Кіріспе

I 201 класты су асты кемелері (伊二百一型潜水艦) — Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жапон императорлық әскери-теңіз күштерінің су асты кемелері. Бұл су асты кемелері жоғары су асты жылдамдығы үшін озық конструкциямен салынған және «Сентака Дай» (潜高大型潜水艦) немесе «Сентака» (潜高型潜水艦) типті су асты кемелері ретінде белгілі болған. Типтің толық атауы «Суйчю Косоку Сенсуйкан О гата» (水中高速潜水艦大型) деп қысқартылған. Олар Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде салынған ең жылдам су асты кемелерінің бірі болды, тек Вальтердің XVII типті жабық циклмен қуатталатын су асты кемелерінен ғана төмен болды. 1943 жылғы құрылыс бағдарламасы бойынша Куре теңіз арсеналынан 23 бірлікке тапсырыс берілді. Соғыс жағдайы нашарлағандықтан, тек сегіз кеме салынды, ал соғыс аяқталғанға дейін I 201, I 202 және I 203 нөміріндегі үш кеме ғана аяқталды. Олардың ешқайсысы қолданысқа енгізілген жоқ.

Өмірбаян

1938 жылы Жапон императорлық әскери-теңіз күштері бағалау мақсатында эксперименталды жоғары жылдамдықты су асты кемесін құрыстырды, ол қауіпсіздік шаралары ретінде No.71 су асты кемесі (Кеме №71) деп аталды. Бұрынғы жоғары жылдамдықты, аз қашықтықты шағын су асты кемелерімен алынған тәжірибеге сүйенсек, No.71 су бетінде 230 тонна су сыйымдылығына және 140 фут (43 метр) ұзындығына ие болды. Ол су астында жоғары жылдамдыққа (көрсетілмеген) жете алды, бұл оны сол кездегі ең жылдам су асты кемесі етіп шығарды. No.71 кемесімен жүргізілген эксперименттерден алынған нәтижелер I 201 класты су асты кемелерін жасауға негіз болды.

Тағдыр

I 201 және I 203 атты екі су асты кемесі соғыс аяқталғаннан кейін АҚШ Әскери-теңіз күштерімен ұсталды және тексерілді. Олар "Гигант" және I 401 су асты кемелерін қоса алғанда, ұсталған төрт су асты кеме тобының бір бөлігі болды, олар АҚШ Әскери-теңіз күштерінің техниктері тарапынан қосымша тексеру үшін Гавайиге жеткізілді. 1946 жылдың 26 наурызында АҚШ Әскери-теңіз күштері осы ұсталған жапондық су асты кемелерін технологияның Кеңес Одағының қолына өтпеуі үшін суға батыруға шешім қабылдады. 1946 жылдың 5 сәуірінде I 202 кемесі жапон суларында батырылды. 1946 жылдың 21 мамырында I 203 кемесі Гавайи аралдарының жанында "Кайман" су асты кемесімен торпедаланып, батырылды. 1946 жылдың 23 мамырында I 201 кемесі "Queenfish" су асты кемесімен торпедаланып, батырылды. 2009 жылы Гавайи теңіз асты зерттеу зертханасы суасты аппаратын пайдаланып Гавайи маңында I 201 кемесінің құлаған жерін тапты.

Сыныптағы қайықтар

Су классы Кеме № Кеме Тұрғызылған күні Суға түсірілген күні Аяқталған күні Қызметтен шығарылған күні Тағдыры I 201(Pr. S563) 4501 Жапондық суасты кемесі I 201 Kure Әскери-теңіз арсеналы 1 наурыз 1944 22 шілде 1944 2 ақпан 1945 30 қараша 1945 Гавай аралдарында USS Queenfish кемесімен 23 мамыр 1946 жылы батырылды 4502 Жапондық суасты кемесі I 202 1 мамыр 1944 2 қыркүйек 1944 12 ақпан 1945 30 қараша 1945 Гото аралдарында АҚШ Әскери-теңіз күштерімен 5 сәуір 1946 жылы батырылды 4503 Жапондық суасты кемесі I 203 1 маусым 1944 20 қыркүйек 1944 29 мамыр 1945 30 қараша 1945 Гавай аралдарында USS Caiman кемесімен 21 мамыр 1946 жылы батырылды 4504 I 204 1 тамыз 1944 16 желтоқсан 1944 90% дайын, 22 маусым 1945 жылы әуе шабуылынан батырылды, ақпан-мамыр 1948 аралығында Kure қаласында құтқарылып, бұзылды 4505 I 205 4 қыркүйек 1944 15 ақпан 1945 80% дайын, 28 шілде 1945 жылы әуе шабуылынан батырылды, мамыр-тамыз 1948 аралығында Kure қаласында құтқарылып, бұзылды 4506 I 206 27 қазан 1944 26 наурыз 1945 85% дайын, 26 наурыз 1945 жылы құрылысы тоқтатылды, қазан 1946 – қаңтар 1947 аралығында Kure қаласында бұзылды I 207(Pr. S56B) 4507 I 207 27 желтоқсан 1944 20% дайын, 17 сәуір 1945 жылы құрылысы тоқтатылды, сәуір-мамыр 1946 аралығында Kure қаласында бұзылды 4508 I 208 17 ақпан 1945 5% дайын, 17 сәуір 1945 жылы құрылысы тоқтатылды, I 207 кемесімен бірге сәуір-мамыр 1946 аралығында Kure қаласында бұзылды 4509 4523 Соғыс аяқталғанға дейін құрылысы басталған жоқ.

Әсерлер

I 201 конструкциясы және технологиясы Жапон теңіз күштерінің JDS Оясио (1959) кемесіне әсер етті.

Көркем шығармаларда

Жөнделген I 203 "Тозақ пен тасқын" (1954) фильміндегі кейіпкерлер қолданады.