Аустро-пруссия соғысының соңғы шайқасы: Ламач шайқасы

Кіріспе

Блуменау шайқасы немесе Ламач шайқасы – 1866 жылдың 22 шілдесінде (бейбіт келісімге қол қойылған күні) австриялықтар пруссиялық әскерден қорғанып шайқасқан Австрия-Пруссия соғысының соңғы шайқасы болды.

Шолу

Пруссиялық барлаушылар патрульдері 1866 жылғы 19 шілдеде Малакиде болды, ал екі күннен кейін пруссиялық әскер Стомфаны (Ступава) басып алды. Осы кезде атысты тоқтату келісімдері жақын арада жасалатыны белгілі болды, сондықтан прус генералы Эдуард фон Франсецкий Пресбургті (Братислава) басып алуға бұйрық алды. Стомфадан Пресбургке дейінгі жол Кіші Карпаттардағы аңғар арқылы өтеді. Бұл жерде жол бойында биік таулар көтеріліп, оны қорғау оңай. Пресбургтегі австриялық әскерлердің қолбасшысы, герцог Альбрехт, 18 шілдеде полковник Мондела басқаруымен бір бригаданы орналастырды. Полковник Мондела бригаданың оң жағын Хруби Плеш пен Лескара және теміржол насибі арасына орналастырды, бұл Мондела бригадасының көп бөлігін қорғады. Сол жақ қанаты Девинская Кобыланың шығыс және солтүстік-шығыс беткейлерінде орналасты. Австрия артиллериясы Ламач пен Дубравка маңында орналасқан, осыдан Стомфадан Пресбургке дейінгі жолды бақылауға мүмкіндік болды. Бригада 19-21 шілдеде 9-шы австриялық тау полкінің келуімен нығайтылды. Жексенбі күні, 22 шілде күні таңында пруссиялық әскер Ламацқа шабуыл жасады. Екінші бөлім, генерал-майор Бозе басшылығымен, Камзик төбесінен өтіп, австриялық қорғанысты қоршап, Братиславаға иелік етуді көздеді. Сағат 6 жарымда австриялық артиллериядан алғашқы оқ атылды. Пруссиялық әскерлер кері тартылып, сағат 8-де генерал Эдуард фон Франсекиден хабар келді: атысты тоқтату күшіне енді және 5 сағаттан кейін, сағат 12-де толығымен күшіне енеді. Пруссиялық генерал көптеген артиллериялық құралдарды орнатқандықтан, артиллериялық қақтығыс басталды. Нәтижесінде Ламач пен Дубравкада ірі өрттер болды. Пруссиялық әскерлер, басым күштеріне қарамастан, кері шегінді. Шабуылдың сәтті аяқталуы генерал-майор Боздың қанаттық маневріне байланысты болды. Бригада қиын жерлерден баяу жылжыды және олар Камзикке жеткенде атысты тоқтату күшіне енді. Загорская Бистрицадан асып өткен шекара сызығын белгілеу арқылы Австрия-Пруссия соғысы Германия мен Орталық Еуропада үстемдік үшін болған күреске нүкте қойды.

Prussian scout patrols were in Malacky on 19 July 1866, and in two days the Prussian army occupied Stomfa (Stupava). At that time it was evident that a cease fire would soon be negotiated, and so the Prussian General Eduard von Fransecky received the command to occupy Pressburg (Bratislava). The road from Stomfa to Pressburg ran through a valley in the Little Carpathians. High mountains rise alongside the road at this point, making it an easily defensible point. The commander of the Austrian troops in Pressburg Archduke Albrecht had located one brigade there under the command of Colonel Mondela on 18 July. Colonel Mondela placed the right wing of the brigade between Hrubý Pleš and Leskara and the railway embankment, which protected the greater part of Mondela's brigade. The left wing was on the eastern and northeastern hillsides of Devínska Kobyla. The Austrian artillery was located near Lamač and Dúbravka, from which point it was able to control the road from Stomfa to Pressburg. The brigade was reinforced on 19–21 July by the arrival of the 9th Austrian mountain regiment. On Sunday, the morning of 22 July, the Prussian army began the attack on Lamacs. The second part, under the command of Major General Bose, moved ahead through over Kamzík hill to surround the Austrian defence and occupy Bratislava. About half past six, the first shot was fired from the Austrian cannon. Prussian forces were warded off and around 8 o'clock they got General Eduard von Fransecky's message: a cease fire was in effect and would take effect at 12 o'clock, only five hours later. The Prussian General had mounted a large number of artillery pieces, so an artillery duel had already begun. The result was large fires in Lamač and Dúbravka. The Prussian forces were warded off, despite their superior numbers. The battle's success depended on a flanking manoeuvre of Major General Bose. The brigade moved slowly over the difficult terrain and the ceasefire was already in effect when they arrived at Kamzík. By the setting of a line of demarcation, which overshot by Záhorská Bystrica, the Austro Prussian war terminated the fights for domination over Germany and central Europe.