Раймондо Монтекукколи: Габсбург сардары және әскери теорияшысы
Raimondo Montecuccoli
Раймондо Монтекукколи (1609-1680) – итальяндық әскери сардар, теоретик, Габсбург монархиясының дипломаты. Соғыс тактикасын дамытты, Saint Gotthard шайқасында жеңіске жетті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Италиялық сарбаз және әскери теоретик (1609–1680 жж.)
Italian soldier and military theorist (1609–1680)
Раймондо Монтекукколи (; 21 ақпан 1609 – 16 қазан 1680 жж.) – Габсбург монархиясына қызмет еткен итальяндық кәсіби сарбаз, әскери теоретик және дипломат. Отыз жылдық соғысты қарапайым жаяу әскер ретінде басынан бастап бастан өткізген ол, полк командирі болып өсіп, соңғы сатыларда маңызды кавалерия қолбасшысы болды. Габсбургтерге соғыс кеңесшісі және елші ретінде қызмет етіп, Екінші Солтүстік соғысында және 1663–64 жылдардағы Австрия-Түрік соғысында әскерлеріне басшылық етті, онда ол Сент-Готтард шайқасында керемет жеңіске жетті. Соңынан ол Хофкригсраттың президенті болды және Франко-голланд соғысы кезінде Императорлық әскерлердің жоғарғы қолбасшысы лауазымына қысқа мерзімге қайта оралды. Монтекукколи француз генералы Туреннемен (1611–1675 жж.) теңесе алатын жалғыз қолбасшы саналды және оның сияқты, 1648 жылдан кейін сызықтық жаяу әскер тактикасының дамуымен тығыз байланысты болды.
Raimondo Montecuccoli (; 21 February 1609 – 16 October 1680) was an Italian born professional soldier, military theorist, and diplomat, who served the Habsburg monarchy. Experiencing the Thirty Years' War from scratch as a simple footsoldier, he rose through the ranks into a regiment holder and became an important cavalry commander in the late stages. Serving the Habsburgs as war counsellor and envoy, he commanded their troops in the Second Northern War and the Austro Turkish War of 1663–64 where he scored an impressive victory in the Battle of Saint Gotthard. Afterwards, he became president of the Hofkriegsrat and briefly returned as supreme commander of the Imperial forces during the Franco Dutch War. Montecuccoli was considered the only commander able to compete with the French general Turenne (1611–1675), and like him, was closely associated with the post 1648 development of linear infantry tactics.
Ерте өмір
Монтекукколи 1609 жылдың 21 ақпанында Моденаның жанындағы Павульо-нель-Фригнанодағы Монтекукколо қамалында дүниеге келді.
Montecuccoli was born on 21 February 1609 in the Castello di Montecuccolo in Pavullo nel Frignano, near Modena.
Ерте әскери қызмет
Монтекукколи он алты жасында әйгілі австриялық генерал, өзінің ағасы граф Эрнесто Монтекукколидің (1633 жылы қайтыс болған) жеке сарбазы болып қызметке кірді. Төрт жылдан кейін Германия мен Төмен елдерде белсенді қызметтен кейін, ол жаяу әскердің капитаны болды. Жаңа Бранденбургты шабуылдағанда ауыр жарақат алды, және сол жылы (1631) Брайтенфельдтің бірінші шайқасында шведтердің қолына түсті. 1632 жылы Лютцен шайқасында қайтадан жарақаттанды, жазылғаннан кейін ағасының полкінде майор болды. Біраз уақыттан кейін ол ат әскерінің подполковнигі болды. Нордлингеннің бірінші шайқасында (1634) жақсы көрсетті, ал келесі жылы Кайзерслаутернді шабуылдағанда, ауыр атты әскерінің басында бұзылған қабырға арқылы шабуыл жасап, ерекше көзге түріп, полковник атағын жеңіп алды. Ол Померания, Богемия және Саксонияда шайқасты (Волмирштедттегі шабуыл, Виттшток пен Кемниц шайқастары), ал 1639 жылы Мельникте тұтқынға алынып, екі жарым жыл Штеттин мен Веймарда ұсталды. Тұтқында ол әскери ғылымды, сондай-ақ Евклидтің геометриясын, Тациттың тарихын және Витрувийдің сәулет өнерін зерттеді, сонымен қатар соғыс туралы өзінің маңызды еңбегін жоспарлады.
At the age of sixteen, Montecuccoli began as a private soldier under his uncle, Count Ernesto Montecuccoli (died 1633), a distinguished Austrian general. Four years later, after much active service in Germany and the Low Countries, he became a captain of infantry. He was severely wounded at the storming of New Brandenburg, and again in the same year (1631) at the first battle of Breitenfeld, where he fell into the hands of the Swedes. He was again wounded at Lützen in 1632, and on his recovery was made a major in his uncle's regiment. Shortly afterwards he became a lieutenant colonel of cavalry. He did good service at the first battle of Nordlingen (1634), and at the storming of Kaiserslautern in the following year won his colonelcy by a feat of arms of unusual brilliance, a charge through the breach at the head of his heavy cavalry. He fought in Pomerania, Bohemia and Saxony (surprise of Wolmirstedt, battles of Wittstock and Chemnitz), and in 1639 he was taken prisoner at Melnik and detained for two and a half years in Stettin and Weimar. In captivity he studied military science, and also geometry by the way of Euclid, the history of Tacitus, and Vitruvius' architecture, all the while planning his great work on war.
Бас офицер
1642 жылы майданға оралған Монтекукколи Силезияда архиегерцог Леопольд Вильгельмнің қол астында соғысты, онда ол Троппауда Эрик Слангтың швед корпусын жеңді. Бұл швед командирі Леннарт Торстенссонды Бриг қамалын жеңілдетуге мәжбүр етті. Монтекукколи генерал-фельдвахтмейстер болып тағайындалды және 1642 жылдың қысында Император әскерінен уақытша кетуге рұқсат алды. Ол 1644 жылы Италиядан оралғаннан кейін лейтенант-фельдмаршал болып тағайындалды және Императорлық соғыс кеңесінің мүшесі болды. Франконияда ауруға шалдыққан Мельхиор фон Хацфельдттің орнын бірінші болып ауыстырды, содан кейін 1644 жылдың соңында Матиас Галластың бас қолбасшылығындағы негізгі әскерді күшейтті. Бұл әскер Голштейннен шегінгеннен кейін Бернбургте шведтермен қоршауға түскен еді. Швед блокадасын бұзуға тырысқан ол Ютербог шайқасында швед шабуылынан құтылып, императорлық атты әскердің бір бөлігін Богемияға эвакуациялады. 1645 жылдың басында ол Силезияда 5000 сарбаз жинап, маусым айында Дунайдағы негізгі әскерге жеткізді. Леопольд Вильгельмнің қол астында ол Венгрияны жаулап алуға тырысқан Георг I Ракоциге қарсы күресті және Янкаудағы жеңілістен кейін шведтердің ілгерілеуін қолдауға тырысты. Ракоцидің шегінуінен және Брнодағы шведтердің жеңілісінен кейін Монтекукколи Силезияға қайтарылды, онда ол 1646 жыл бойы Арвид Виттенберг басқаратын үлкен швед әскерінен қорғады. 1647 жылы Богемиядағы Трибль шайқасында жеңіске жетіп, кавалерия генералы атағын алды, ал 1648 жылы Зусмархаузен шайқасындағы оның табанды қорғанысы императорлық әскерді жойылудан сақтап қалды. Вестфалиялық бейбітшілік келісімінен кейін бірнеше жыл бойы Монтекукколи негізінен Императорлық соғыс кеңесінің жұмысына белсенді қатысты, бірақ ол императордың өкілі ретінде Фландрия мен Англияға, король Кристинаға папаның елшісі ретінде Швецияға барды, ал Моденада оның сүйісі қаруы үлкен турнирде жеңіске жетті. 1657 жылы ол Польшадағы Топан су немесе басқа жерлерде Екінші Солтүстік соғыс деп аталатын соғыста Георг II Ракоциге, Швеция королі Карл X Густавқа және казактарға қарсы Польша-Литваны қолдауға Габсбургтер экспедициясына қатысты. Соғыс кезінде ол фельдмаршал болып тағайындалды және Хатцфельдттің орнын басып, Габсбург әскерлерінің қолбасшысы болды. Оның әскері Швеция басқыншыларына қарсы Даниядағы күреске Стефан Чарнецкийдің, Фридрих Вильгельм Бранденбургтің әскері мен Дания әскерлерінің басшылығымен поляк әскерлерімен бірге қатысты. Ақырында, соғыс 1660 жылы Олива бейбітшілігімен аяқталды және Монтекукколи өзінің егеменіне оралды. 1661 жылдан 1664 жылға дейін Монтекукколи Австрияны Осман империясына қарсы қорғады. Оның әрекеттеріне жетіспейтін жабдықтар мен Осман әскерінің басымдығы ғана емес, сонымен қатар императордың Венаға қауіп төндіретін жағдайда ғана шайқасқа түсуге рұқсат беруі кедергі келтірді. Сондықтан ол 1664 жылы қоршауға алынған Нови-Зринді босатуға тырыспады, өйткені оның қорғаныс қабілеттерін дұрыс бағаламады. Бірақ Рабадағы Сент-Готтард аббаттығындағы маңызды шайқаста ол түріктерді соншалықты жеңді, олар жиырма жылдық бітімге келді. Ол "Алтын жүн" орденін алды, содан кейін 1668 жылы Императорлық соғыс кеңесінің президенті және артиллерия директоры болды. Ол сонымен қатар әскери тарих және ғылым бойынша өзінің әртүрлі еңбектерін жинауға көп уақыт арнады. Ол Людовик XIV басқаратын француз әскерінің күшеюіне қарсы тұрды, ал сөзсіз соғыс басталғанда Императорлық күштерге қолбасшылық етті. 1673 жылғы жорықта ол Некар және Рейндегі өзінің қарсыласы Туреннен мүлдем озып кетті, Боннды басып алды және Рейннің төменгі жағында Оранж князі Вильгельм III әскерімен бірікті. 1674 жылы Ұлы Сайлаушы бас қолбасшы болып тағайындалғанда ол әскерден зейнеткерлікке шықты, бірақ 1674 және 1675 жылдың қысында Туреннің керемет жетістіктері оны қайтадан қызметке қайтарды. Айлар бойы екі атақты қолбасшы Рейн аңғарында бір-біріне қарсы маневрлер жасады, бірақ Салцбахтағы шешуші шайқас алдында Турен қаза тапты, ал Монтекукколи дереу Эльзасқа шабуыл жасап, Ұлы Кондемен тағы бір маневр соғысына қатысты. 1675 жылдың соңында Монтекукколи денсаулығына байланысты белсенді қызметтен зейнеткерлікке шықты және оның орнын Лотарингиялық Карл иеленді.
Returning to the field in 1642, Montecuccoli fought under Archduke Leopold Wilhelm in Silesia where he defeated a Swedish corps under Erik Slang at Troppau. This forced the Swedish commander Lennart Torstensson to relieve the siege of Brieg. Montecuccoli was appointed to Generalfeldwachtmeister and allowed to temporarily leave the Imperial army in Winter 1642 to fight in the First War of Castro as cavalry commander for the Duke of Modena. After his return from Italy in 1644, he was promoted to lieutenant field marshal and nominated as a member of the Hofkriegsrat, the Imperial War council. First substituting the diseased Melchior von Hatzfeldt in Franconia, he reinforced the main army under Matthias Gallas in late 1644 that was encircled by the Swedes at Bernburg after retreating from Holstein. Trying to break through the Swedish blockade, he escaped Swedish attacks in the battle of Jüterbog and evacuated parts of the imperial cavalry to Bohemia. In early 1645, he rallied 5000 men in Silesia which he brought to the main army at the Danube in June. Under Leopold Wilhelm, he operated against George I Rákóczi who tried to conquer Hungary and to support the Swedish advance following their victory at Jankau. After Rákóczi's retreat and the Swedish defeat at Brno, Montecuccoli was sent back to Silesia which he defended over the course of the year 1646 against a larger Swedish force under Arvid Wittenberg. In 1647, victory at the battle of Triebl in Bohemia won him the rank of General of Cavalry, and at the battle of Zusmarshausen in 1648 his stubborn rearguard fighting rescued the imperials from annihilation. For some years after the Peace of Westphalia, Montecuccoli was chiefly concerned with the business of the Hofkriegsrat, though he went to Flanders and England as the representative of the emperor, and to Sweden as the envoy of the pope to Queen Christina, and at Modena his lance was victorious in a great tourney. In 1657, he took part in the Habsburg expedition to support Poland–Lithuania against George Rákóczy II, Charles X Gustav of Sweden and the Cossacks in the war known in Poland as The Deluge or elsewhere as the Second Northern War. During the conflict, he was promoted to field marshal and succeeded Hatzfeldt as commander of the Habsburg troops. His army participated in the struggle in Denmark against the invading Swedes, along with Polish troops under Stefan Czarniecki, Frederick William of Brandenburg's army and Danish forces. Eventually, the war ended with the Peace of Oliva in 1660 and Montecuccoli returned to his sovereign. From 1661 to 1664, Montecuccoli defended Austria against the Ottoman Empire with inferior numbers. His actions were not only hindered by lack of supplies or the overwhelming numbers of the Ottomans but also by the Emperor's orders to only risk battle if there was the possibility that Vienna could get in danger. Therefore he did not try to relieve the besieged Novi Zrin in 1664 whose defensive capabilities he underestimated. But in the major battle of St. Gotthard Abbey on the Rába, he defeated the Turks so comprehensively that they entered into a twenty year truce. He was given the Order of the Golden Fleece, and he became president of the Hofkriegsrat and director of artillery in 1668. He also devoted much time to compiling his various works on military history and science. He opposed the progress of the French arms under Louis XIV, and when the inevitable war broke out he received command of the Imperial forces. In the campaign of 1673, he completely outmanoeuvred his rival Turenne on the Neckar and the Rhine, captured Bonn and joined his army with that of William III, the prince of Orange on the lower Rhine. He retired from the army when, in 1674, the Great Elector was named commander in chief, but the brilliant successes of Turenne in the winter of 1674 and 1675 brought him back. For months the two famous commanders manoeuvred against each other in the Rhine valley, but on the eve of a decisive battle at Salzbach, Turenne was killed and Montecuccoli promptly invaded Alsace, where he engaged in another war of manoeuvre with the Great Condé. At the end of the year 1675, Montecuccoli retired from active command due to his health and was succeeded by Charles of Lorraine.
Зейнеткерлік және өлім
Монтекукколи өмірінің қалған бөлігін Венада әскери басқару және әдеби, ғылыми еңбекпен өткізді. 1678 жылы король Карл II оған испан князі титулын берді. Дегенмен, оған жиі тағайындалғандай, Амальфи немесе Мелфи герцогы болған жоқ. Сонымен қатар, ол өмірінің соңына дейін Киелі Рим империясының князі атағын алған жоқ, алдымен оның ұлы Леопольд Филипп Монтекукколи 1689 жылы князь атанды. Монтекукколи 1680 жылғы қазанда Линцте апатқа ұшырап қайтыс болды.
The rest of Montecuccoli's life was spent in military administration and literary and scientific work at Vienna. In 1678, he received the title of a Spanish Prince from King Charles II. However, he was not made Duke of Amalfi or Melfi as often is attributed to him. Neither did he obtain the title Prince of the Holy Roman Empire until his death, first his son Leopold Philip Montecuccoli was made Prince in 1689. Montecuccoli died in an accident at Linz in October 1680.
Бағалау
Әдетте, Монтекукколи генерал ретінде Туренн мен Кондемен бірге өз заманының еуропалық әскерлері арасында бірінші орынды бөліседі деп бағаланады. Түрік шабуылын тоқтатудағы табысы үшін ол Еуропаның құтқарушысы деп жарияланды. Ол сондай-ақ әскери теоретик ретінде де ықпалды болды, оның ең әйгілі сөзі: "Соғыс үшін үш нәрсе керек: 1. Ақша. 2. Ақша. 3. Ақша." Оның "Memorie della guerra" еңбегі соғыстың келесі кезеңіне зор әсер етті. Britannica оны "17 ғасыр соғысының теңдесі жоқ шебері" деп атайды, себебі ол "бекініс және қоршау, марш және қарсы марш, сондай-ақ жаудың байланыс желілерін қию өнерінде ерекше көзге түсті. Ол тұрақты армияны жақтағандықтан, әскери саланың болашақ бағыттарын анық болжады". Дегенмен, хорват тарихнамасында Монтекукколи көбінесе 1663-1664 жылдардағы Аустрия-Түрік соғысындағы рөлі үшін жағымсыз жарықтан қарастырылады. Хорват Фердо Шишич оны: "батыл, епті және білімді адам, бірақ сонымен бірге тым ұқыпты және жайпақ, бұл оны хорваттар мен венгрлермен қақтығысқа әкелді" деп сипаттаған.
Usually, it is evaluated that as a general, Montecuccoli shared with Turenne and Condé the first place among European soldiers of his time. For his success in halting the Turkish advance, he had been hailed the saviour of Europe. He was also influential as a military theorist, with perhaps his most famous quote being "For war you need three things: 1. Money. 2. Money. 3. Money." His Memorie della guerra profoundly influenced the following period of warfare. The Britannica names him "unequalled as a master of 17th century warfare" because he "excelled in the art of fortification and siege, march and countermarch, and cutting his enemy's lines of communications. In advocating standing armies, he clearly foresaw future trends in the military field". In Croatian historiography, however, Montecuccoli is mainly seen in a rather negative light for his roles in Austro Turkish War (1663–1664). Croatian Ferdo Šišić described him as: "brave, prudent and educated man, but at the same time too meticulous and slow, which brought him in confrontation with Croatians and Hungarians."
Отбасы
1657 жылы Монтекукколи графша Маргарет фон Дитрихштейнге үйленді. 1698 жылы оның жалғыз ұлы Леопольд Филип қайтыс болғаннан кейін әулеті тоқтап қалды, бірақ граф титулы оның қыздары арқылы екі тармаққа – австриялық және моденалық тармақтарға – көшті.
In 1657, Montecuccoli married Countess Margarethe von Dietrichstein. With the death of his only son Leopold Philip in 1698 the lineage became extinct, but the title of count descended through his daughters to two branches, Austrian and Modenese.
Ескерткіштер
1934 жылы Италия әскери-теңіз күштері Раймондо Монтекукколи атты, оның құрметіне аталған "Кондотьери" классының жеңіл крейсерін теңізге сұрды. Бұл крейсер Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Регия Марина қатарында қызмет етті.
In 1934, the Italian navy launched the Raimondo Montecuccoli, a Condottieri class light cruiser named in his honour which served with the Regia Marina during World War II.