Жеті Жұмақ (Haft Vádí) - Бахаулланың мистикалық шығармасы
The Seven Valleys
Бахаулланың «Жеті Аңғар» кітабы – Бахаи дінінің мистикалық мәтіні. Парсы тілінде жазылған, рухани жол көрсетуші нұсқаулық. «Төрт Аңғармен» бірге жарияланады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бахаи мистикалық мәтіні, Бахаулланың парсы тілінде жазған туындысы.
Baháʼí mystical text, written in Persian by Baháʼu'lláh
"Жеті аңғар" (Хафт Вади) – Бахаулла, Бахаи Дінінің негізін қалаушының парсы тілінде жазған кітабы. "Жеті аңғар" құрылымы жағынан "Құстар конференциясы" парсы поэмасына ұқсас. "Жеті аңғар" көбінесе Бахаулланың "Төрт аңғар" (Чахар Вади) кітабымен бірге "Жеті аңғар және Төрт аңғар" деген атпен жарияланады. Бұл екі кітап өте ерекше және тікелей байланысы жоқ. 2019 жылдың ақпан айында Бахаи Дүниежүзілік Орталығы "Құдайдың сүйіктісінің шақыруы" жинағында осы екі кітаптың және тағы басқаларының ресми аудармасын жариялады.
The Seven Valleys ( Haft Vádí) is a book written in Persian by Baháʼu'lláh, the founder of the Baháʼí Faith. The Seven Valleys follows the structure of the Persian poem The Conference of the Birds. The Seven Valleys is usually published together with The Four Valleys ( Chahár Vádí), which was also written by Baháʼu'lláh, under the title The Seven Valleys and the Four Valleys. The two books are distinctly different and have no direct relation. In February 2019 an authorized translation of both titles and some others was published by the Baháʼí World Centre in the collection The Call of the Divine Beloved.
Өмірбаян
"Жеті аңғар" 1856 жылдың наурызынан кейін, шамамен 1857-1858 жылдары Бағдадта, Бахаулла Ирак Курдистанындағы Сулеймания аймағынан оралған соң жазылған. Ол аймақта екі жыл суфи шейхтарының арасында «Дарвиш Мұхаммед и Ирани» деген атпен анонимді түрде өмір өткізген. Бұл еңбек суфизмнің Қадириййа орденінің ізілдеушісі, судья Шейх Мухиддиннің қойған сұрақтарына жауап ретінде жазылған. Бахауллаға хат жазған шақта Шейх Мухиддин жұмысынан кетіп, өмірінің қалған бөлігін Ирак Курдистанында саяхаттап өткізген. "Жеті аңғар" өте поэтикалық стильде жазылған, бірақ өлең түрінде емес. Мәтіннің әрбір жолында дерлік рифмалар мен сөз ойындары кездеседі, олар аудармада жоғалуы мүмкін. Бахаулла, хатты алған адамның суфи дәстүрінен шыққандығын ескере отырып, Құран аяттарына, хадистерге және танымал өлеңдерге сілтеме жасау үшін кейде бірнеше сөзді ғана қолданатын тарихи және діни мәселелерді пайдаланған. Ағылшын тілінде осы мәліметтерді түсіндіру үшін жиі түсіндірмелер (футтерлер) қолданылады.
The Seven Valleys was written after March 1856, probably around 1857 1858 in Baghdad after Baháʼu'lláh had returned from the Sulaymaniyah region in Iraqi Kurdistan where he spent two years anonymously with various Sufi sheikhs using the pseudonym Darvish Muhammad i Irani. The work was written in response to questions posed by Shaykh Muhyi'd Din, a judge, who was a follower of the Qádiríyyih Order of Sufism. About the time of writing to Baháʼu'lláh, he quit his job, and spent the rest of his life wandering around Iraqi Kurdistan. The style of The Seven Valleys is highly poetic, though not composed in verse. Nearly every line of the text contains rhymes and plays on words, which can be lost in translation. As the recipient was of Sufi origin, Baháʼu'lláh used historical and religious subtleties which sometimes used only one or a few words to refer to Qurʼanic verses, traditions, and well known poems. In English, frequent footnotes are used to convey certain background information.
Мазмұны
Кітап жанның рухани жолымен, әр түрлі кезеңдерден өтіп, осы дүниеден Құдайға жақынрақ жатқан басқа да әлемдерге қарай батуын баяндайды. Бұл жол алғаш рет 12 ғасырдағы суфи ақыны Фарид әл-Дин Аттардың "Құстар кеңесі" атты еңбегінде сипатталған. Бахаулла осы кітабында жеті кезеңнің мағынасы мен маңыздылығын түсіндіреді.
The book follows the path of the soul on a spiritual journey passing through different stages, from this world to other realms which are closer to God, as first described by the 12th Century Sufi poet Farid al Din Attar in his Conference of the Birds. Baháʼu'lláh in the work explains the meanings and the significance of the seven stages.
Іздеу аңғары
Іздеу аңғары – ізденушінің жолындағы алғашқы қадам деп сипатталады. Бахаулла ізденушінің жүрегін тазартуы және ата-бабаларының жолын емес, өзінің жолын табу керектігін айтады. Бұл аңғарды басып өту үшін ынта мен шыдамдылық қажеттігі түсіндіріледі.
The valley of search is described as the first step that a seeker must take in his path. Baháʼu'lláh states that the seeker must cleanse his heart, and not follow the paths of his forefathers. It is explained that ardour and patience are required to traverse this valley.
Сүйіспеншілік аңғары
Келесі аңғар – "Махаббат аңғары". Бахаулла махаббаттың ақылды қалай жағып, қыналыс, ессіздік және бір мақсатқа ұмтылуды қалай тудыратынын сипаттайды. Ол махаббат отының материалдық жанын жағып, оның орнына рух әлемін көрсететінін жазған.
The next valley is the "Valley of Love". Baháʼu'lláh describes how love burns away reason, causing pain, madness and single minded endeavour. He writes that the fire of love burns away the material self, revealing instead the world of the spirit.
Білім аңғары
Бұл аңғарда айтылған білім – оқу-білімге емес, Құдай туралы білім. Адамның өзінің білімі мен жетістіктерімен мақтан тұтуы көбінесе нағыз түсінікке, яғни Құдай туралы білімге жете беруге кедергі келтіреді. Осы аңғарда ізденуші Құдайдың уахиындағы құпияларды түсіне бастайды, және барлық нәрседе, тіпті ауырсыну мен қиындықтарға тап болғанда да, Құдайдың мейірімі мен нығметі деп түсінеді. Бұл аңғар соңғы шектеулі аңғар деп аталады.
The knowledge referred to in this valley is the knowledge of God, and not one based on learning; it is explained that pride in one's knowledge and accomplishments often disallows one to reach true understanding, which is the knowledge of God. It is explained that the seeker, when in this valley, begins to understand the mysteries contained within God's revelation, and finds wisdom in all things including when faced with pain and hardship, which he understands to be God's mercy and blessing. This valley is called the last limited valley.
Бірлік аңғары
Келесі кезең – бірлік аңғары, және ізденуші енді жаратылысты оның шектеулері арқылы емес, барлық жаратылыстардағы Алланың қасиеттерін көреді деп түсіндіріледі. Ізденуші, деп жазылған, дүниелік нәрселерден өзгеше, өзі туралы ойланбайды және өзімшілдіктен ада, оның орнына барлық жаратылыс үшін Аллаға шүкіршілік етеді.
The next stage is the valley of unity, and it is explained that the seeker now sees creation not by its limitations, but sees the attributes of God in all created things. The seeker, it is written, is detached from earthly things, is not concerned with his own self and has no ego; instead he praises God for all of creation.
Қанағат аңғары
Іздеушінің келесі аңғары – қанағат аңғары, онда іздеушінің барлық нәрседен тәуелсіз болатыны түсіндіріледі. Ол сырттай кедей көрінсе немесе қиындықтарға ұшыраса да, рухани әлемдерден байлық пен күшпен марапатталады және іштей бақытты болады. Бақыт – нағыз сенушінің қасиеті, оны дүниелік заттарға қол жеткізу арқылы ешқашан қамтамасыз етуге болмайды, себебі дүниелік заттар – өткінші.
The next valley for the seeker is the valley of contentment, where it is explained that the seeker becomes independent from all things, and even though he may look poor or is subjected to suffering, he will be endowed with wealth and power from the spiritual worlds and will inwardly be happy. Happiness is explained to be the attribute of the true believer, and it cannot be achieved by obtaining material things, since material things are transitory.
Кереметтер аңғары
Таңғажайып аңғарда ізденуші, делінгендей, Құдайдың сұлулығына тілінен айырылады (ұмытылады); ізденуші жаратылыстың шексіздігі мен даналығын сезінеді және Құдайдың аянның ішкі сырларын табады. Жаратылыстың бір сырынан екіншісіне басталып, ізденушінің Құдайдың құдіретті істеріне қайран қалатыны айтылады.
In the valley of wonderment the seeker, it is written, is struck dumb (mute) by the beauty of God; the seeker becomes conscious of the vastness and glory of creation, and discovers the inner mysteries of God's revelation. Being led from one mystery of creation to the next, it is explained that the seeker continues to be astonished by the works of God.
Нағыз кедейлік пен түкке тұрғысыздық аңғары
Соңғы аңғар – нағыз кедейлік пен толық жоқтықтың аңғары, және бұл мистик жете алатын ең соңғы жағдай. Ізденуші барлық материалдық нәрседен құр алақан, бірақ рухани қасиеттерімен бай. Бұл – Құдайда өзінен өзінің жоғалуы, бірақ мынау – болмыстық бірігу емес: Құдайдың және мистиктің өзіндік мәнісі ерекше болып қалады, бұл басқа дәстүрлерде толық бірігу сияқты көрінетін нәрсеге қайшы келеді.
The final valley is the valley of true poverty and absolute nothingness, and it is the furthermost state that the mystic can reach. The seeker is poor of all material things, and is rich in spiritual attributes. It is explained that it is the state of annihilation of self in God, but not an existential union: the essences of God's self and the mystic's self remain distinct, in contrast to what appears to be a complete union in other traditions.
Бахаилердің кейінгі жазбаларындағы түсініктемелер
'Абдул-Баха бір сөзінде "Жеті аңғар" кітабының адамның өмір сүру жолына нұсқау екенін, әрбір адамның "өзінің кемшіліктерін анызтап, ешкімнің кемшіліктері туралы ойламауы", "кемшіліктерден құтылуға ұмтылуы" және "адам үшін өзінің жетіспеушіліктерін білуден артық пайдалы ештеңе жоқ" екенін түсіндірді. Шоги Эффенди "Жеті аңғар" кітабын Бахаулланың "ең ұлы мистикалық туындысы" деп атады.
ʻAbdu'l Bahá explained in one of his talks that The Seven Valleys is a guide for human conduct, that one should search out one's "own imperfections and not think of the imperfections of anybody else", to "strive to be free from imperfections" and that "nothing is more fruitful for man than the knowledge of his own shortcomings". Shoghi Effendi called The Seven Valleys Baháʼu'lláh's "greatest mystical composition."
Аудармалар
Жеті аңғар – Бахаулланың еуропалық тілдердегі ең ерте қолжетімді кітаптарының бірі. Ол алғаш рет 1905 жылы француз тіліне, ал 1906 жылы ағылшын тіліне тікелей аударылды.
The Seven Valleys was one of the earliest available books of Baháʼu'lláh in European languages, first translated directly into French in 1905 and into English in 1906.