Кіріспе
1971 жылы Ларри Нивеннің ғылыми фантастикалық әңгімелер жинағы, "The Outer Limits" эпизоды. "Inconstant Moon" – американдық жазушы Ларри Нивеннің 1973 жылы жарық көрген ғылыми фантастикалық әңгімелер жинағы. "Inconstant Moon" – сонымен қатар, осы жинаққа енген 1971 жылғы қысқа әңгіме. Атауы Уильям Шекспирдің "Ромео мен Джульетта" пьесасының балкондық көрінесінен алынған "О, айға ант етпе, тұрақсыз айға" деген сөздерге сілтеме жасайды. Жинақ АҚШ-тағы "The Shape of Space" және "All the Myriad Ways" жинақтарынан құрастырылған.
the Outer Limits episode
Inconstant Moon is a science fiction short story collection by American author Larry Niven that was published in 1973. "Inconstant Moon" is also a 1971 short story that is included in the collection. The title refers to "O, swear not by the moon, th' inconstant moon", a quote from the balcony scene in William Shakespeare's Romeo and Juliet. The collection was assembled from the US collections The Shape of Space and All the Myriad Ways.
Тақырыптың қысқаша мазмұны (Sphere paperback басылымы)
1974 жылғы "Сфера" қағаздық басылымында 1973 жылғы "Голланч" қатты мұқабалы басылымына бастапқыда енген он екі әңгіменің бар болғаны жетісі ғана болған.
"Үздіксіз ай"
Алғашқы пайда болуы: 1971 жылғы «All the Myriad Ways» әңгімелер жинағы. Бұл әңгіме 1972 жылы үздік «Хюго» сыйлығын жеңіп алды. Стен, баяндаушы, Айдың бұрынғыдан әлдеқайда жарқырап тұрғанын байқайды. Әңгіме басталғанда ол кездесетін адамдардың бәрі Айдың артып кеткен сұлулығын мақтайды, бірақ оның себебін түсінуге ғылыми білімі жетпейді. Алайда, баяндаушы Күннің жарылысқа ұшырағандығын, Жердің күндізгі жағының жойылғандығын және бұл оның өмірінің соңғы түні екенін болжайды. Одан кейін ол Леслиге қоңырау шалып, оның жағдайдан хабары жоқ деп есептейді, бірақ ол Юпитердің тиісті кешігумен жарқырағанда, оны өзі түсінеді. Олар жаңбыр мен жел басталғанға дейін қаладағы соңғы түндерін өткізеді. Кейін ол тағы бір мүмкіндік бар екенін түсінеді. Егер оның болжамы дұрыс болса, олар қажетті жабдықтарды тауып, Леслидің жоғары қабаттағы пәтерінде жақындап келе жатқан табиғи апаттардан паналады. Екінші мүмкіндік дұрыс болып шығады: Жерге «жалғыз» өте күшті күн сәулесі шағылысқан – бұл адамзат тарихындағы ең ауыр апат, Шығыс жарты шардың көп бөлігіндегі (немесе барлық) адамдар қаза болды деп есептеледі, бірақ Америкадағы адамдар апаттан аман қалу мүмкіндігіне ие. Булану нәтижесінде нөсер жаңбырлар, дауылдар мен су тасқыны пайда болады. Әңгіме бұлтты, сұр таңның басталуымен аяқталады, Леспидің пәтері ашулы судың арасында аралға айналады, бірақ баяндаушы үмітпен «біздің балаларымыз Еуропаны, Азияны немесе Африканы мекендейтін болар ма» деп ойлайды. 1996 жылы Брэд Райт жазған оқиға «The Outer Limits» телесериалының бір бөлігіне айналдырылды. Джо Уолтон 1997 жылы «Даксфордтағы әлемнің соңы» атты қысқа өлеңін «Inconstant Moon» әнінің британдық баламасы ретінде, рұқсатсыз нұсқасы деп жазды.
"Батырлар қалай өледі"
Алғашқы жариялануы: «Галактикалық ғылыми фантастика», 1966 жылғы қазан. «Белгілі кеңістік» әңгімесі. Марстағы алғашқы базаны құрып жатқан 15 адамнан тұратын команда қасіретті оқиғаға тап болады – кісі өлтіру қылмысы жасалады. Кісі өлтіруші Картер қашып кету үшін көліктердің бірімен келе жатып, базаның атмосферасын сақтап тұратын пластик күмбезді бұзып, барлығын өлтіруге тырысады; алайда, ол сәтсіз аяқталады, және оны құрбанның інісі Альф басқа көлікпен қуып жетеді. Екі қарсыластың үнемі радиобайланыста болуы салдарынан, кісі өлтіруге әкелген қоғамдық шиеленістер ақырындап ашыққа шығады. Альф ағасының өлімі үшін Картерден кек алуды қалайды, ал Картер де солай тілейді және базаны тағы бір рет жоюға тырысады – бірақ олардың баллондарындағы оттегінің мөлшері шектеулі болғандықтан, екеуі де базаға қайту үшін жеткілікті оттегі бар екеніне көз жеткізуі керек.
"Құқық түбінде"
Бұл әңгіме алғаш рет 1966 жылдың желтоқсан айында "Галакси ғылыми фантастика" журналында жарияланды. Бұл – "Белгілі кеңістік" әңгімелерінің бірі. "Батырлар қалай өлді" әңгімесінің жалғасы. Құнды магниттік монопольдермен жүкталған контрабандист Мюллер Марсты (әңгіменің "тесігі"; ғарышкерлер үшін планеталар – мүмкіндігінше одан аулақ болу керек гравитациялық құдықтар) кемесін жаңа орбитаға шығарып, кеден қызметінен қашуға тырысады. Оның жоспары сәтсіз аяқталып, ол қазіргі тасталып кеткен базаның жанына құлайды. Келесі бірнеше күнде ол қираған орындарды зерттейді және осы оқиғаның қорқынышты тарихын біледі. Өкінішке орай, ол өзі де алғашқы қоныс аударушылардың тағдырына ұшырайды – барлығын ол өзінің күнделігіне жазады, кейін ол табылады. Екі Марс әңгімесі де "Белгілі кеңістікке" жатады және олар "Қорғаушы" сюжетіне белгілі бір дәрежеде әсер етеді, ол көп уақыттан кейін орын алады. Сондай-ақ, мұнда бейнеленгендей Марстың отарлау әрекетінің сәтсіздігі, болашақ тарихта планеталардың (кем дегенде Күн жүйесінде) құнды емес екені және астероидтардың нақты және құнды мүлік екені туралы қалыптасқан пікірге әсер етеді.
"Бір бет"
Алғашқы пайда болуы: Galaxy Science Fiction, 1965 жылдың маусымы. Гиперғарышқа секіру кезінде кішкентай метеороидтың механизмге тиюі салдарынан кеме миллиардтаған жылға дейін тоқталып қалады. Олар Күн жүйесінің алыс болашағында пайда болады, сол кезде Күн жасыл-ақ еріккен жұлдызға айналған, ал Жер атмосферасын жоғалтып, бір жағын ғана Күнге бұрған, құлыпты әлемге айналады. Кеменің бас компьютері де зақымдалғандықтан, аман қалу мүмкіндігін арттыру үшін капитанды жолаушылардың бірімен алмастыру туралы шешімі келіспеушілік тудырады. Кемеге келген зақым оның жарық жылдамдығынан артық жылдамдықпен саяхаттауына кедергі келтіреді, ал жолаушылар мен экипаж кемедегі қалған жарықтан төменгі жылдамдықтағы қозғалтқышты пайдаланып, көрші жұлдызға салыстырмалы түрде саяхаттап, жарамдырақ планеті іздеуді талқылайды. Басқа да осындай ескірген жұлдыздар жақсырақ нұсқа ұсынбайды деп сеніп, адамдар жаңа капитанның Жерге атмосферасы жоқ болса да қонуға берген бұйрығына көнеді. Алайда, бұл жаңа капитанның ойсыз шешімі емес, ол астрофизик. Ол қараңғы жақта мұздаған атмосфераның қалдығы бар екеніне сенімді және Жерді қайта айналдыру үшін кеменің қозғалтқышын пайдаланады. (Қозғалтқыш шын мәнінде бұл мақсатқа жеткілікті қуатты, егер планетаның қабығы катастрофикалық жер сілкінісіз сейсмикалық стреске төтеп бере алса.) Ол бұл мұздаған гасты тағы да тыныс алуға жарамды атмосфераға айналдыруға үміттенеді.
"Адамдар тозаққа түседі"
Алғашқы жариялануы: «Фантазия және ғылыми фантастика» журналы, 1965 жылғы шілде. «Белгілі кеңістік» әңгімесі. Екі адамдық экипаж – Хауи, қалыпты адам, және Эрик, ауыр жарақат алған адамның денесіз миы, кемеде тірі компьютер және басқару жүйесі ретінде орнатылған – Венераның жоғарғы атмосферасын зерттеуде, бос отын багін дирижабль тәрізді құрылғы ретінде пайдаланады. Жерге қайтуға дайын тұрғанда, Эрик кемені қоздыратын реактивті қозғалтқышта бір нәрсе бұзылғанын, мәселені түзету үшін қону қажет екенін хабарлайды. Хоуи жүйеде ешқандай физикалық ақау таппағанда, проблеманың Эрикке байланысты екенін түсінеді. Ол Эриктің психосоматикалық ауруға шалдыққан деп санайды, бұл оның реактивті қозғалтқыштарды басқаруына кедергі келтіреді, травмалық жағдайға түскен, енді қолын сезіне алмайтын және тапаншаның құрсауын тарта алмайтын әскермен салыстырады. Теориясын Эрикке айтқаннан кейін, Эрик мұның мүмкін екенін мойындайды, бірақ Хоуи кемені тексеруді жалғастыруын талап етеді, себебі механикалық ақауларды тек Хоуи ғана анықтай алады. Хоуи келіседі, бірақ құпия түрде проблеманың шынымен Эрикте екеніне сенімді. Эрикті плацебо арқылы емдеу мақсатында, Хоуи кемедегі тоңазытқышты пайдаланып мұз сумен толтырылған шелектер жасап, оларды қанаттардағы электр панельдеріне құяды, Эрикке Венераның ыстығы мен қысымы кеменің жұмысына әсер етуі мүмкін дейді. Эрик реактивті қозғалтқыштарды қайта қолданады және екеуі Венерадан қашып, Жерге оралады. Қайтар жолда Хоуи Эрикке өзі жасаған алдау туралы айтады. Эрик себептің механикалық екенін қысыммен айтады және Хоуиге проблема Жерде табылатынына 5000 долларға бәс тігеді. Хоуи бәс тілгенді қабылдайды. Жерге келген соң, механиктер мәселенің Венера атмосферасының қысымына байланысты механикалық екенін анықтайды. «Becalmed in Hell» 1965 жылғы ең жақсы қысқа әңгіме үшін «Небюла» сыйлығына ұсынылды.
" Күте тұрыңыз "
Бірінші рет пайда болған: «Болашақ шексіз» бағдарламалық кітап, 1968 жыл.
"Ақыр жуырда келеді"
Алғашқы жариялануы: «Фантастика және ғылыми фантастика» журналы, 1969 жылғы сәуір. «Сиқыр кетеді» ("mana") сериясының бір бөлігі.
"Көшіп жүрген адам"
Алғашқы рет жарияланған: Galaxy Magazine, 1969 жылдың қыркүйегі.
"Өлтірікті қару"
Алғаш рет жарияланған: Ellery Queen's Mystery Magazine, 1968 жылғы маусым.
"Конвергентті тізбек"
Алғашқы жариялануы (түпнұсқа атауымен "Ұзын түн"): The Magazine of Fantasy and Science Fiction, 1967 жылғы наурыз.