Кіріспе

Сақина сүйек – жылқының арқа жағындағы немесе табын буынындағы сүйектердің экзостозы (өсуі). Ауыр жағдайларда бұл өсім сүйекті айналып қоршап, оған "сақина сүйек" деген ат беріледі. Кейбір авторлар бұл қолданыстағы термин жиі қолданылғанымен, шатастыруға әкелуі мүмкін екенін және осы жағдайды жануарлардың саусақ буындарының остеоартриті деп атаудың дұрыс екенін ұсынады (Rogers and Waldron, 1995: 34–35). Сақина сүйек орналасқан жеріне қарай жіктеледі: "жоғарғы сақина сүйек" үлкен арқа сүйегінің төменгі бөлігінде немесе кіші арқа сүйегінің жоғарғы бөлігінде пайда болады. "Төменгі сақина сүйек" кіші арқа сүйегінің төменгі бөлігінде немесе табын сүйегінің жоғарғы бөлігінде кездеседі. Жоғарғы сақина сүйекті көру оңай, себебі төменгі сақина сүйек жылқының қанатында орналасқан. Дегенмен, төменгі сақина сүйек ауыр болған жағдайда көрінеді, өйткені ол жылқының қанатында сүйекті дөңес түзеді.

Себептер

Пастерна аймағындағы шеміршектер, байланыстырғыш тіндер және буын капсулаларына артық күш түсу периостеумның жарақаттануына әкелуі мүмкін. Дене бұл жағдайды өтеу үшін стресске түскен жерде сүйек өсіреді. Экстенсор шеміршегіне, беткейлік саусақтық иілгіш шеміршегінің тармақтарына, жанама байланыстырғыштарға және дистальды сезамоидтық байланыстырғыштарға түсетін күш – ортақ факторлардың барлығы. Егер бұл тіндер созылса немесе жыртылса, және зақым буынды тұрақсыз қылса, буынды тұрақтандыруға көмектесетін жаңа сүйек пайда болады. Пастерна немесе табан сүйегі буынының остеоартриті (дегенеративті буын ауруының соңғы сатысы) – буындық сақина сүйегінің жиі кездесетін себебі. Содан кейін буынның қозғалмауын қамтамасыз ету және буын капсуласының созылмалы қабынуын басу үшін сүйек түзіледі. Бұл процесс жылдарға созылуы мүмкін, ал ақсаулық буын толық қозғалмай қалғанша жалғасады. Периостеумға түскен жарақат пастерна сүйегінде сүйек өсуіне себеп болуы мүмкін. Алайда, бұл әдетте прогрессивті болмайды, егер жақын жердегі жұмсақ тіндер де зақымданбаса және буынның тұрақсыздығына әсер етпесе. Аттың жаратылысы мен тұяқ киюдің дұрыс болмауы, мысалы, ұзын, көлбеу пастерналар, тік пастерналар, төменгі тізелі ұзын тұяқтар, ішке қарай бұрылған тұяқтар, жайылып кеткен тұяқтар немесе теңгерімсіз аяқтар атты сақина сүйегіне бейімделуіне себеп болуы мүмкін, себебі олар пастерна және табан сүйегі буынына тең емес күш түсіреді, жұмсақ тіндерге тең емес кернеу түсіреді немесе пастерна аймағы сіңіретін соққыны нашарлатады.

Белгілер

Қақпақ сүйек көбінесе алдыңғы аяқтарда кездеседі, бірақ артқы аяқтарда да болуы мүмкін, әдетте бір аяқта екіншісіне қарағанда нашар болады. Қақпақ сүйек ересек жастағы жылқыларда, әсіресе қарқынды жаттығулар кезінде жиі кездеседі. Жоғары қақпақ сүйек: Жылқының тізе буынының айналасында сүйек өседі, тізе буынының қозғалғыштығы төмендейді. Тізе буыны қозғалғанда немесе бұрылғанда жылқы ауырсыну сезінеді. Алғашқы кезде шаламықтық 5 балдық шкала бойынша 1-2 баллды құрайды, сүйек ісігі көрінбейді немесе аз байқалады, бірақ қарсы жақ тізе буынымен салыстырғанда сезілуі мүмкін. Қақпақ сүйек нашарлаған сайын шаламықтық 5 балдық шкала бойынша 2-3 деңгейге жетеді. Төменгі қақпақ сүйек: Жылқының қақпақ сүйегінің тырнақ құрылымдарына жақын орналасуына байланысты, тіпті ерте сатыларда да орташа шаламықтық (2-3 деңгей) байқалады. Ауру нашарлағанда немесе өте кең таралғанда, сүйек өскіні тақтапта көрінеді.

Емдеу

Ауыспалы сүйек дегенеративті (егер тікелей жарақаттан туындамаса). Емдеу сүйектің өзгеруін баяулатуға және жылқының ауырсынуын жеңілдетуге бағытталған, оны толыққанды емдеуге емес. Тұя кию: Табанды теңестіру және өкшелерді қолдаумен, оңай сындырылатын тұя киім таңдау керек. НҚҚҚ: Яғни, стероид емес қабынуға қарсы препараттар ауырсынды жеңілдетуге және буындар мен олардың айналасындағы қабынуды азайтуға көмектеседі. Көбінесе НҚҚҚ жылқыға жүріс-тұрысын жалғастыруға мүмкіндік береді, бұл оның жалпы денсаулығы үшін пайдалы. Буын инъекциялары: Пастерн буынына әдетте кортикостероид пен гиалурон қышқылы енгізіледі. Денеден тыс соққы толқыны терапиясы: Жоғары интенсивті, арнайы соққы құрылғысы жаңа сүйек тінін қайта құруға және ауырсынды азайтуға көмектеседі. Артродезис: Пастерн буынының екі сүйегінің бірігуі буынның тұрақсыздығын жояды, соның салдарынан қабыну да тоқтатылады. Бұл процедура жылқының ақсауын да жоюы мүмкін. Дегенмен, буынға хирургиялық араласу сол аймақта сүйек өсуіне әкелуі мүмкін, бұл эстетикалық тұрғыдан ұнамсыз. Қоян буынының артродезисі көбінесе оның орналасуына байланысты (таяқ ішінде) және жылқының дұрыс қозғалуы үшін қоян буынына қозғалыс қажет болғандықтан (пастерн буынынан айырмашылығы, ол өте қозғалмайды) жасалмайды. Интерлейкин 1 рецептор антагонистік протеині (IRAP) IL 1-дің тіндерге байланысуын бөгеп, IL 1-дің зиянды әсерін тежейді. Микроток технологиясы: Тіндер, соның ішінде бұлшықеттер, сіңірлер, байламдар, тері және сүйектер, белгілі бір функцияларды орындайтын ұқсас жасушалардың үлкен массасынан тұрады. Бұл жасушалар денедегі тұрақты күйді ұйымдастыру, бақылау және реттеу үшін ампердің миллионнан бір бөлігімен өлшенетін электр тогының шағын тізбектерін пайдаланады. Тіндер зақымданғанда, ауруға шалдыққанда немесе жарақат алғанда, жасушалар ішіндегі қалыпты электр тогы бұзылады және нәрселер дұрыс жұмыс істемейді. Дұрыс тізбектерді енгізу арқылы денедегі табиғи электрлік жүйе қайта жанданып, қалыпты функцияны бастап, жылдамдатады.

Болжам

Егер кілт сүйек буынға жақын болса, аттың спортпен айналысуын жалғастыру болжамы, кілт сүйек буыннан алыс болған жағдайдағыдан нашар болады. Шапшаң дамитын кілт сүйектің де болжамы нашар. Секіру немесе жоғары жылдамдықта жұмыс істеу сияқты ауыр жұмыс істемейтін жылқылар тағы да көп жылдар бойы қолданылуы мүмкін. Дегенмен, қарқынды спорт түрлерімен айналысатын аттар бұрынғы деңгейде қалуы мүмкін емес, себебі олардың тізе буындары үнемі күш түсіріледі.