Кіріспе

Болгариядағы латын католик шіркеуінің епархиясы

София және Пловдив епархиясы (Diœcesis Sophiae et Philippopolis) – Католик шіркеуінің бүкіл оңтүстік Болгарияны қамтитын латын епархиясы. Болгарияның қалған бөлігі Никополи епархиясының құрамына кіреді. Епархия тікелей Рим Папасының қарамағында болады, яғни ешқандай шіркеулік провинцияға бағынбайды. Епископтық орын – Санкт-Луи соборы Пловдив қаласында орналасқан, ал Софияда жаңа ко-кафедралды собор бар – Санкт-Джозеф соборы, ол 2006 жылғы 21 мамырда кардинал Анджело Соданомен киеленді. Бұл құрылысты 2002 жылы Софияға сапар шеккен кезде Рим Папасы Иоанн Павел II символикалық түрде бастаған еді.

Тарих

Қаланың бұрынғы атауы және бұрынғы діни округ (қазіргі София, Болгарияның астанасы) Сердика, б.з.д. 29 жылы Красспен жеңілген және Фракия патшалығына, содан кейін республикалық Римнің қарастырылған мемлекетіне бағынған кельт халқының қаласы болды. Бұл патшалық б.з.д. 49 жылы таратылғаннан кейін, Серди халқы Римнің Фракия провинциясына қосылды. Рим императоры Траян Серди ауданын қалаға айналдырып, оны Ульпия Сердика деп атады. 275 жылы Аурелиан Дунайдан тыс жерлердегі Дакияны эвакуациялап, римдік мүдделерге адал сарбаздар мен отарлаушыларды Моэзия мен Рим Фракиясына көшірді. Осы көшпенділер қоныстанған жер жаңа Дакия провинциясын құрады, Сардика осы провинцияның құрамына кірді (Homo, "Essai sur le règne de l'empereur Aurélien", 313–21 беттер). Кейін Диоклетиан Дакияны Дакия Рипенсис және Дакия Медитерранеяға бөлді. Сардика соңғысының азаматтық және діни орталығы болды. Галлиен Сардикада монета соғу орынды құрды, ал осы аймақта туған Ұлы Константин оны өзінің астанасы етуді жоспарлады. Диоклетианның қудалауын тоқтатқан Сердика жарлығы осы жерде қол қойылды. Діни тұрғыдан Сардика 733 жылға дейін Рим патриархатына, ал 809 жылға дейін Константинополь патриархатына қарасты. 865 жылы болгарлар христиан дінін қабылдағаннан кейін, Сардика епископтық орынға ие болған алғашқы қалалардың бірі болды. 1204 жылға дейін ол Акриданың грек-болгар патриархатына, 1393 жылға дейін Тирновоның болгар патриархатына және 1872 жылға дейін Константинопольдің экуменикалық патриархатына кірді. Осыдан бастап Сардика, қазір София деп аталатын қала, Болгарияның православиелік ұлттық шіркеуіне қарасты. Ең ерте белгілі епископ – 325 жылы Никея соборында қатысқан Протаген, ал ең танымал – Қасиетті Мариямның тазалығына күдік келтірген Боносус. 431 жылы Ефес соборында Дакия Медитерранеяның митрополиті болған Сардикалық Юлиан қатысты. Болгарлар қаланы басып алғанда, оның атын Средицке өзгертті, кейін гректер оны Срадица және Триадица деп атады. 1018 жылдан 1186 жылға дейін «грек» византиялықтардың билігінде болған қала зор өркендеуге ие болды; халықтың бір бөлігі католиктер мен (кейін) православиеліктер тарапынан қарастырылған Паулициан және Манихей ағымдарына жатты. Бірнеше жылдық қиындықтардан кейін, қала қайтадан болгарлардың билігіне көшті. Оның қазіргі атауы София орта ғасырларға дейін сақталып келді, бірақ оның алғаш рет қолданылған уақытын нақты анықтау мүмкін емес; XVI ғасырда Средиц және София атаулары бір уақытта қолданылды. 1382 жылы қаланы Османлы түріктері басып алды, және төрт ғасырдан астам уақыт бойы ол барлық Румелияның беглербегінің (генерал-губернаторының) резиденциясы болды. 1878 жылы София Болгария княздығының астанасы болып таңдалды, ал 1908 жылдан бастап Болгария Корольдігінің, кейіннен қазіргі республиканың астанасы болды.

Софиядағы қазіргі католиктер төрелігі

Бұл жерде ертеде Апостольдық викариат (миссионерлік епархиялық алдындағы билік, титулярлық епископқа құқылы) құрылды және францискандарға тапсырылды. 1610 жылы Рим София епископтығын қайта құрды, бірақ енді суфрагандық епископтық ретінде, ал 1643 жылы ол қайтадан архиепископтыққа дейін көтерілді. XVIII ғасырдың соңында ол таратылды, себебі католиктер түріктерден қуғынға ұшырап, көбінесе императорлық Австрия-Венгрия және Ресейге көшіп кеткен, бірақ 1758 жылы София-Пловдив Апостольдық викариаты ретінде қайта жаңғыртылды. 1835 жылы шартты түрде бейбітшілік орнатылды, және Рим католиктерді басқаруды Редемптористерге тапсырды, епископтық киеге жиналмаған Апостольдық викарий басшылығымен. 1841 жылы Редемптористердің орнына капуциндер келді, олардың басшысы 1848 жылы епископқа бекітілді. XX ғасырдың басында осы Апостольдық викариатты титулярлық епископ (басқа түрлі епископтықтардың) басқарды. Софияда 105 000 тұрғын болды, олардың аз бөлігі католиктер еді. Сол жерде христиан бауырластар мектебі, ал киелі Жозефтің ізбасарларының үш монастыры болды.