Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік Америкадағы жергілікті топ Твана тілі (Twana: təwəʔduq) - Пьюджет саунд аймағының солтүстік ортасындағы тоғыз жағалаулық салиш халқының тобының ұжымдық атауы. Скокомиштер - тірі қалған негізгі топ және өздерін қазіргі таңда твана деп атайды. Твана деп аталатын сөйленетін тілі Орталық жағалаудағы салиш тілдер тобының бір бөлігі болып табылады. Твана тілі лушоцед тілімен тығыз байланысты. Тваналарды құрайтын тоғыз топ - Дабоп, Квилцен, Досеваллипс, Дуккабуш, Худспорт, Скокомиш, Ванс Крик, Тауахья және Духлелап. 1860 жылы барлығы 33 елді мекен болды, олардың көпшілігін Скокомиш халқы құрады. Барлық топтардың ұрпақтарының көпшілігі қазір Скокомиш үнді тайпасының азаматтары және Скокомиш үнді резервациясында Скокомиш қаласында, Вашингтон штатында тұрады.
Indigenous group in North America
the language
Twana (Twana: təwəʔduq) is the collective name for a group of nine Coast Salish peoples in the northern mid Puget Sound region. The Skokomish are the main surviving group and self identify as the Twana today. The spoken language, also named Twana, is part of the Central Coast Salish language group. The Twana language is closely related to Lushootseed. The nine groups making up the Twana are the Dabop, Quilcene, Dosewallips, Duckabush, Hoodsport, Skokomish, Vance Creek, Tahuya, and Duhlelap. By 1860 there were 33 settlements in total, with the Skokomish making up the majority of the population. Most descendants of all groups now are citizens of the Skokomish Indian Tribe and live on the Skokomish Indian Reservation at Skokomish, Washington.
Тарих
Тваналардың ата-бабаларының шығу тегі Солтүстік-Батыс Американың Прото-Салиш халқынан тұрады, олар Вашингтонға көшіп келіп, әрқайсысы өз тілінде сөйлейтін 23 түрлі тайпаға бөлінді. Сауда өте кең көлемде болды, сондықтан теңіз саңырауқұлақтары 1792 жылы азайып кетті, содан кейін бұл аймақта 30 жыл бойы жергілікті емес адамдармен байланыс болмады. Тваналар ондаған жақын маңдағы тайпалармен бірге өздерінің жерлерін бірнеше келісімшарттар арқылы иеліктен айырды, олар Орегон келісімшартынан (1846) және кейіннен Вашингтон аумағынан (1853) басталды.
Ancestral origins of the Twana include the Proto Salish people of the northwest Americas who migrated into Washington and split into 23 distinct tribes, each speaking its own language. The trade was so extensive that the sea otter population was almost diminished by 1792, and there was subsequently little non native contact in the region for about 30 years. The Twana along with dozens of nearby tribes then experienced the ceding of their land with a series of treaties, starting with the Oregon Treaty (1846) and later the Washington Territory (1853).
Байланыс алдындағы және броньдалған кезең
Жағалаудағы Салиш аймағындағы америкалықтар жартылай тұрақты ауылдарда тұрып, әдетте жыл бойы балық аулау және егін жинау маусымына сәйкес жазғы және қысқы жерлер арасында қозғалады. Қысқы жерлер тұрақты тақтайдан жасалған үйлерден, ал жазғы жерлер уақытша шатыр тәрізді тұрғын үйлерден тұрады. Тұрақты ауылдарға үйлер, тер үйлері және поттач үйлері кіруі мүмкін. Тваналардың басшыларының өз баяндамашысы бар еді. Сол кезде ауылды ояту үшін таңертеңгілік телефон соғып тұрған адамдар да болды. Қадір-қасиеті мен байлығы әлеуметтік топтарға бөлінді. Салтанаттарда қысқы би, жанды қайтару, көркем сурет салу тақталары мен Таманавалар болды. Твана поталачтары жылдың кез келген уақытында өткізілуі мүмкін, бірақ қыста жиі кездеседі. Бұл үлкен жиынға сый-тартулар берген жеке адам немесе ер адамдар тобы ұйымдастырған. Жақын маңдағы ауылдар мен рулардан қонақтар шақырылып, олар байлық пен билікті көрсету үшін үй иелерінің сыйлықтарын алады. Бұл байлықтарға тоқылған жамылғылар, тістер, шұбар шашақ дискілер, шапандар, терілер, сүйектер, каноэлер және құлдар кіреді. Өлгеннен кейін мәйіттер жерленбей, каноэге немесе қорапқа салынатын, содан кейін той өткізіліп, марқұмның дүние-мүлкі таратылатын. Твананың кейбір жоғарғы санаттағы адамдары құпия қоғамның мүшелері болды, олар қоғамның "жануардың күркіреуі" деген сөзінен аталды. Қоғам жеке демеуші, қонақасы және сыйлық беру арқылы потлачқа ұқсас ерекше іс-шаралар өткізді. Қоғамның барлық мүшелері бастамашылық арқылы алған қоғам рухына ие болды. Қоғам мүшелері әдетте бай немесе жоғары таптан болатын, ал бастама жасөспірім шақта орын алған. Бастау бірнеше кезеңді қамтиды: қоғам рухын көрсету (ондағы мүшелер салтанатты түрде қаз пішінді қоңыраулармен билейді), бастаушыларды қою (қоғам рухы ие болғаннан кейін бастаушылар санасыз транске жіберіледі), қоғам рухын ойнау (мүшелер бір немесе бірнеше түн бойы бірнеше би орындайды), енген бастаушыларды қайта тірілту (қалай болғанда да санасыз бастаушылар, оларға қан тамшылайды және қоғам мүшелері айқайлап, оларды ойнағанша бірнеше рет көкке көтереді), бастаушыларды [әдет-ғұрып бойынша] шомылу (бастаушыларды ата-аналары өзенге шомылдырады, салтанатты киімдер береді, тамақ береді және құпия қоғам рухын билеуге үйретеді) және бастаушыны жұмыс істеуге немесе тәжірибеге қосу (қоғам мүшелері мен жаңа бастаушылар қоғам рухын билейді және қан құсу арқылы бейнеленген жаңашылдарға айналады).
Native Americans of the Coast Salish region resided in semi permanent villages, usually moving between summer and winter locations over the course of the year in accordance with fishing and crop seasons. Winter locations consisted of permanent plank houses and summer locations held temporary tent style dwellings. Permanent villages could include homes, sweat houses, and potlatch houses. Twana chiefs had their own speaker that delivered speeches to the villagers. There were individuals who made morning calls to wake up the village as well. Status and wealth was divided among social classes. Ceremonies included the winter dance, soul recovery, elaborately painting boards, and Tamanawas. Twana potlatches could be held at any time of the year but were common in the winter. The extravagant gathering was hosted or sponsored by an individual man or group of men, who were the gift donors. Guests were invited from nearby villages and tribes, who recipients of the hosts' gifts, as a display of wealth and power. These items of wealth could include woven blankets, dentalia, clamshell disk beads, robes, pelts, bone war clubs, canoes, and slaves. Upon death, bodies were not buried but placed in canoes or grave boxes, followed by a ceremonial gathering that included a feast and the deceased's belongings being given away. Some upper class individuals of the Twana were members of a secret society, named after the society sprit "growling of an animal." The society held exclusive events similar to the potlatch, with an individual sponsor, feasts, and gifting. All members of the society possessed the society spirit, acquired through initiation. Members of the society were usually wealthy or upper class, and initiation took place in adolescence. Initiation included several stages: showing the society spirit (where members ceremonially danced with duck shaped rattles), laying down initiates (the initiates were sent into an unconscious trance after the society spirit possessed them), playing of the society spirit (members perform more dances for one or more nights), reviving the entranced initiates (the initiates, still unconscious, have blood dripped onto them and yelling society members lift them in the air a number of times until they awaken and run into the forest), bathing [ritually] the initiate (initiates are bathed in a river by their parents, given ceremonial garments, fed, and taught the secret society spirit dance), and working or practicing the initiate (society members and new initiates practice the society spirit dance and novices become entranced, represented by vomiting blood).
Қазіргі заман
Бүгінде тваналардың басым көпшілігі Скокомиш және Чехали үнді резервацияларында тұрады. Скокомиш резервациясында тваналар жеке атау және лосось жүгіру фестивалдерін өткізеді. Резервацияда 4 сыныпқа дейінгі мектеп бар. Твана тілі тілдік жоба арқылы сөйленеді және оқытылады, сонымен қатар көршілес тайпалардың арасында "сабақ" жобасы бар.
Today, most of the Twana population live on the Skokomish Indian Reservation and the Chehalis Indian Reservation. On the Skokomish Reservation, Twana members hold personal naming and salmon run festivals. There is a tribal K 4 school on the Reservation. The Twana language is spoken and taught through a language project, and similarly there is a basket project that several neighboring tribes take part in.