Түрік кілемдері: Ұшақ кілемдерінің тарихы мен ерекшеліктері
Ushak carpet
Түрік кілемдері: Ұшақ кілемдері – Осман империясынан бері қолмен тоқылған, әдемі ою-өрнектерімен ерекшеленетін түрік өнері. АҚШ нарығында кең таралған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ушак кілемдері, Ушак кілемдері немесе Оушак кілемдері (Uşak Halısı) – Түркия кілемдерінің белгілі бір стильдік тобы, олар Түркияның Ушак қаласының атымен аталады. Ушак – Батыс Анатолиядағы ірі қалалардың бірі және Осман империясының алғашқы кезеңдерінен бастап 20 ғасырдың басына дейін кілем тоқудың маңызды орталығы болған (бірақ бұл өрнектер басқа аймақтарда да тоқылған).
Uşak carpets, Ushak carpets or Oushak Carpets (Uşak Halısı) are Turkish carpets that use a particular family of designs, called by convention after the city of Uşak, Turkey – one of the larger towns in Western Anatolia, which was a major center of rug production from the early days of the Ottoman Empire, into the early 20th century (although these patterns were woven in other regions also).
Еуропалық нарықта
Еуропалық нарықтарда "жұлдызды" типке дейінгі түрік кілемдерінің ертерек түрлері қазір көбінесе "Лото кілемдері" және "Холбейн кілемдері" деп аталады. Бұл терминдер Лоренцо Лотто мен Ханс Холбейн кішісінің картиналарындағы олардың аса егжей-тегжейлі бейнеленуіне сілтеме жасайды, онда олар көбінесе фонды жарықтандыру және мәртебе көрсету мақсатымен қолданылады. Ушак аймағы бүгінгі күнге дейін қолмен кілем тоқудың маңызды орталығы болып табылады.
In the European markets, the earlier types of Turkish carpets, before the "star" type, are now often called "Lotto carpets" and "Holbein carpets". The terms make reference to their depiction in minute detail in paintings by Lorenzo Lotto and Hans Holbein the Younger, in which they are often placed in a way to brighten the background, and suggest status. The region of Uşak still remains a vibrant center of hand made carpet weaving today.
АҚШ нарығында
АҚШ нарығында көптеген түрік кілем компаниялары бар. Олар Түркияда кілемдер мен кілемшелерді өндіріп, оларды ірі сауда желілері мен онлайн арналар арқылы АҚШ нарығына жеткізеді. Көбінесе кілемдер машинамен тоқылады, бірақ олар дәстүрлі Ушак өрнегімен жасалған.
There are many Turkish rugs companies in the US Market. They manufacture carpets and rugs in Turkey and distribute them to US market through major retailers and online channels. Most of the rugs are machine made yet designed with a traditional Ushak look.
Нарықтағы танымалдылықтың тарихы
17 ғасырдан кейін Ушақтар (Овшақтар) Ошақ кілем тоқудың дамуы жақсы белгілі емес. 17 ғасырдың соңында Еуропалық тұтынушылар негізінен Аубуссон, Савоннери және Акминстер кілемдерін сатып алуға бейім болғандықтан, Шығыс кілем нарығы төмендеді. Еуропа нарығының әлсіреуі Овшақ өндірісінің азаюына себеп болды. 18-шы ғасырдың соңы мен 19-шы ғасырдың басында жасалған кілемдер Түркия территориясындағы Шығыс Еуропадағы жоғары топ үшін өндірілді. 19-шы ғасырдың соңында Еуропа нарығы парсы кілемдеріне қайта қызығушылық танытқанда, Ушақ (Овшақ) халқының дәстүрлі Овшақ шеберлігін сақтап қалған жеткілікті тоқымашылары болмады. Мануфактуралар дәстүрлі техникаларын сақтап қалған көршілес ауылдар мен шеберлерге жүгінуге мәжбүр болды. Ушақ кілемдері, әсіресе Лото кілемдері деп аталатындары, Ренессанс кезеңінің суреттеріндегі Шығыс кілемдерінің кейінгі түрлерінің бірі болып табылады, себебі олар Еуропаға әкелініп, соборлар, шіркеулер және байлар мен қуатты адамдардың үйлерін безендірді.
After the 17th century, Ushaks (Ovshaks), development of Oushak rug weaving is less well known. Late 17th century saw a decline in the Oriental rug market as European consumers tended to purchase rugs of European origin – primarily Aubusson, Savonnerie and Axminster. The wane in the European market meant that Ovshak production declined. Those that were still made throughout the late 18th and early 19th centuries were manufactured for upper class people in the Turkish territories on Eastern Europe. Towards the end of the 19th century, when the European market began to be interested in Persian carpets once again, the Ushak (Ovshak) population did not have enough weavers still skilled in the traditional Ovshak craft. Manufactories had to turn to neighboring villages and their craftsmen who still maintained traditional techniques. Ushak carpets, particularly those known as Lotto carpets, are among the later types of Oriental carpets in Renaissance painting, as they were imported by Europeans, where they adorned cathedrals, churches, and the homes of the wealthy and powerful.
Дизайн
Ушақ (Ошақ) кілемдері – ең жақсы Шығыс кілемдерінің бірі, сондықтан 15-ші және 16-шы ғасырлардағы көптеген шедеврлер Ошаққа жатқызылған. Жұлдызды және медальонды кілемдер Ошақта пайда болған. Ошақ кілемдері жұмсақ, жарқыраған жүнмен өңделуімен танымал. Бояулар көбінесе: корица, терракота түстері, алтын, көк, жасыл, ақ сүйек, шафран және сұр түстерді қамтиды. 19-шы ғасырдың соңында Шығыс кілемдерін өндіру қайта жанданды, осы кезде Ошақ тоқу өнеркәсібінің маңызды орталығы ретінде қайта көзге түсті. Жаңа Ошақ индустриясы дизайнда екі маңызды өзгеріске ұшырады: парсы дәстүріндегі гүлдік өрнектер дизайнға енгізілді және еуропалық стандарттарға сәйкес бөлме өлшемді, сәнді кілемдер тоқылды. 19-шы ғасырдың соңындағы тоқымашылар Ошақтан тыс жерлердегі ауылдардан келген және рулық техникаларды қолданды. Бұл техникалардың ең бастысы – ірі түйіндерді (кейде шаршы дюймге 30 түйінден кем) пайдалану және толық жүн негізді қолдану болды. Рулық стиль ескі Ушақ/Смира дизайнымен бірікті. Екі стильдің қосылуы 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басындағы Ошақ кілемдері деп аталатын жаңа стильді құрады. Жаңа сәндік Ошақ кілемдері, коммерциялық түрде тоқылған, негізгі түс ретінде жұмсақ қызыл түсті қолданды, ал ашық көк түстің көмегімен даладағы кең гүлдік мотивтерді көрнекті етті. Жүннің жоғары сапасы (Ошақ кілемдері осымен әрқашан танымал болған) түстердің жарқырауына көмектесті.
Ushak (Oushak) rugs are some of the finest Oriental Rugs, so much so that many of the masterpieces of the 15th and 16th centuries have been attributed to Oushak. The popular star and medallion carpets originated in Oushak. Oushak rugs are known for the silky, luminous wool they work with. The dyes tend towards: cinnamons, terracotta tints, gold, blues, greens, ivory, saffron and grays. The late 19th century saw the rejuvenation of Oriental rug production, at this time Oushak re surfaced as a preeminent center of weaving industry. The new Oushak industry saw two major shifts in design: floral patterns in the Persian tradition were incorporated into design and room size, decorative carpets were woven as European standards demanded. The late 19th century weavers came from villages outside of Oushak and employed tribal techniques. Paramount to these techniques was the use of larger knots (sometimes less than 30 knots per square inch) and an all wool foundation. The tribal style fused with the older Ushak/Smyra designs. The merger of the two styles created a new style simply known as late 19th/early 20th century Oushak carpets. The new decorative Oushak, commercially woven, employed a soft red, as its primary color offsetting the large scale floral motifs from the field in a bright blue. The luxurious quality of the wool (for which Oushaks had always been known) aided the colors' luminosity.
Стамбул мешіттері мен Ушак кілемдері
Шамамен 40 жыл бұрын антропологтар Стамбулдың ірі мешіттерінің (мысалы, Сұлтан Ахмет мешіті) кілемдерін зерттеді. Олар едендердің жүздеген кілеммен (кейде бірнеше қабаттап) жабылғанын, олардың көбісінің Ошақ аймағынан екенін анықтады.
Approximately 40 years ago anthropologists did a study on the carpets of the larger mosques of Istanbul (such as the Sultan Ahmet Mosque). What they found was that the floors were covered with hundreds of carpets (sometimes several deep) almost exclusively from the Oushak region.