Кіріспе

Уругвайлық автор (1791–1862)

Франсиско Эстебан Акунья де Фигероа (3 қыркүйек 1791 – 6 қазан 1862) – уругвайлық ақын және жазушы. Ол 1791 жылдың 3 қыркүйегінде Монтевидеода туды және 1862 жылдың 6 қазанында қайтыс болды. Ол Корольдік қазынашылықтың қазынашысы Хасинто Акунья де Фигероаның ұлы болған.

Білім және мансап

Акуньяның әкесі оны Аргентинаның Буэнос-Айрес қаласында оқуға жіберді. Оның алғашқы білімі Сан-Бернардино монастырында алды, ал білімін Буэнос-Айрестегі Сан-Карлос Корольдік колледжінде аяқтады. 1810 жылы қалаға жасалған шабуылға байланысты оқуын тоқтатты, өнер саласындағы білімін дамытып, отанына оралды. Монтевидеоға қайтып келген соң, әкесіне жұмыс істеп жүріп өлеңдер жазды. Монтевидеода баспахана болмағандықтан, оның еңбектері сол кезде жарияланбады. Кейіннен ол Уругвай және Парагвай ұлттық әнұранының сөзін жазды. Ол тәуелсіздік күресіне қатыспады, бірақ Франсиско Хавьер Элио мен Гаспар де Вигодеттің отаршылдық үкіметтеріне адал болды. 1814 жылы Монтевидео түскеннен кейін, 25 жасында Рио-де-Жанейродағы португал сарайына жер аударылды, онда Испания үшін дипломатиялық қызметтер атқарды. Ал әкесі Монтевидеода қалды, жаңа үкімет оның қабілетін бағалап, лауазымында қалдырды. 1818 жылы Жозе Артигас құлағаннан кейін, қала португалдық билікке өткен соң Монтевидеоға оралды. Әдеби қызметімен қатар, ол мемлекеттік қазынашы (әкесінен кейін), 1846 жылы театрлық шығармаларды цензуралау комитетінің мүшесі, ал 1840-1847 жылдары Қоғамдық кітапхана мен мұражайдың директоры болып жұмыс істеді.

Шығармалары

1857 жылы Акуньяның өлеңдері кітап болып жарық көрді, ал 1833 жылдан бері қолданылып келе жатқан Уругвайдың ұлттық әнұраны пайда болды. Акуньяның 1848 жылы өзі жинақтаған, ал 1890 жылы "Толық шығармалар" деген жалпы атаумен 12 томдық жинақ ретінде жарық көрген кең көлемді әдеби еңбегі болды. Онда көптеген өлеңдер, әңгімелер және тағы да басқалар бар. Оның көптеген туындыларында күшті сатиралық үлгі басым. 1965 жылы Артигас кітапханасының уругвай классикасы жинағында оның өлеңдерінен құралған антология жарық көрді. Оның ең қызықты өлеңдерінің бірі – Salve Multiforme (Көп түрлі Салют), осы туынды туралы автор былай дейді: Salve Multiforme екі қолданысқа ие, екі түрлі мақсатты көздейді. Бірінші, ең маңызды және нақты мақсаты – таза діни сипатта, ал екіншісі – дүниеуи немесе саяси мақсатта. Осы бірінші қырынан алғанда, ол аспанның құдайлық патшайымына шексіз құрмет пен мақтаудың белгісі, бұл Салюттің дұғасы, ол дерлік шексіз көптеген жолдармен ұсынылуы және қайта жаңғыртылуы мүмкін: соншалық, миллиондаған жылдар бойы үнемі және үздіксіз оқу осы дұғаның барлық мүмкін парафраздарын толықтыруға жеткіліксіз, осы әдіс бойынша құрастырылған. Автор осы Салютті 44 бөлікке бөліп, 1-ден 44-ке дейін нөмірленген бағаналарға орналастырды. Әр фрагментте өзінің бағанында 26 парафраз немесе кемінде ұқсас байланысты сөздер бар, және алдыңғы және келесі бағаналардың 27 фрагментінің кез келгенімен біріктіріледі, бұл Салюттің мағынасын бұзбай, әрқашан өзінің грамматикалық құрылымын сақтайды, сонымен қатар бүкіл Салютте бір фрагментті қайталамайды. Осының нәтижесінде, 1-бағаннан кез келген фрагментті, 2-бағаннан тағы біреуін, 3-бағаннан тағы біреуін және т.б. алып, 44-бағанға дейін жалғастырсақ, Салюттің толық парафразы әрқашан құралады, мүмкін әдемі, мүмкін нашар, бірақ ешқашан орынсыз немесе мағынасыз болмайды. Демек, 1-бағанда 27 фрагмент бар, олар келесі 27 фрагменттің кез келгенімен еркін біріктіріледі, ал олар келесі бағанмен бірігіп, басқа бағандармен бірінен кейін бірі жалғасады, миллиондаған Салюттердің миллиондаған Салюттермен бірігуі және араласуы мүмкін екені анық, яғни фрагменттер арасындағы айырмашылықтар аз немесе көп. 44-бағанға жеткенде, әр дұғаның соңында "әмин" деген сөз қосылады, бұл соңғы немесе қосымша бағанда орналасқан. Акунья Парагвайдың ұлттық әнұранының сөзін де жазды. Ол 1862 жылдың 6 қазанында Монтевидеода қайтыс болды.