Кіріспе

«Періштелер мен жәндіктер» (кейде «Perіштелер & жәндіктер» деп те аталады) – 1995 жылы Филип Хаас режиссерлік еткен романтикалық драмалық фильм. Басты рөлдерді Марк Райланс, Пэтси Кенсит және Кристин Скотт Томас сомдады. Сценарийін Филипп және Белинда Хаас А. С. Байаттпен бірлесіп, оның 1992 жылғы «Morpho Eugenia» повесінен («Періштелер мен жәндіктер» кітабына енген) жазды. Фильм «Ең үздік костюм дизайны» номинациясы бойынша «Оскар» сыйлығына ие болды.

Сюжет

Уильям Адамсон (Марк Райланс) табиғатшы Викториялық Англияға оралып, өзінің қайырымды адамы, бай баронт сэр Харольд Алабастермен (Джереми Кемп) бірге тұрады. Ол Амазонкаға ұзақ сапардан оралған кезде кеме апатынан дүние-мүлкін жоғалтып алған. Енді өзінің қамқоршысына тәуелді Уильям сэр Гарольдтың үлгілер жинағын каталогтауға және кіші балаларына табиғат ғылымдарын үйретуге, олардың гувернантасы, қарапайым Мэтти Кромптонға (Кристин Скотт Томас) көмектесуге жұмысқа орналасады. Уильям сэр Гарольдтың үлкен қызы Евгенияға (Пэтси Кензит) ғашық болады. Евгения күйеу жігітінің жақында қайтыс болғанын айтып, қатты уайымдап, жылап тұр. Оның кедейлігіне қарамастан, Евгения оның ұсынысын қабыл алып, үйленуге келіседі. Сэр Харольд өзінің мақұлдауын берсе де, Евгенияның намысты және бүлдірілген ағасы Эдгар (Дуглас Хеншалл) Уильямның кішіпейіл шығу тегін ұнатпайды. Үйленгеннен кейін көп ұзамай Евгения жүкті болады. Евгенияның мінез-құлқы суық, Уильямды бөлмеден тысқары ұстап, жыныстық құмарлықпен ауысады. Олардың тағы төрт баласы бар. Ол бір ұлына отбасының дәстүрі бойынша, Уильямды ренжітіп, Эдгар деп атайды. Ол уақытының көп бөлігін Алабастр балаларымен және Мэттимен бірге кітап жазу мақсатында ормандағы құмырсқалар колониясын бақылайды. Эдгардың жас қызметшісін зорлағанын байқаған Уильям егіндікке саяхаттан оралады. Эдгар Уильямға келіскенін айтады, бірақ ол айқын қорқып тұр. Уильям Мэттпен достық қарым-қатынас жасайды, ол оның ғылыми іс-әрекетін ынталандырады және күшті ақыл-ойы бар. Кітап табысты жарық көрді. Бір күні Уильямды үйге Евгенияның қалауымен келген қызметші шақырады. Ол ұйықтайтын бөлмеге кіргенде, Эдгар мен Евгенияның жыныстық қатынаста болғанын көреді. Евгенияның айтуынша, бұл бала кезінен бері болып келеді және оның күйеу жігіті өз-өзіне қол жұмсаған. Ол өзінің жас кезінде түсіну үшін тым кішкентай болғанын, бірақ өзін күйеуінің көзімен көргеннен кейін өзін кінәлі сезінгенін айтады. Евгения жылап, тоқтатуға тырысқанын, бірақ Эдгардың еркі тым күшті екенін түсіндіреді. Уильям өзінің инцестті жасыру үшін пайдаланылғанын және балалар (оған ұқсамайтын) Эдгардың екенін түсінеді. Мэтти Скраббл сияқты ойын кезінде Уильямға өзінің қарым-қатынасы туралы білетінін айтады. Кейіннен ол қызметшілердің де білгенін және оны анықтауға тырысқанын түсіндіреді. Алмасты құрттарға тәуелділік пен өмірден көңілі қалмай, Мэтти өзінің жәндіктер туралы кітабын шығарғанын және Амазонкаға кемеге билет сатып алғанын айтады. Уильям бұған қарсы, өйткені ол жаңбырлы ормандар әйелге жарамайды деп санайды. Ол өзінің күш-қуаты мен сүйіспеншілігін растағаннан кейін, Уильям келіседі. Кетер алдында Уильям Евгениямен кездеседі және оған ешқашан қайтып оралмайтынын, бірақ балаларын қаржылай қолдауды жалғастыратынын айтады. Ол сондай-ақ, оның сырларын жасыруға уәде береді, өйткені ол ауру әкесіне зиян келтірмейді, және ол өзінің кінәсін сезінудің жолын табады деп үміттенеді. Уильям мен Мэтти жаңа оқиғаға бел буып, өткенді артта қалдырып, Ливерпульге барады.

Өндіріс

Фильм Уорвикширдің Нунэтон қаласындағы Арбери-холл үйінде түсірілді, ол 3-ші Дэвентри виконтының резиденциясы. Кенсит пен басқа актрисалар киген костюмдер жәндіктердің сыртқы түріне ұқсату үшін жарқын түстермен және айқын өрнектермен жасалды, бұл фильмге «Ең жақсы костюм дизайны» номинациясы бойынша «Оскар» сыйлығына ұсынуға мүмкіндік берді. Неке салтанатына ұсыныс жасалатын сахнада Пэтси Кенситтің көйлегіне әйелдер гормондарымен өңделді, осылайша мольдарды оған тартуға тырысты. Ормандық колония сахналары үшін бастапқыда 6000 құмырсқа әкелінді, бірақ олар түсірілімге дейін қашып кетті. Олардың орнына тағы 6000 құмырсқа әкелінді, бірақ алғашқы 6000 құмырсқа да қайта оралды.

Шығару және қабылдау

Фильм 1995 жылдың мамыр айында Канн кинофестивалінде бақталастырылып, 5 қарашада Лондон кинофестивалінде көрсетілді. 1996 жылдың 26 қаңтарында АҚШ-та шектеулі прокатқа шықты. Фильмге сыншылардың пікірі өте жағымды болды, әсіресе актерлік шеберлігі мен өндіріс сапасы жоғары бағаланды. Джанет Маслин фильмнің "құдіретті қарқындылығы мен әдемі әсері" бар екенін айтса, Роджер Эберт оған 3,5 жұлдыз берді. Сан-Франциско хроникасының журналисі Эдвард Гутман Хастың фильмді "әсемдік пен шеберлікпен түсіргенін, ал әңгімесінің сезімтал және мелодрамалық тұстарын нәзік әрі иронично көрсете білгенін" жазды. Time Out журналы "Ангелдер мен жәндіктер" фильмінің "қалыпты тарихи драма емес екенін, костюмдері, декорациясы, музыкасы және операторлық жұмысы натурализмнен алшақтап, режиссерлік тәсілдің жаңашылдығын және адамдарды зерттеу нысаны ретінде бейнелеуін" атап өтті. Ритмнің кейбір тұстарындағы тепе-теңдіксіздік пен актерлік шеберлігінің әртүрлілігіне қарамастан, бұл фильм – ашықтығымен, амбициясымен және интеллектуалдық деңгейімен көзге түседі. АҚШ-та фильм 2000 жылдың 21 ақпанында VHS форматында, ал 2002 жылдың 19 наурызында DVD форматында шықты. Ұлыбританияда фильм 2003 жылдың 3 ақпанында DVD және VHS форматтарында бірдей жарық көрді.