Кіріспе

Шеше тудыру демоны кейбір азиялық халықтық дәстүрлерде

Ал немесе Хал (آل; , Ալք; , ; ; Алы) – Кавказ, Иран, Орталық Азия және Армения фольклорындағы демон класы. Алдар – бала тудырумен байланысты демон, адамның көбеюіне араласады. Ал әр түрлі басқа да аттармен белгілі, соның ішінде әрмен және күрд тілдерінде әрк, Тәжікстан мен Ауғанстанда ол, хал және хал, Орталық Азияның түркі тілдес елдерінде альмасти немесе альбасти, ал Дардтар арасында халмасти деп аталады.

Дәстүрлер

Армения дәстүрі бойынша, ал бала туғанда, жүкті әйелдерде және жаңа туған әйелдерде өкпе, бауыр және жүректі ұрлайды. Олар сондай-ақ құрсақтағы ұрықтарды жойып, түсік тудырады және бала туғаннан кейін қырық күн өткен соң оларды ұрлап, орнына кедейлерді қояды. Әйелдің мүшелерін ұрлағаннан кейін, ал қашып, алғашқы су көзінен өтуге тырысады, содан кейін әйелді құтқару мүмкін болмайды. Алға қарсы қолданылатын қорғау шараларына басқа жын-перілерге қарсы қолданылатын әдістер (мысалы, сиырға, дұғалар, темір заттар, пияз және сарымсақ) және алдың суға жетуіне кедеріс келтіру жатады. Иранда ал – "сүйектей, жұқа қарт әйел, қыш мұрынды, қызыл бетті, иығынан сабан немесе қамыстан тоқылған себет ілінген, оның ішіне жас ананың бауыры немесе өкпесі салынады". Таяу Шығыстың көптеген дәстүрлерінде Құдай Адамның бірінші әйелі үшін алды жаратқан, бірақ жерден туған Адам алдың отты табиғатына бейімделе алмаған; осыдан ал мен Хауа және оның қыздары арасындағы аждаһа пайда болған. Ал еуропалық әдебиетте алғаш рет 19 ғасырдың ортасында сипатталған.