Кіріспе

Артуа шаяны немесе Чиен Д'Артуа – орташа денелі ит тұқымы. Иіс іздеуге арналған шаян болғандықтан, Артуа Солтүстік Францияда топтап аң аулау үшін өсірілген. Бүгінде бұл тұқым сирек кездеседі, бірақ 20-шы ғасырға дейін Францияда кең таралған. Тұқымды көптеген басқа тұқымдармен будандастырған, сондықтан 1970-ші жылдары тарихи тұқымға жақын нұсқасын қайта жаңарту қажет болды.

Сипаттамалары

Артуа – орташа денелі, бұлшық етті ит, құйрық биіктігі шамамен ... сантиметрге жетеді. Оның тұмсығы шаршы тәрізді, ал құлақтары ұзын және төмен сағады. Құйрығы ұзын және "айдай" иіліспен жоғары көтеріледі. Жүні қысқа, көбінесе қара қоңыр, үш түсті болып келеді, "қоянға немесе борсыққа ұқсас". Иіс іздеуге бейімді Артуа – күшті үйіршік инстинктісі бар шағын топтық аңшы. Оны кішкентай жануарларға, сондай-ақ бұғы мен жабайы шошқаға аң аудау үшін пайдаланған. Көптеген аңшы иттер сияқты, олардың да дауысы қатты әрі әуенді.

Тарих

Артуа иті Францияның солтүстігіндегі Артуа аймағынан шыққан. Осы атпен аталатын ит туралы 1609 жылға дейін айтылған, онда принц Александр де Грей хатында "кішкентай д'Артуа итінің үйірмесі" деп атаған. 19 ғасырда Артуа иті британдық тұқымдармен көбірек шағылыстырылды. Le Couteulx de Canteleu, 1890 жылғы "Manuel de Vénerie Française" еңбегінде, таза канды Артуа итін табу қиын болғанын, бірақ бұл тұқымның қоян аулауға ең жақсы тұқымдардың бірі болғанын жазады. 1880 жылдары Пикардиядағы Эрнест Левер ескі Артуа түрін қайта жаңартуға тырысты. Левермен бір замандас болған танымал мал өсіруші Маллард та Артуа итін өсірді, бірақ оның иті тұқымның тарихи сипаттамаларынан айтарлықтай өзгеше болды. Дегенмен, олардың барлық күш-жігеріне қарамастан, Екінші дүниежүзілік соғыс тұқым үшін қатты зиян келтірді, және соғыстан кейін Артуа иті дерлік жойылып кетті. 1970 жылдары бірнеше жанкүйерлер, әсіресе Одрехи, қалған аз ғана мысалдардан, соның ішінде Принц де Конденің итінен тұқымды қайта құруға бел буды. Олардың еңбегінің арқасында қазіргі Артуа иті түпнұсқасына өте ұқсас. Қазіргі Артуа итін FCI және United Kennel Club мойындайды.