Кіріспе

Американдық дипломат Томас Клифтон Манн (11 қараша 1912 жыл - 23 қаңтар 1999 жыл) Латын Америкасы мәселелеріне маманданған американдық дипломат болды. 1942 жылы АҚШ Мемлекеттік департаментіне кіріп, жылдам түрде жоғары лауазымдарға көтеріліп, ықпалды тұлғаға айналды. Ол көптеген Латын Америкасы елдерінің ішкі саясатына әсер ету үшін жұмыс істеді, көбінесе тікелей әскери араласудың орнына экономикалық және саяси ықпалға баса назар аударды. 1963 жылы Линдон Б. Джонсон президент болғаннан кейін Манн екі қызметке тағайындалды және Латын Америкасы жөніндегі АҚШ саясатының сарапшысы ретінде танылды. 1964 жылдың наурыз айында Манн үкіметтерді өзгертуді қолдау және АҚШ бизнес мүдделерін ілгерілету саясатын ұсынды. Кеннедидің "Прогресске бірлескен одақ" бағдарламасының саяси орталықтандырылған бағытынан шегілген бұл саясат Манн доктринасы деп аталды. Манн 1966 жылы Мемлекеттік департаментінен кетіп, Автомобиль өндірушілер қауымдастығының өкілі болды.

Ерте өмір

Мексика шекарасындағы американдық Ларедо қаласында дүниеге келген Манн ағылшын және испан тілдерінде өсіп-өнді. Оның әкесі заңгер және Оңтүстік баптист шіркеуінің мүшесі болған. Ол Техас штатының Уэко қаласындағы Бейлор университеті мен Бейлор заң мектебінде білім алды, сонда ол әйелі, бұрынғы Нэнси Эйнсуортпен танысты. 1934 жылы заң мектебін бітіріп, әкесінің заң фирмасында жұмысқа орналасты. 1934 жылдан 1942 жылға дейін Ларедо қаласында заңгер болып түрлі қызметтер атқарды.

Ерте мансап

Маннның көру қабілеті нашар болғандықтан Теңіз күштеріне қабылдамады. 1942 жылы ол АҚШ Мемлекеттік департаментінің Дипломатиялық қызметіне қосылып, Уругвайдың Монтевидео қаласына нацистік кемелерді зерттеу үшін жіберілді. 1943 жылы оны Латын Америкасы бойынша осы жұмысты атқаруға тағайындады. Ол 1945 жылғы Шапультепек шартын жасауға қатысты, бұл шарт Америка елдерін өзара қорғау мақсатында жасалған. Манн ұлтшылдық пен коммунизмнің байланысты проблемалар екеніне сенді және ресурстарды Латын Америкасында ұлттықтандырудың алдын алу үшін екеуіне де қарсы күресті. Көптеген сарапшыларды таң қалдырғандай, ол 1952 жылғы Боливия революциясынан кейін Боливияға АҚШ көмегін беруге келісті, бұл жаңа үкіметтің американдық қалайы компанияларына ұлттықтандырылған мүліктері үшін өтемақы төлеуге келісімінің бір бөлігі болды.

Саясаттың өзгеруі

1952 жылы Манн АҚШ-тың Латын Америкасымен қарым-қатынасы туралы 42 беттік ескертпемен Айзенхауэр әкімшілігін қарсы алды. Ескертпеде АҚШ-тың осы аймақтағы негізгі мәселесі коммунистік шабуыл емес, АҚШ-тың "оңай қолжетімді маңызды стратегиялық материалдарға" бақылау мәселесі екені айтылды. Бұған ванадий және шикі мұнай сияқты АҚШ Латын Америкасынан көбінесе импорттаған ресурстар кірді. Манн басқа елдердің ұқсас әрекеттерін ұстап тұру үшін күш көрсету мақсатында, ұлттандыруларға қарсы шараларға АҚШ-тың жылдам араласуын қолдады. Бұл ескертпе Латын Америкасы бойынша келе жатқан Айзенхауэр әкімшілігінің жаңа саясатын көрсететін NSC 144/1 құжатының бір көзі болды.

Экономикалық көмек

1957 жылдың қыркүйек айының соңында Манн Вашингтон қаласына көшіп, Экономикалық мәселелер жөніндегі мемлекеттік хатшының орынбасары болды. Американдық экономикалық проблемалар наразылық тудырып, Латын Америкасы елдерін АҚШ-тан алыстату қаупін тудырды. АҚШ-тың сыртқы істер министрі Джон Фостер Даллес Мәскеу бастаған "экономикалық соғысты" кінәлады. Вице-президент Ричард Никсон Венесуэла және басқа да елдерде наразылық білдірген көпшілікпен қоршалды. Манн жан-жақты экономикалық көмек көрсету саясатын, Америкааралық даму банкін құруды және АҚШ үкіметі қаржыландыратын, төмен пайыздық қарыздарды ілгерілетуді қолдады. Манн "Латын Америкасы үшін Маршалл жоспары" туралы ұсыныс жасады, ол жеке қаржыны да қамтитын болды. Эйзенхауэр оған келісіп, 1960 жылдың тамызында Маннды Америкааралық істер жөніндегі мемлекеттік хатшының орынбасары етіп тағайындады.

Кеннеди әкімшілігі

Президент Джон Ф. Кеннеди Латын Америкасы экономикасын қолдау және коммунизмді умеренный реформалар арқылы тоқтату мақсатындағы орталықшыл бастама – «Прогресс үшін альянс» жобасын ұсынды. Манн Кеннеди билікке келгенге дейін ЦРУ жоспарлаған «Шошқалар шығанағы» шабуылын қолдамады. Ол халықтың көтерілісіне мүмкіндік жоқ деп ойлады және Кеннедимен бірге АҚШ Әуе күштерінің араласуына қарсы болды. 1961 жылғы сәуірде шабуылдан бірнеше апта бұрын ол Мемлекеттік департаменттегі қызметінен кетіп қалды. Жалпы, Манн Кубаға қарсы әскери әрекеттер АҚШ беделіне зиян келтіретініне сенді. Оның орнына, ол кубалық кедейлер арасында қиындық пен наразылық тудыру үшін экономикалық санкцияларды қолдады. Кеннеди Маннды Мексикадағы АҚШ елшісі етіп тағайындады, ол Рио-Гранде өзенінің арнасының өзгеруінен туындаған АҚШ және Мексика үкіметтері арасындағы Чамизал шекаралық дауын реттеуде табысқа жетті.

Джонсонның басқаруы

1963 жылдың 14 желтоқсанында жаңа президент Линдон Б. Джонсон Маннды Америкааралық істер жөніндегі мемлекеттік хатшының көмекшісі қызметіне қайта тағайындады. 21 желтоқсанда Джонсон Маннды АҚШ Халықаралық даму агенттігінің (USAID) басшысы етіп тағайындады, бұл ұйым екі жыл бұрын президент Кеннеди тарапынан құрылған болатын. Осы екі тағайындауға Кеннедилер мен олардың либералды қолдаушылары, оның ішінде сенатор Хьюберт Хамфри және кеңесші Артур Шлезингер-младший қарсылық білдірді. Шлезингер Джонсонның Маннды тағайындауы "Кеннедилерге қарсы тәуелсіздік жариялау, тіпті агрессия жариялау" екенін жазды. АҚШ-тың ірі компанияларының өкілдері, көбінесе Маннмен жақсы қарым-қатынаста болды және оның тағайындалуын қолдады.

Манн доктринасы

1964 жылдың наурыз айында жаңа Джонсон әкімшілігі Латын Америкасындағы барлық АҚШ дипломаттары үшін үш күндік саяси конференция өткізді. 18 наурызда Манн АҚШ шенеуніктеріне құпия сөз сөйлеп, аймақ бойынша әкімшіліктің саясатын баяндады. Манн «Прогресс үшін Альянс» туралы айтқан жоқ. Оның саясаты АҚШ бизнес мүдделеріне қатысты достық болған жағдайда диктаторларға қарсы араласпауды, бірақ олардың саясатына қарамастан коммунистерге қарсы араласуды көздеді. Маннның сөзінің мазмұны «New York Times» газетіне сіңіп кетті. Оның сөздері АҚШ-тың экономикалық мүдделерін саяси реформалардан жоғары қою ретінде қабылданып, осы саясаттың негізгі бағыты «Манн доктринасы» деп аталды.

Бразилия

Сол айдың соңында Манн Бразилияда демократиялық түрде сайланған үкіметті әскери төңкеріспен құлатуды қолдады, бұл коммунизмге қарсы жеңіс деп мәлімдеді. Манн АҚШ-тың Бразилияға берген көмегін Гуларттың орталық үкіметінен бұрып, осы төңкеріске тікелей көмектесті. АҚШ жедел жөнекілері 18 наурыздағы Манн доктринасын төңкеріс жасауға "жасыл жарық" беру ретінде қабылдады. Төңкерістен кейін Манн "Бразилиядағы коммунистік мақсаттардың орындалмауы соңғы жылдары бұл жарты шардағы бостандық үшін ең маңызды жеңіс болды" деді.

Боливия

Боливияда генерал Рене Барриентос Ортуньо он екі жылдан бері билікте болған халықтық Революциялық Ұлтшыл Қозғалысы (МНР) үкіметін құлатып, билікке келген кезде, Манн жаңа әскери үкіметке көмек ұсынды.

Панама

Кейін Манн Панамада панамалықтардың Панама каналы аймағына қарсы күшті қарсылығы болған кезеңде қызмет етті. Манн Панамамен жемісті келіссөздер бастады, бірақ Джонсон саяси себептермен одан бас тарды.

Доминикан Республикасы

Доминикан Республикасында Манн демократиялық жолмен сайланған президент Хуан Бошты коммунист деп айыптады және 1965 жылы АҚШ-тың басып кіруін қолдады. 1965 жылдың сәуірінде Манн жеке өзі Доминикан Республикасында американдық азаматтарға қауіп төндіретінін баяндайтын телеграмма жасауды талап етті. Сонымен қатар, Манн әскери үкіметке Санто-Домингодағы көтерілісшілерге қарсы қатаң шаралар қолдануға қысым жасады. Манн халық көтерілісін Кастроның көмегімен коммунистердің елге енуі деп сипаттап, АҚШ-тың басып кіруін қажетті жауап ретінде қолдады.

Баға көтеру және орнынан түсу

Манн 1965 жылы Экономикалық мәселелер жөніндегі мемлекеттік хатшының орынбасары болды. 1966 жылы Мемлекеттік департаменттен кетіп, 1967 жылдан 1971 жылға дейін Автомобиль өндірушілер қауымдастығының президенті қызметін атқарды.

Жеке өмір

Манн – марқұм Ларедо адвокаты Сэмюэл Эдвард "Эд" Манннің ағасы, ол 1923 жылы Техас университетінің құқық мектебін бітірген және беделді Crossroads құқықтық құрметті қоғамының мүшесі болған. Ол 1999 жылдың 23 қаңтарында Техас штатының Лаббок қаласында қайтыс болды. Ларедодағы Манн көшесі Манн отбасының құрметіне аталған. Томас Манн Ларедо қалалық зиратына жерленген.