Кіріспе

Эдена әлемі (француз тілінде Le Monde d'Edena, ал ағылшын тілінде The Aedena Cycle деп жарияланды) – француз суретшісі Жан "Мœbius" Жироның комикстер сериясы. Ол 1983 жылы француз автомобиль компаниясы Citroën үшін жасалған "Жұлдыз" атты Mœbius-тың жарнамалық альбомынан туындады.

Бастапқы және басылым тарихы

Бастапқы әңгімесінде Мёбиус екі басты кейіпкерді, Стел мен Атанды таныстырады, олар шөл планетаға құлап, ескі Citroën көлігімен оны кесіп өтуге мәжбүр болады. Соңында олар құпия пирамиданың айналасындағы жұлдызаралық босқындар лагеріне тоғады және «басқа галактикадағы Едем бақшасы» деп сипатталатын белгісіз әлемге көшіріледі. Citroën туралы әңгіменің ашық соңы Мёбиусті келесі не болатыны туралы ойлануға итермеледі. Ол үш-төрт кітап көлеміндегі оқиғаларды жоспарлады, олар да Мёбиус ғаламының тұжырымдамалық негізі ретінде қарастырылды, ол «Ауа өткізбейтін гараж» сияқты басқа да маңызды туындылармен байланысты. Шын мәнінде, сериядағы қайта оралатын кейіпкер – «Мастер [Maître in French] Бург», Стелдің арман серігі, ол Эденадағы ізденісінде оған көмектесті. Ол «[Мейджор] Груберт» палиндромы болды, «Ауа өткізбейтін гараж» романының басты кейіпкері, және Мёбиус оларды бір адам деп санады. Мёбиусқа Жан-Поль Аппель Гюридің ұстанымдары зор әсер етті, ол 1983-1984 жылдары отбасымен бірге Таитидегі оның қауымдастығына қосылды, сондай-ақ швейцариялық диетолог Гай Клод Бургер және оның өзінің көшпенді өмір салты («Еден бақтары», мысалы, Токио мен Лос-Анджелесте салынған, ал «Құдайша» Францияда басталып, Калифорнияда аяқталды, ал «Стел» Калифорнияда басталып, Францияда аяқталды). Оқиғада арман, тамақтану және денсаулық, биология және сексуалдық қатынас, адамның құрылымды қоғамда өмір сүруге құштарлығы, жақсылық пен жамандықтың архетиптері туралы сұрақтар көтеріледі. Барлық философиялық элементтер сырттай «жеңіл» оқиғаларға табиғи түрде сіңірілген. Мысалы, екі басты кейіпкер Стел мен Атан, жоғары индустрияланған өркениеттен шыққан, Эденада адамдық сексуалдығын (қайта) ашады, себебі олар осы өркениеттен үзіліп, табиғи тамақпен тамақтануға мәжбүр болады, нәтижесінде Атан «Атана» болады. Мёбиус серияны «Ашық сызық» стилінде (Ligne Claire) бастауға тырысты, ең аз бөлшектермен, бірақ кейінірек, әсіресе «Планета тыныш» және «Жөндеушілер» сияқты қысқа оқиғаларда, оның ерекше Мёбиус графикалық стилі қайтадан көріне бастады, содан кейін негізгі сюжеттегі соңғы саяхаты Sra үшін бастапқы көркемдік стиліне оралды. Мёбиус өзінің барлық туындылары үшін көптеген (халықаралық) марапаттар алған, бірақ бұл серия «La Diosa» («Құдайша») үшін 1991 жылғы Астурияның Хакстур сыйлығын «Үздік суреттер» номинациясында жеңіп алды. Сонымен қатар, «Планета тыныш» атты қысқа оқиғасы, 25 беттен тұратын, ол алғаш рет жарияланған 1990 жылғы Жер күніне арналған Concrete комиксінің мазмұнының жартысын құрады (52 бет, Dark Horse Comics, сәуір 1990), 1991 жылғы «Ең үздік бір нөмір» үшін Айснер сыйлығын жеңіп алуға үлкен үлес қосты. Ерекшелігі, оқиға тек тақырыбын қоспағанда, сөзсіз комикс ретінде жасалған, тек (көлемді) суреттермен әңгіме айтуға арналған. Осылайша Мёбиус 1970 жылдардың ортасында оған халықаралық даңқ әкелген комикс үшін қолданылған тәжірибелік стильді қайталады, ол – Arzach. Сонымен қатар, оқиға француз тіліндегі «La planète encore» атауымен 2010 жылы француздық анимациялық қысқаметражды фильмге бейімделді. Mœbius Production өндіріс компаниясы ретінде жұмыс істеді, оның әйелі Изабелла Жиро оның өндірушілерінің бірі болды. Мёбиус өзі де қысқаметражды фильмнің екі режиссерінің бірі болды.

Ағылшын тіліндегі басылымдар

Ағылшын тілінде Жан Марк пен Рэнди Лоффицер аударған серия 1988 және 1994 жылдар аралығында Marvel Comics (Epic таңбасымен), Titan Books, Graphitti Designs және кейінірек Dark Horse баспаларында жарық көрді. Dark Horse баспасы негізгі сюжеттік желіні 2016 жылы аудармада аяқтады, ал қысқа әңгімелер 2018 жылы жарық көрді.