Кіріспе

Италиядағы ірі латын католик шіркеу аймағы – Милан архиепископиясы. Ол Еуропадағы ең үлкені және әлемдегі ең көп священникке ие, 2021 жылғы мәліметтер бойынша, диоцезде 2450 священник тұрады, олардың 1712-сі – дүниелік священниктер.

Тарих

Аңыз бойынша, Ізгі хабарды Миланға елші Барнаба алып келді, ал Миланның алғашқы епископы Анатолон осы елшінің шәкірті болған. Бірақ 200 жылға дейін епархия құрылған болуы мүмкін емес, себебі шіркеу епархиялары император Диоклетианның реформаларынан кейін азаматтық (Рим) епархияларынан пайда болды. Милан епископтарының тізімі Мироклдың 313 жылы Римде өткен Латеран кеңесіне қатысқан бес алдыңғысының атын ғана көрсетеді. Үшінші және төртінші ғасырдың басындағы қуғын-сүргін кезінде бірнеше христиан шейіт болды және Миланда құрметке ие болды: олардың арасында Гервасий мен Протасий (Диоклетианның бірінші қуғыны), Виктор, Набор және Феликс, сондай-ақ Назарий мен Цельс. Қуғын-сүргін 313 жылы аяқталды, осы жылы императорлар Константин I және Лициний Рим империясында діни төзімділікті жариялаған Милан эдиктесін шығарды. Тарихи тұрғыдан алғанда, Милан шіркеуі Папамен толық бірлікте болды. Оның епископтарының арасында Евторгий I және Дионисий ерекше көзге түсті, олар Рим императоры Констанций II-нің талаптарына қарсы тұрды. Дионисий 355 жылы Каппадокияға жер аударылды, ал римдіктер Милан епископтығына Ауксентийді тағайындады. Ауксентийдің қайтысынан кейін Амвросий Милан халқы тарапынан епископ сайланды (374–379 жж.). Оның ізбасарларының арасында Симплициан, Сенатор және Даций болды (530–532 жж.), олар гот соғысының салдарынан көбінесе Константинопольде жер аударуда өмір сүрді. Ломбардтардың басып кіруі кезінде Милан шіркеуінде көптеген өзгерістер болды. Үш тараудың шикізаты Милан шіркеуіне 38 жылға дербестік берді, себебі Ломбардтар Византияның жауы болды. Миланды Ломбард Альбоин қоршаған кезде епископ Онорат (568 ж.) көптеген дін қызметкерлерімен бірге Генуяда пана тапты, олар тек 70 жылдан кейін Иоанн Игімен Миланға оралды. 10 ғасырда Милан архиепископтары императордың феодалдарына айналып, өз юрисдикциясын Солтүстік-Батыс Италияның барлық аймағына кеңейтті. Олардың ең көрнектісі – Ариберто да Интимиано (1018–1045 жж.). Қала тұрғындарының билігі артаған сайын архиепископтардың билігі төмендеді, сонымен қатар олардың өкілдік еткен императорлық билігі де әлсіреп, 12 ғасырдан бастап Милан императорға қарсы күрескен Гвельф қаласына айналды. 13 ғасырда архиепископ Оттоне Висконти өзін мәңгілік билеуші деп жариялады, осылайша Милан Республикасының тәуелсіздігіне нүкте қойып, 1277 жылдан 1447 жылға дейін Милан герцогтығын басқарған Висконти әулетінің билігін орнатты. Милан шіркеуінің қазіргі заманғы тарихын белгілеген тұлға – 1564 жылдан 1584 жылға дейін Милан архиепископы болған Карл Борромео, ол Контрреформация кезінде жетекші рөл атқарды және Католик шіркеуінде маңызды реформаларды жүзеге асырды. Оның пасторлық еңбегін оның ізбасарлары Федерико Борромео (1631 жылы қайтыс болған) және Джузеппе Поззобонелли (1783 жылы қайтыс болған) де жалғастырды. 20 ғасырда Миланның екі кардинал-архиепископы папалық таққа сайланды: 1922 жылы кардинал Ахилл Ратти Папа Пий XI болып сайланды, ал 1963 жылы кардинал Джованни Баттиста Монтини Папа Павел VI болып сайланды. Милан шіркеуін 1979 жылдан 2002 жылға дейін кардинал Карло Мария Мартини басқарды, ол католик солшылдарының сүйікті тұлғасы болды.

Қазіргі басшылығы

2017 жылдың 7 шілдесінен бастап қазіргі Милан митрополиті – архиепископ Марио Энрико Дельпини. Ол Папа Франциск тағайындағаннан бері қызмет етіп келеді, ал бұған дейін Миланның бас викарі және көмекші епископы қызметтерін атқарған. Дельпини 2011 жылдан бері қызмет еткен және Рим Папасы болуға үміткер саналған зейнеткер кардинал Анджело Сколадан кейін оның орнын иеленді. Архиепископ Дельпиниге төрт көмекші епископ көмек көрсетеді: Эрминьо Де Скальци, Луиджи Стукки, Франко Аньеси және Паоло Мартинелли. Папа Франциск 2020 жылдың 30 сәуірінде Стукки мен Де Скальцидің отставкаларын қабылдады. Сол күні ол Джованни Раймонди мен Джузеппе Вегецциді көмекші епископтар етіп тағайындады.

Қауымдар

Барлығы 1104 приход Ломбардия аймағының ішінде орналасқан. Олар Бергамо, Комо, Лекко, Милан, Павия және Варезе провинциялары арасында бөлінген.