Кіріспе

Италиядағы Рим-католик архиепископиясы

Генуя архиепископиясы (Archidioecesis Ianuensis) – Италиядағы Католик шіркеуінің латын шіркеуіне қарасты шіркеулік аумақ немесе епархиясы. III ғасырда құрылған, 20 наурыз 1133 жылы архиепископия мәртебесіне көтерілді. 1986 жылы Генуя архиепископиясы Боббио Сан-Колмбано епархиясымен бірігіп, Генуя-Боббио архиепископиясын құрды; бірақ 1989 жылы бөлінісі нәтижесінде "Генуя архиепископиясы" деп аталды. Генуя архиепископиясы – метрополиялық архиепископия, оның шіркеулік провинциясындағы тәуелді епархиялар: Альбенга-Империя епархиясы, Чиавари епархиясы, Ла Специя-Сарзана-Бругнато епархиясы, Савона-Ноли епархиясы, Тортона епархиясы және Вентимилья-Сан-Ремо епархиясы.

Тарих

9 ғасырда Лигурияның барлық жағалауы саррацин шабуылдарының қайталануынан қауіп төнді. Халық құлдарына айналдырылып, жер аударылды немесе өлтірілді. Шіркеу мүлкіне қауіп соншалықты өсті ki, шамамен 878 жылы Генуя епископы Сабатин С. Ромулдың қабірін Вилла-Матутианада (Сан-Ремо) алып, Генуяға жеткізіп, Генуядағы Сан-Лоренцо соборының криптасына қойды. 934-935 жылдары Солтүстік Африкадан келген мұсылмандар Генуяны толығымен тонады, ал ол жер бірнеше жылға тасталып қалған болуы мүмкін. 980 жылы саррациндердің қаупі сейілгеннен кейін, епископ Теодульф қираған жерлердің жаңаруда екенін және ондық салықты қайтадан жинауға болатынын көріп, сол жерлерден түскен кірісті собор канониктерін ұстауға (nostrorum cardinalium clericorum mancipamus usui) бөлді. 1118 жылдың қазан айында Папа Геласий II Римдегі Франгипани әулетінің зорлық-зомбылығынан қашып, Пизадан Генуяға келді. 10 қазанда ол Генуядағы Св. Лоренцо және Сиро шіркеуін киеледі.

Архиепископтық

1130 жылы Генуя епархиясы бірқатар дағдарысқа тап болды. Римде папа Хонорий II 1130 жылдың 13 ақпанында қайтыс болды. Екі бөлек конклав өтті, әрқайсысы папа сайлады – Анаклетий II (Петрус Пьерлеони) және Иннокентий II (Грегорий Папарески). Екі тарап та бірден римдіктердің патшасы Лотар Суплинбургтен мойындау және қолдау сұрады. Сол кезде Лотар 1128 жылы Милан архиепискобы Ансельммен бірге Италия королі атанған Конрад III (Гогенштауфен) императорлық тәж үшін күресіп жатқан еді, ол Ломбардияның темір тәжін киген болатын. Осы әрекеті үшін оған және Милан қаласына папа тыйым салды. Иннокентий Римде кардиналдардың, дін қызметкерлерінің, дворяндардың және римдіктердің көпшілігінің қарсылығына төтеп бере алмады, бірақ ол бір уақытқа Трастевереде болды; мамыр немесе маусым айында қаладан қашып, 20 маусымда Пизаға келді, ал 2 тамызда Генуяға жетті. Мінезде, Миланда архиепископ Ансельм папа Анаклетийді қолдайтынын жариялады, бірақ көптеген миландықтар оның таңдауына қарсы болды және Иннокентийді қолдауға шақырып, науқан жүргізді. Қарсылықты Архиерей Стефан Гуандека басқарды, ол халықты Анаклетийден бас тартып, Иннокентийді мойындауға және Ансельмді қызметтен босатуға көндірді. Епископ Сируспен замандас болған Каффаро ди Каскифеллоненің «Анналь Генуенесесінде» Сирус Генуя епископы болып сайланғанда папа Иннокентий қатысқандығы, бірақ сол жылы папа Иннокентий оны Санктус Эгидиус (кейінірек Монпелье қаласының жанында) қасиеттілікке ие еткендігі айтылады. Алайда архиепископ Якоб де Ворагиннің айтуынша, Иннокентий Генуяда болғанда Сирусты Генуя епископы етіп тағайындаған. Епископ болып сайланған кезде Сирус 1130 жылы Иннокентийдің өзі тағайындаған Киелі Рим шіркеуінің кардиналы болды. Қалай болғанда да, папа Иннокентий мен оның сарайы Генуя флотының галереяларымен Францияның оңтүстігіне жеткізілді, бұл үшін папа алғыс айтты. Осының нәтижесінде ол Генуя епископтарын архиепископтық дәрежесіне көтерді. Папа Иннокентий 1132 жылдың сәуірінде Италияға оралып, 1133 жылдың қаңтарында Пизада тұрақтап қалды. Милан орындық бос болды, және папа Иннокентий 1133 жылдың 20 наурызында Генуяны Милан митрополиясынан алып тастап, Генуяда жаңа митрополия құрды, ал Сирус оның алғашқы архиепископы болды. Бес күннен кейін папа тағы бір хат жазып, паллийді қолдануды кеңейтті және Сирус пен оның орынбасарларын С. Сиро монастырының мақтаулы абаттары деп атады. Генуя митрополиясының жаңа суфрагандары: Мариана, Неббио және Акция (Корсикада); Боббио және Бругнато (жаңа құрылған), сондай-ақ бұрын Милан митрополиясында болған Альбенга епархиясы. Рим папасы Иннокентий II-нің бұйрығына сәйкес, Генуя архиепискобын тек папа ғана қасиеттілікке ие етуге тиіс еді. Бұл талапты папа Александр III 1161 жылдың 9 сәуіріндегі бұйрығымен өзгертті, онда Генуя архиепискобы, Пиза архиепискобы сияқты, оның суфраган епископтарымен қасиеттілікке ие етілуі керек екені айтылды. 1162 жылдың 25 наурызындағы тағы бір бұйрық осы талапты қайталады.

Ұтылмаған сайлау

1288 жылы архиепископ Бернард қайтыс болғаннан кейін, Капитул жиналып, оның орнын басу үшін бірнеше дауыс беру жүргізді. Олар бір кандидатқа келісе алмады, сондықтан келесі архиепископты таңдау үшін төрт каноннан тұратын комиссия құрды. Төрт мүше – Николинус де Камилла, Якобус де Ворагин, Тедизиус Фиески және Оттобоно Спинола келісімге келе алмады, сондықтан таңдау құқығын Папаға жүктеді. 1288 жылдың 4 маусымында Папа Николай IV Генуя епархиясының әкімшісі етіп Антиохияның қазіргі латын патриархы, Папа Иннокентий IV-нің туысы Обиццо Фьескиді тағайындады. Ол сарациндердің (сарациндердің опасыздығы салдарынан) өз епархиясынан қуылған болатын. 1292 жылы Опиццо Фьески отставкаға шықты, ал Папа Николай Генуя архиепископтығына Якоб де Ворагинді тағайындады.

Генуядағы папа

Ұлы Батыс Скизмасының (1378–1417) басында «Римдік бағыныштылықты» ұсынған VI Урбан Неаполь Корольдігінде өзінің туысы Бутильо үшін княздық құруға тырысты. Ол Чарльз Дюраццоға Неаполь королевасы Иоаннаны құлатуға көмектесті, содан кейін оны 1381 жылы Римде тәж кигізді. Алайда, Папаның Неаполь ісіне араласуынан король Чарльз және Урбанның бірнеше кардиналы оның қабілетсіздігіне байланысты Урбанды биліктен алып тастап, регенттік кеңес құру жоспарын жасады. Жауап ретінде Урбан алты кардиналды түрмеге қамап, азаптады, бірақ Чарльз Папаны Ночера (Лючера) қаласында қоршауға алды. Қоршау кезінде 1385 жылдың 12 қаңтарында Папа кардинал Жоанн де Амелияны өлімге жіберді. 1385 жылдың 7 шілдесінде Урбан қашуға үлкерді. Қашқанда Аквила епископының жылқысы жарақаттанды, сондықтан Папа епископты өлтіруге бұйырды. Оның Папалық қала Беневентода пана табуға ниеттенгенімен, қала оны қабылдамады. Ол қалаға күшпен кірді, тұрғындардан ақша алды және Неаполь маңында тұрған генуэздік галереялардың капитандарымен келісім жасап, өзінің серіктерін кемеге мінгізіп, Генуяға жеткізді. Кездесу Оңтүстік Италияның шығыс жағалауында өтуі керек болды, себебі батыс жағалауы Чарльз Дюраццоның бақылауында болды. Барлеттаға келгенде, ол да Чарльзға қосылғанын көрді. Папалық серіктерін он генуэздік галереяға мінгізіп, Генуяға жеткізген кезде олар Трани маңындағы жағалауда болды. 1385 жылдың 23 қыркүйегінде галереялар Генуяға жетті. Урбан Сент-Джон ауруханасында орналасып, қалада болған уақытында одан шыққан жоқ. Оның қасында қамауда ұсталған бес кардинал да болды. Ол Куриясының бірнеше мүшелерін кардиналдарды босатуға тырысқандары үшін тұтқындап, азаптады. Генуэздіктер Папаға оны құтқару операциясы үшін 80 000 флорин тұратын есепті ұсынды. Папа генуэздіктерге төлем ретінде Санкт-Петер мұрасындағы теңіз порты Корнето қаласын берді. Генуяда бір жылдан астам болғаннан кейін Генуя дожы Папаны басқа тұрақ табуға шақырды, өйткені Папаның жақтастары мен қала тұрғындары арасындағы қақтығыс Республика үшін үнемі қауіп тудырып тұрды. 1386 жылдың желтоқсанында Папа Урбан өзінің төрт кардиналын өлімге жіберді. Тек кардинал Адам де Истон ғана Англия королі Ричард II-нің жеке араласуы арқасында құтылды.

Кафедральдық және Капитулярлық

XVIII ғасырдың басында Сан-Лоренцо кафедральдық соборының құрамында бес жоғары лауазым иесі және он екі канон болған. Бұл жоғары лауазымдар: провизор, архидиакон, архиерей, мажускулус және примицерий. Архидиакон мен архиерей лауазымдары 980 жылы епископ Теодульф заманында-ақ кездесетін. Папа Иннокентий VIII бір кезде соборлық тараптың провизоры болған.

Синодтар

Епархиялық синод – епархияның епискобы мен оның дін қызметкерлерінің кезектен тыс, бірақ маңызды жиыны. Оның мақсаты: 1) епископ шығарған түрлі қаулыларды жалпыға жариялау; 2) епископтың дін қызметкерлерімен кеңесуді қалаған мәселелерді талқылау және бекіту; 3) епархиялық синодтың, провинциялық синодтың және Қасиетті Тақтың қаулылары мен жарлықтарын жариялау. Ең алғашқы епархиялық синод, Якоб де Ворагиннің айтуынша, 1216 жылы епископ Отто Төртінші Латеран кеңесінен оралғаннан кейін өткен. Епископ өз дін қызметкерлеріне қабылданған шешімдерді түсіндіріп, кеңес шешімдерін орындауды бұйырды. Якобтың мәліметінше, ең алғашқы провинциялық синод 1294 жылы Сан-Лоренцо соборында өтті. Генуяның алғашқы епискобы саналатын С. Сироның қабір қалдықтары салтанатты түрде танылып, С. Лоренцоның алтарының астына қойылды. 1310 жылы архиепископ Порчетто Спинола (1299–1321) провинциялық синод өткізді, онда Генуя заңдарына сәйкес, төлемсіз қарыздар үшін, соның ішінде дін қызметкерлерін түрмеге қамау туралы мәселе талқыланды. Архиепископ Андреа делла Торре (1368–1377) 1375 жылы синод өткізді. 1421 жылғы 10 қаңтарда архиепископ Пилео де Марини (1400–1433) дін қызметкерлерінің өмірі мен мінез-құлқына қатысты епархиялық синод өткізді. 1567 жылы, архиепископ болып тағайындалғаннан кейін көп ұзамай, Чиприано Паллавичино (1567–1586) Трент кеңесінің қаулыларына сәйкес, епархия жарлықтарына реформа енгізу үшін провинциялық синод өткізді. 1575 жылы жарияланған және 1605 және 1727 жылдары қайта басылған осы жаңартылған жарғылар екі ғасырдан астам уақыт бойы қолданыста болды. 1588 жылғы 1 қыркүйекте Генуя епархиясының мәңгілік әкімшісі, кардинал Антонио Саули (1586–1591) басшылығымен епархиялық синод өтті. Кардинал шіркеулердің пасторлары мен дін қызметкерлеріне әр мереке күні халыққа Конституциялардың бір тарауын оқып беруді бұйырды. Архиепископ Орацио Спинола (1600–1616) өзінің алғашқы епархиялық синодын 1604 жылғы 6 қазанда өткізді. Оның нәтижелері жарияланды. Архиепископ Доменико де Марини (1616–1635) өзінің алғашқы епархиялық синодын 1619 жылғы 16 ақпанда өткізді. Кардинал Стефано Дураццо (1635–1664) 1643 жылғы 21 сәуірде епархиялық синод өткізді. 1683 жылғы 6 мамырда архиепископ Джулио Винченцио Джентили мен Папа Иннокентий XI қатысқан епархиялық синод өтті. 1838 жылғы 11–13 қыркүйекте де синод өткізілді.

Қауымдар

Епархияның 278 приходының көпшілігі Генуя провинциясында, Лигурияда орналасқан; қалғандары Алессандрия провинциясында, Пьемонтта. Провинция және коммуна бойынша приходтар тізімін Рим-католик Генуя архиепископтығының приходтар тізімінен қараңыз. 2013 жылы әр 1248 католикке бір священник келді, ал 2016 жылы әр 1364 католикке бір священник келді.

Епископтарға арналған анықтамалықтар

815–816 беттер. (Абайсызда қолданыңыз; қолданыстан шыққан)
281–282 бб. (латын тілінде)
167 бет.
215 бет.
207 бет.
225–226 беттер. 241 бет.

Зерттеулер

Десимони, Корнелио (1888). "Лигурияға қатысты папалық хаттардың тізімі". Atti della Società Ligure di Storia Patria XIX (Женева 1888), 5–146 бб. Кехр, Пол Фридолин (1914). Italia pontificia: sive, Рим папаларының 1598 жылға дейін Италияның шіркеулеріне, монастырларына, қалаларына және жеке тұлғаларға берген артыққылықтары мен хаттарының тізімі. VI том. ІІ бөлім. Берлин: Вайдман. (латын тілінде) Ланцони, Франческо (1927). Италия епархияларының пайда болуынан бастап VII ғасырдың басына дейінгі (604 ж.) тарихы. Фаэнца: Ф. Лега, 834–840 бб.