Кіріспе
Сюрреалистік музыка – күтпеген үйлесімдер мен басқа да сюрреалистік тәсілдерді қолданатын музыка. Теодор В. Адорноны талқылағанда, Макс Паддисон сюрреалистік музыканы «тарихи тұрғыдан құнсызданған фрагменттерін монтаж тәрізді біріктіріп, жаңа эстетикалық бірлікте жаңа мағыналар ашуға мүмкіндік береді» деп анықтайды, бірақ Ллойд Уайтселл мұны Паддисонның түсіндірмесі дейді. Энн ЛеБарон музыкалық сюрреализмнің негізгі тәсілдері ретінде автоматтылықты, оның ішінде импровизацияны және коллажды атайды. Уайтселлдің сөзіне сүйенсек, Паддисон Адорноның 1930 жылғы «Реакция және прогресс» эссесінен «Сюрреалистік композиция құнсызданған құралдарды пайдаланғанда, оларды құнсызданған құрал ретінде қолданады және тірілердің арасынан өлілер кенеттен пайда болғанда туындайтын "сенсациядан" өз пішінін алады» деген цитата келтіреді.
Ертедегі сюрреалистік музыка
1920 жылдары бірнеше композиторлар сюрреализмнің немесе сюрреалистік қозғалыстағы тұлғалардың ықпалына түсті. Осы кезеңде сюрреализммен ең байланысты екі композитор – Эрик Сати, ол «Парад» балетіне музыка жазды, осы арқылы Гийом Аполлинер сюрреализм терминін енгізді, және Джордж Антейл, ол былай деді: «Сюрреалистік қозғалыс бастапқыда-ақ менің досым болды. Оның бір манифесінде барлық музыка төзімсіз деп жарияланды – мүмкін, менің музыкалық шығармаларымнан басқа, оларға деген сыйлы және әдемі қарапайымдықпен қарасты». Ертедегі сюрреалистік музыка киномен де байланысты болды; Ханна Льюис айтқандай, «ертедегі ең танымал фильмдердің бірі – Сатидің Рене Клердің «Entr'acte» фильміне жазған музыкасы. 1924 жылы швед балеттері орындаған Сатидің «Relâche» балетінің актілері арасында көрсетілген бұл фильм, дадаизм суретшісі Фрэнсис Пикабияның сценарийіне негізделген, сюрреалистік киноның маңызды бастауы болды. Фильмде де ерекше жағдайлар мен армандық логика болды, сондықтан кейбіреулер оны, сондай-ақ Сатидің музыкасын сюрреалистік деп санайды». Адорно сюрреалистік композициялардың ең маңыздысы ретінде Курт Вейлдің «Үш тиындық опера» және «Махагони қаласының өркендеуі мен құлауы» сияқты туындыларын, сондай-ақ Игорь Стравинскийдің орта кезеңдегі музыкасынан алынған басқа да шығармаларды, әсіресе «Солдат тарихын» атап көрсетеді. Ол бұл сюрреализмді Арнольд Шенбергтің және оның мектебінің «модерністік» музыкасы мен Стравинскийдің кейінгі «объективистік» неоклассицизмі/фольклоризмі арасындағы гибридтік форма деп сипаттайды. Бұл сюрреализм, объективизм сияқты, бөтендік сезімін мойындайды, бірақ әлеуметтік жағдайға көбірек мән береді. Осылайша ол объективизмнің позитивистік түсініктерін жоққа шығарады, олар иллюзия екені анықталды. Оның мазмұны «кемшіліктерді ашық көрсету арқылы әлеуметтік ақауларды білдіруге мүмкіндік беруге бағытталған, бұл кемшілікті шот-фактура арқылы анықтайды және өзін көркемдік тұтастыққа ұмтылу арқылы жасырмау арқылы иллюзорлық екенін көрсетеді», осылайша көркемдік форманың ішкі үйлесімділігін жояды және әдеби салаға көтеріледі. Бұл сюрреализм төртінші музыкалық бағыттан – Пауль Хиндеммит пен Ханс Эйслердің «Gebrauchsmusik» деп аталатын музыкасынан өзгеше, ол тіпті өзінің ішкі формасының есебінен де бөтендік сезімінен құтылуға тырысады. Пьер Шеффердің алғашқы «musique concrète» шығармалары дыбыстық объектілердің күтпеген үйлесімдеріне байланысты сюрреалистік сипатқа ие, мысалы, Бали дін қызметкерлерінің ән салуы, Сена өзеніндегі баржа, Саша Гитридің ән айтуы мен жөтелдеуі, сондай-ақ 1948 жылғы «Etude aux casseroles» шығармасындағы қазан-құмыралардың сыңғырлауы. Композитор Оливье Мессиан Шаффердің алғашқы туындыларының «сюрреалистік алаңдаушылығын» 1958 жылғы кейінірек жазылған «Etude aux allures» шығармасының «аскетизмімен» салыстырды. «Musique concrète»-тің алғашқы концертінен кейін («Concert de bruits», 5 қазан 1948) Шаффер аудиторияның бір мүшесінен (тек G. M. деп таныстырылды) хат алды, ол оны «По, Лотремон және Реймонд Руссельдің өздері ғана естіген музыка» деп сипаттады. «Шулар концерті – сюрреалистік музыканың алғашқы концерті ғана емес, сонымен қатар, менің ойымша, музыкалық революция». Шаффердің өзі «musique concrète»-тің бастапқы кезеңінде, кейіннен жалпы музыкалық процедураның бастапқы нүктесі болғаннан гөрі, атональдыққа немесе сюрреализмге немесе екеуіне де бейімделгенін айтты.
perhaps one of the most famous early film scores was Satie's music for René Clair's film Entr'acte. Shown between the acts of Satie's ballet Relâche performed by the Ballets suédois in 1924, the film, featuring a scenario by Dadaist artist Francis Picabia, was an important precursor to surrealist cinema. The film, too, featured unusual juxtapositions and dream logic, and some have considered the film, and by extension Satie's score, to be surrealist." Adorno cites as the most consequent surrealist compositions those works by Kurt Weill, such as The Threepenny Opera and Rise and Fall of the City of Mahagonny, along with works by others drawn from the middle period music of Igor Stravinsky—most particularly that of L'Histoire du soldat—and defines this surrealism as a hybrid form between the "modern" music of Arnold Schoenberg and his school, and the "objectivist" neoclassicism/folklorism of the later Stravinsky. This surrealism, like objectivism, recognizes alienation but is more socially alert. It thereby denies itself the positivist notions of objectivism, which are recognised as illusion. Its content deals instead with "permitting social flaws to manifest themselves by means of flawed invoice, which defines itself as illusory with no attempts at camouflage through attempts at an aesthetic totality", thereby destroying aesthetic formal immanence and transcending into the literary realm. This surrealism is further differentiated from a fourth type of music, the so called Gebrauchsmusik of Paul Hindemith and Hanns Eisler, which attempts to break through alienation from within itself, even at the expense of its immanent form. The early works of musique concrète by Pierre Schaeffer have a surrealist character owing to the unexpected juxtaposition of sound objects, such as the sounds of Balinese priests chanting, a barge on the River Seine, Sacha Guitry's singing and coughing, and rattling saucepans in Étude aux casseroles (1948). The composer Olivier Messiaen referred to the "surrealist anxiety" of Schaeffer's early work in contrast to the "asceticism" of the later Etude aux allures of 1958. After the first concert of musique concrète (Concert de bruits, 5 October 1948) Schaeffer received a letter from one member of the audience (identified only as G. M.) describing it as "the music heard, by themselves alone, by Poe and Lautréamont, and Raymond Roussel. The concert of noises represents not only the first concert of surrealist music, but also contains, in my view, a musical revolution." Schaeffer himself argued that musique concrète, in its initial phase, tended either towards atonality or surrealism, or both, rather than, as it subsequently became, the starting point of a more general musical procedure.