Кіріспе

АҚШ армиясының әйелдер бөлімшесі
Канада армиясының әйелдер бөлімшесі
Британ армиясының әйелдер бөлімшесі

Қосалқы аумақтық қызмет (ATS; көбінесе аббревиатура ретінде айтылады) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Британ армиясының әйелдер бөлімшесі. Ол 9 қыркүйек 1938 жылы құрылды, бастапқыда әйелдердің еріктік қызметі ретінде, және 1949 жылдың 1 ақпанына дейін, Әйелдердің Корольдік армия корпусына (Women’s Royal Army Corps) біріктірілгенге дейін өмір сүрді. АТС-тің тамыры 1917 жылы еріктік қызмет ретінде құрылған Әйелдердің көмекші армия корпусында (WAAC) жатыр. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде оның мүшелері түрлі жұмыстарда қызмет етті, оның ішінде кеңсе қызметкерлері, аспаздар, телефонистер және официанттар. WAAC төрт жылдан кейін 1921 жылы таратылды. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін үкімет әйелдер үшін жаңа корпус құру туралы шешім қабылдады, және Аумақтық армияның (TA) өкілдерінен, Әйелдер көлік қызметінің (FANY) бөлімінен және Әйелдер легионынан тұратын кеңесші кеңес құрылды. Кеңес АТС-ті Аумақтық армияға бекітуді және қызмет ететін әйелдерге еркек сарбаздардың жалақысының үштен екі бөлігін төлеуді шешті. Армиядағы барлық әйелдер ATS-ке қосылды, тек медбикелер ғана патшайым Александраның Императорлық әскери медбике қызметіне (QAIMNS) қосылды, медициналық және стоматологиялық офицерлер тікелей Армияға тағайындалды және армия шеніне ие болды, ал FANY-де қалғандары, «еркін FANY» деп аталды.

Әрекетте

АТС-қа алғашқы қабылданғандар аспаз, кеңсе қызметкері және дүкен сатушы болып жұмыс істеді. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, 300 АТС мүшесі Францияға орналастырылды. Неміс әскері Франция арқылы жылдам ілгерілегендіктен, британдық экспедициялық корпусы Англияға қарай кері шегінді. Бұл 1940 жылдың мамыр айында Дюнкерктен әскерлердің эвакуациялануына әкелді, және кейбір АТС телефонистері елден соңғылардың қатарында кетті. Соғысқа көбірек ер адамдар қатысқан сайын, АТС-тің қатарын арттыру туралы шешім қабылданды, 1941 жылдың қыркүйегіне қарай саны 65 000-ға жетті. 17 мен 43 жас аралығындағы әйелдерге қатысуға рұқсат берілді, алайда WAAC ардагерлеріне 50 жасқа дейін қосылуға мүмкіндік беру үшін бұл талаптар жеңілдетілді. АТС мүшелерінің міндеттері де кеңейтілді, олар санитарлар, жүргізушілер, пошта жөнелтушілер және оқ-дәрі инспекторлары болып жұмыс істеді. Соғыстың алты жылдық кезеңінде шамамен 500 АТС қызметкері Cinetheodolite-ті пайдалануға оқытылды, олардың ең көп саны 1943-1944 жылдары болды, сол кезде 305 АТС осы құралды қолдана отырып, активті қызметте болды. Бұл арнайы камераның бір қолданылуы – артиллериялық оқуларда, онда белгілі бір арақашықтықта орналасқан екі Cinetheodolite, ұшақтармен сүйретілген мақсаттарға қарсы зениттік артиллерияның снарядтарының жарылуын түсірді. Снарядтардың жарылу орнын және мақсатты салыстыру арқылы олардың өзара орналасуын дәл есептеуге болады, бұл қарудың мерзігіндегі кез келген жүйелі қателерді анықтауға көмектеседі.

Ұлттық қызмет туралы заң

1941 жылдың желтоқсанында парламент 20-30 жас аралығындағы үйленбеген әйелдерді қосымша қызметтердің біріне шақыратын «Ұлттық қызмет туралы» заң қабылдады. Бұл ATS, Әйелдердің Корольдік теңіз күштері (WRNS), Әйелдердің қосымша әуе күштері (WAAF) және Әйелдердің көлік қызметі болды. Кейіннен тұрмысқа шыққан әйелдер де шақырылды, бірақ жүкті әйелдер мен кішкентай балалары барлар босатылды. Заң бойынша басқа да мүмкіндіктердің ішінде, үйдегі төтенше жағдайларға көмектесетін Әйелдердің ерікті қызметіне (WVS) қосылу немесе шаруа қожалықтарында көмектесетін Әйелдердің жер армиясына қатысу бар еді. Заңда сонымен қатар, діни нанымдарына байланысты қызметтен бас тарту мүмкіндігі де қарастырылды, себебі наразылық білдіргендердің шамамен үштен бірі әйелдер еді. Кейбір әйелдер осы заң бойынша сотталды, ал кейбіреулері тіпті түрмеге қамалды. Дегенмен, 1943 жылға қарай әйелдердің тоғызынан сегізі соғысқа белсенді қатысты. Әйелдерге тікелей шайқаста қызмет етуге тыйым салынды, бірақ ерлердің жетіспеуіне байланысты ATS мүшелері және басқа әйелдердің қосымша қызметтерінің мүшелері радар операторлары сияқты көптеген қолдау жұмыстарын, сондай-ақ зениттік артиллерия экипаждарының және әскери полицияның бір бөлігін атқарды. Алайда, бұл рөлдер қауіпсіз болған жоқ, және Императорлық соғыс мұражайының мәліметінше, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 717 адам қаза тапты. Корольдік артиллерияның алғашқы «аралас» ауыр зениттік батареясы (435 (аралас) ААА батареясы) 1941 жылдың 25 маусымында құрылды және тамыз айында Лондонның оңтүстік-батысындағы Ричмонд паркіндегі операциялық қару-жарақ орнын иеленді. Ол осы сияқты жүздеген бөлімшелердің алға басушысы болды, АТС құрамның екі үшін бір бөлігін қамтамасыз етті: 1943 жылы зениттік команданың ХАА батареяларының үштен екісі аралас болды. 1944-1945 жылдары Солтүстік-Батыс Еуропаға 21-ші армия тобымен бірге жіберілген бірнеше ауыр зениттік полктер «аралас» полктер болды. 1941 жылдың сәуірінде өткізілген құпия тәжірибе («Ньюарк эксперименті») әйелдердің ауыр іздеу шамдарын басқаруға және көбінесе шөл далалардағы іздеу посттарының жағдайларына төтеп беруге қабілетті екенін көрсетті, сондықтан ATS мүшелері іздеу полктеріндегі ерлерді алмастыру үшін Райлде оқуға басталды. Бастапқыда олар іздеу әскері штабында жұмыс істеді, бірақ 1942 жылдың шілдесінде 26-шы (Лондон электр инженерлері) іздеу полкі, Корольдік артиллерия алғашқы «аралас» полк болды, оған жеті әскерлік бөлімшеге АТС әйелдері орналастырылды, олар 301 батареяның толық құрамын және 339 батареяның жартысын құрады. Сол жылдың қазан айында толық әйелдерден тұратын 301 батареясы жаңа 93-ші (аралас) іздеу полкіне ауыстырылды, ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде құрылған соңғы іздеу полкі болды және 1943 жылдың тамызына қарай 1674 орынның 1500-і әйелдермен толтырылды. Көптеген басқа іздеу және зениттік полктер де ішкі қорғанысқа қосылды, бұл 30 жасқа дейінгі А1 медициналық санатындағы ерлерді жаяу әскерге ауыстыруға мүмкіндік берді. Сол сияқты, 1943 жылға қарай АТС Корольдік сигнал корпусының 10 пайызын құрады, соғыс кеңсесі мен ішкі командалық бөлімдердегі сигнал кеңсесінің және операциялық міндеттердің басым бөлігін өз қолына алды, сонымен қатар АТС компаниялары белсенді шетелдік театрлардың байланыс желілерінде жұмыс істеуге жіберілді. VE күніне дейін және британдық қарулы күштердің демобилизациясына дейін Әйелдердің қосымша аумақтық қызметінің 190 000-нан астам мүшесі болды. ATS-тің танымал мүшелері премьер-министр Уинстон Черчилльдің кіші қызы Мэри Черчилль және корольдің үлкен қызы, кейіннен королева Елизавета II, жүк көлігінің, жедел жәрдемнің және механик ретінде оқыған.

Соғыстан кейінгі

Жаулық әрекеттер тоқтағаннан кейін әйелдер АТС, WRNS және WAAF құрамында қызмет етуді жалғастырды. Оның орнына 1949 жылдың 1 ақпанында 6-армиялық бұйрық бойынша Әйелдер Корольдік Армия Корпусы (WRAC) құрылды.

Санаттары

Бастапқыда шендер әскердегідей мүлдем басқаша болды, бірақ бірдей шен белгілерін пайдаланды, алайда тәж лавр шоғымен ауыстырылды. Мүшелер өздерінің жоғары тұрған офицерлеріне сәлем беруге міндетті болды, бірақ басқа ұйымдардың офицерлеріне сәлем бермейтін, алайда оған сәлем беруді сыпайылықтың белгісі деп есептеді.