Газозавр – жоғалған динозаврлар туысы. Юра кезеңінде өмір сүрген, Қытайда табылған қазба қалдықтары сипатталады. Палеонтология, динозаврлар туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жойылған бауырымен жорғалаушылар туысы
Extinct genus of reptiles
Газозавр (/ɡ/'/æ//s//ə/'/s//ɔːr//ə//s/) – шамамен 171,6–161,2 миллион жыл бұрын Юра кезеңінің ортасында өмір сүрген тетануран тероподтарының туысы. "Газозавр" атауы ағылшын тіліндегі "бензин" және грек тіліндегі σαῦρος (sauros) ("кесіртке / жалпы жорғалаушы") сөздерінен шығарылған. Қазіргі уақытта тек бір түрі ғана белгілі, G. constructus, ал түрлік атауы Қытайдың Сычуань провинциясындағы Дашанпу қазба орынын тапқан бензин компаниясына құрмет ретінде берілген, қазір бұл орын Төменгі Шаксимао формациясы деп аталады.
Gasosaurus (/ɡ/'/æ//s//ə/'/s//ɔːr//ə//s/) is a genus of tetanuran theropod that lived approximately 171.6 to 161.2 million years ago during the middle of the Jurassic Period. The name "Gasosaurus" is derived from the English "gasoline" and the Greek σαῦρος (sauros) ("lizard / generic reptile"). Only one species is currently recognised, G. constructus, from which the specific name honours the gasoline company that found the Dashanpu fossil quarry in Sichuan Province, China, now named as the Lower Shaximiao Formation.
Ашылуы және атауы
Алғашқы және қазірге дейін жалғыз табылған қазбалар, бірақ бас сүйегі жоқ (кейіннен табылған қазбалар бас сүйегінсіз), 1985 жылы газ құрылысын салу кезінде табылды, осыдан динозаврдың есімділігі түсіндіріледі. Ол бүйірден қысылған тістерден, 4 мойын, 7 арқа, 5 сакраль және 7 құйрық омыртқаларынан, екі жамбас сүйегінен (һүмerus) және жоғары тозған, қалпына келтірілген белдемше және артқы аяқ материалдарынан тұрады, оған сол жақ ilium, сол жақ ischium, сол жақ pubis, сол жақ фемур, сол жақ tibia және сол жақ fibula кіреді. Палеонтологтар Донг Чжимин мен Тан Цзилу бұл қазбаларды Gasosaurus constructus түрінің типтік түрі деп анықтады.
The first and to date only fossils, albeit postcranial (missing the skull), were recovered in 1985 during the construction of a gas facility, which explains the dinosaur's unusual name. It consists of laterally compressed teeth, 4 cervical, 7 dorsal, 5 sacral, and 7 caudal vertebrae, both humeri, and highly abraded and reconstructed pelvic and hind limb material that includes the left ilium, left ischium, left pubis, left femur, left tibia and left fibula. The fossils were defined as the type species Gasosaurus constructus by the paleontologists Dong Zhiming and Tang Zilu.
Сипаттама
Газозавр - күшті аяқтары, бірақ қысқа қолдары бар ет жейтін теропод. Оның ұзындығы шамамен 1,5 метрді құрайды, ал салмағы шамамен 1,5 кг болған. Дегенмен, кейбір бағалаулар оның салмағын 1,5 тоннаға дейін жетеді деп санайды, себебі оның туралы өте аз мәлімет бар. Голотип қаңқаның (IVPP V7264) көптеген маңызды ерекшеліктерін жарияланған сипаттамалар мен суреттер негізінде бағалау қиын. Таксон, илиум сүйегінің ишиальдық сүйектен әлдеқайда үлкен жасанды тістігінің болуына байланысты тетануран тобына жатады. Қалыптарды зерттеу нәтижесінде кіші трохантердің жамбас басы деңгейінен жоғары көтерілмейтіні анықталды, керісінше, жамбас басының проксимальді бөлігі сынған және кіші трохантер жамбас басының орта деңгейіне жетеді, бұл коэлурозаврлар емес тетанурандарға тән. Хольц (2000) оны базальды коэлурозавр деп тапты, бірақ кейін Хольц және әріптестері (2004) оның базальды карнозавр (мүмкін метриакантозаурид) болуы мүмкін екенін, сипатталмаған үлгілерден алынған деректерге сүйене отырып, болжады. Шындығында, ол әзірге белгілі ең базальды коэлурозавр болуы мүмкін, тіпті екі топтың ортақ ата-бабасына жақын болуы да мүмкін; қандай жағдайда болса да, ол ең көне нақты тетануран тероподтарының бірі болып табылады. Кейбір палеонтологтар Газозавр мен Кайцзянзаврдың бір түр болуы мүмкін деп болжайды. Газозаврдың белгілі қазбаларының фрагменттілігіне байланысты, оның тетануралар ішіндегі орны белгісіз және, мүмкін, Coelurosauria тобынан тыс жатыр. Қазіргі уақытта голотиптің егжей-тегжейлі қайта зерттеуі жүргізілуде, бұл оның жіктелуін өзгертуге әкелуі мүмкін.
Gasosaurus is a carnivorous theropod with strong legs but short arms. It measured between in length, with a weight of around However, some estimates put its weight as high as , as very little is known about it. Many potentially informative features of the holotype skeleton (IVPP V7264) are difficult to assess based on published descriptions and images. The taxon represents a tetanuran based on the presence of a pubic peduncle of the ilium that is substantially larger than the ischial peduncle. Examination of casts reveals that the lesser trochanter does not rise above the level of the femoral head, and instead, the proximal portion of the femoral head is broken and the lesser trochanter reaches approximately midlevel of the head as in non coelurosaurian tetanurans. Holtz (2000) found it to be a basal coelurosaurian, although later Holtz et al. (2004) suggested it was a basal carnosaur (possibly a metriacanthosaurid) on the basis of data from undescribed specimens. It may in fact be the most basal coelurosaurian yet known, or may even be close to the common ancestor of the two groups; in any case, it represents one of the oldest definitive tetanuran theropods. Some paleontologists have speculated that Gasosaurus and Kaijiangosaurus may be one and the same species. Because of the fragmentary nature of the known Gasosaurus fossils, it has an uncertain position within Tetanurae, and probably lays outside Coelurosauria. A detailed restudy of the holotype is underway that may change its classification.
Палеоэкология
Газозарустар 164 миллион жыл бұрын Юра дәуірінің ортасында (Батония және/немесе Каллов кезеңдері) өмір сүрген. Ол Чуандонгокоэлурус және Кайцзянзавр сияқты, төменгі Шаксимао формациясынан табылған басқа орташа өлшемді тероподтармен бірге өмір сүрді. Бұл үш таксон орташа және ірі денелі тероподтар тобына жатады және олардың бас сүйегінен басталатын қаңқалары табылды. Қытайда барлық дене өлшемдеріндегі Орта юра тероподтарының әлемдегі ең жоғары түрлік әртүрлілігі кездеседі. Қытайдан табылған көптеген Орта юра тероподтары "орташа өлшемді", және осыған ұқсас, әлемдегі Орта юра тероподтарының көпшілігі де сондай.
Gasosarurus lived during the mid Jurassic period (Bathonian and/ or Callovian stages), around 164 million years ago. It coexisted with other mid range theropods such as Chuandongocoelurus and Kaijiangosaurus, two other dinosaurs found from the Lower Shaximiao Formation. These three taxa pertain to medium to large bodied theropods and are known from associated prostcranial skeletons. China, boasts the highest taxic diversity of Middle Jurassic theropods of all body sizes from anywhere in the world. Most Middle Jurassic theropods from China are 'medium sized', as are the majority of Middle Jurassic theropods globally.