The Austrian plans for the reorganization of dioceses under control of Vienna included the transfer of the metropolitan archbishopric of Gorizia to Ljubljana. Archbishop von Edling refused to cooperate. The matter was taken by the Imperial ambassador, Cardinal Franziskus Herzan von Harras, to Rome, where he had a papal audience on 20 July 1784; it was finally agreed to have Archbishop von Edling to resign his office, which he did, on 13 August 1784. He was not transferred to Ljubljana. On 20 August 1788, under pressure from Emperor Joseph II, Pope Pius VI abolished the diocese of Trieste and Archdiocese of Gorizia, merging them into the new diocese of Gradisca. On the same day, the diocese of Pedena, was suppressed, and its territory was added to that of Gradisca.
Архиепископты қалпына келтіру
1830 жылы 27 шілдеде император Францтың өтініші бойынша Любляна архиепископтығы епархия деңгейіне төмендетілді, ал Гориция және Градиска епархиясы Папа Пий VIII-ге Гориция және Градисканың митрополиттік архиепископтығы ретінде қайта жаңғыртылды. Гориция шіркеулік провинциясының құрамында Любляна, Триест (Каподистриямен бірге), Паренцо және Пола епархиялары болуы тиіс еді. 1941 жылдың наурыз айында архиепископ Карло Марготти Горицияда епархиялық синод өткізді. 1971 жылғы 27 қарашада Любляна архиепископы Жозеф Поганик пен Гориция және Градесканың апостолдық әкімшісі Джоаннес Дженко аумақтарды шағын ауыстыру туралы келісімге келді. 1977 жылғы 17 қазанда ежелгі Копер епархиясы (Каподистрия, Юстинополис) қайта құрылды және екі епархияның Югославия мен Италияда орналасқандығына байланысты Триест епархиясынан бөлінді. Гориция және Градиска епархиясының Славониядағы ерекше аумақтары епархиядан алынып, Копер епархиясының құрамына қосылды. 1986 жылғы 30 қыркүйекте Папа Иоанн Павел II-нің бұйрығымен епархия атауы Гориция архиепископтығы деп өзгертілді. Градиска атауы титулярлық архиепископтық атауы ретінде сақталды.
On 27 July 1830, at the request of the Emperor Franz, the archdiocese of Ljubljana was reduced to the status of a diocese, and the diocese of Gorizia e Gradisca was restored as the metropolitan archbishopric of Gorizia e Gradisca by Pope Pius VIII. The ecclesiastical province of Gorizia was to have as suffragan dioceses: Ljubljana, Trieste (with Capodistria), Parenzo, and Pola. In March 1941, a diocesan synod was held in Gorizia by Archbishop Carlo Margotti. On 27 November 1971, Archbishop Joseph Pogacnick of Ljubljana and Joannes Jenko, the Apostolic Administrator of Gorizia e Gradesca, agreed to a minor exchange of territories. On 17 October 1977, the ancient diocese of Koper (Capodistria, Justinopolis) was revived and separated from the diocese of Trieste, in order to address the fact that the two dioceses were in different countries, Yugoslavia and Italy. The anomalous territories of the diocese of Gorizia e Gradisca which were in Slavonia were removed from the diocese and added to the territory of the diocese of Koper. On 30 September 1986, on orders of Pope John Paul II, the name of the diocese was simplified to Archdiocese of Gorizia. The name Gradisca was to be preserved as the name of a titular archbishopric.
Епископтарға арналған анықтамалықтар
278-беттер.
pp. 278, .
Зерттеулер
Каппелетти, Джузеппе (1851). Италия шіркеулері олардың пайда болуынан бүгінгі күнге дейін. 8-том. Венеция: Антонелли, 1851. 561–657 бб. Кларичини, Алессандро нобиле де Кларичини (1873), Горицияның институттары мен коммуналдық басқаруы 1869–1871 жылдары. Гориция: Сейц, 1873. Долинар, Франс М.; және Тавано, Луиджи (ред.) (1997), «Соғыс пен Азаттық қозғалысы арасындағы Горициядағы шіркеу және қоғам». ИСРО Гориция: Әлеуметтік және діни тарих институты, 1997. Мартина, Алессандра (1988). «Карло Микеле деи Конти д’Аттемс: Биографиялық сурет», Г. Де Роза (ред.), Carlo Michele d’Attems primo arcivescovo di Gorizia (1752–1774) fra curia romana e Stato asburgico: Studi introduttivi, Istituto di Storia sociale e religiosa, Istituto per gli Incontri culturali mitteleuropei: Гориция, 1988, 19–31 бб. Сантеусанио, Итало (2002), «Гориция епархиясы Вена мен Рим арасында (1818–1883)», J. Vetrih (ред.), L'arcidiocesi di Gorizia dall'istituzione alla fine dell'impero asburgico (1751–1918) (Гориция: Forum Ed. 2002), 204–210 бб. қараңыз. Сантеусанио, Итало (2004), «Горицияның орталық семинариясы кеш Джузеппинизм кезеңінде (1818–1857)», Studi Goriziani 99–100 (2004), 43–48 бб. Сантеусанио, Итало (2010), «Гориция епархиясы», «700 және 800 жылдар аралығындағы дін қызметкерлерінің мәдениеті мен білімі». : Гориция, Любляна және Ломбардо-Венето (Гориция: Lithostampa 2010), 31–69 бб. Тавано, Луиджи (1988). «Гориция архдиякондарының тізімі (1574–1750)», Г. Де Роза (ред.), Carlo Michele d’Attems primo arcivescovo di Gorizia (1752–1774) fra curia romana e Stato asburgico: Studi introduttivi, Istituto di Storia sociale e religiosa, Istituto per gli Incontri culturali mitteleuropei: Гориция, 1988, 179–190 бб. Тавано, Луиджи (1996). Il Goriziano nella Chiesa austriaca (1500–1918) және төрт епископтың суреті. Гориция, 1996. Тавано, Луиджи (2004). Гориция епархиясы: 1750–1947. Мариано-дель-Фриули: Лагуна басылымдары, 2004.
Cappelletti, Giuseppe (1851). Le chiese d'Italia dalla loro origine sino ai nostri giorni. Volume 8. Venezia: Antonelli, 1851. pp. 561–657. Claricini, Alessandro nobile de Claricini (1873), Gorizia nelle sue istituzioni e nella sua azienda comunale durante il triennio 1869 1871. Gorizia: Seitz, 1873. Dolinar, France M.; & Tavano, Luigi (edd.) (1997), Chiesa e società nel Goriziano fra guerra e movimenti di Liberazione. ISSR Gorizia: Istituto di storia sociale e religiosa 1997. Martina, Alessandra (1988). "Carlo Michele dei Conti d'Attems: Profilo biografico," , in: G. De Rosa (ed. ), Carlo Michele d’Attems primo arcivescovo di Gorizia (1752 1774) fra curia romana e Stato asburgico: Studi introduttivi, Istituto di Storia sociale e religiosa, Istituto per gli Incontri culturali mitteleuropei: Gorizia 1988, pp. 19–31. Santeusanio, Italo (2002), "La diocesi di Gorizia tra Vienna e Roma (1818–1883)," , in: J, Vetrih (ed. ), L'arcidiocesi di Gorizia dall'istituzione alla fine dell'impero asburgico (1751–1918) (Gorizia: Forum Ed. 2002), pp. 204–210. Santeusanio, Italo (2004), "Il seminario centrale di Gorizia nel periodo del tardo Giuseppinismo (1818–1857)," , in: Studi Goriziani 99 100 (2004), pp. 43–48. Santeusanio, Italo (2010), "Diocesi di Gorizia," , in: Cultura e formazione del clero fra ‘700 e ‘800. : Gorizia, Lubiana e il Lombardo Veneto (Gorizia: Lithostampa 2010), pp. 31 69. Tavano, Luigi (1988). "Cronotassi degli arcidiaconi di Gorizia, (1574–1750)," , in: G. De Rosa (ed. ), Carlo Michele d’Attems primo arcivescovo di Gorizia (1752 1774) fra curia romana e Stato asburgico: Studi introduttivi, Istituto di Storia sociale e religiosa, Istituto per gli Incontri culturali mitteleuropei: Gorizia 1988, pp. 179 190. Tavano, Luigi (1996). Il Goriziano nella Chiesa austriaca (1500–1918) e quattro profili di vescovi. Gorizia 1996. Tavano, Luigi (2004). La diocesi di Gorizia: 1750–1947. Mariano del Friuli: Edizioni della Laguna, 2004.