Кіріспе

Солтүстік Америкадағы жергілікті топ Твана тілі (Twana: təwəʔduq) - Пьюджет саунд аймағының солтүстік ортасындағы тоғыз жағалаулық салиш халқының тобының ұжымдық атауы. Скокомиштер - тірі қалған негізгі топ және өздерін қазіргі таңда твана деп атайды. Твана деп аталатын сөйленетін тілі Орталық жағалаудағы салиш тілдер тобының бір бөлігі болып табылады. Твана тілі лушоцед тілімен тығыз байланысты. Тваналарды құрайтын тоғыз топ - Дабоп, Квилцен, Досеваллипс, Дуккабуш, Худспорт, Скокомиш, Ванс Крик, Тауахья және Духлелап. 1860 жылы барлығы 33 елді мекен болды, олардың көпшілігін Скокомиш халқы құрады. Барлық топтардың ұрпақтарының көпшілігі қазір Скокомиш үнді тайпасының азаматтары және Скокомиш үнді резервациясында Скокомиш қаласында, Вашингтон штатында тұрады.

Тарих

Тваналардың ата-бабаларының шығу тегі Солтүстік-Батыс Американың Прото-Салиш халқынан тұрады, олар Вашингтонға көшіп келіп, әрқайсысы өз тілінде сөйлейтін 23 түрлі тайпаға бөлінді. Сауда өте кең көлемде болды, сондықтан теңіз саңырауқұлақтары 1792 жылы азайып кетті, содан кейін бұл аймақта 30 жыл бойы жергілікті емес адамдармен байланыс болмады. Тваналар ондаған жақын маңдағы тайпалармен бірге өздерінің жерлерін бірнеше келісімшарттар арқылы иеліктен айырды, олар Орегон келісімшартынан (1846) және кейіннен Вашингтон аумағынан (1853) басталды.

Байланыс алдындағы және броньдалған кезең

Жағалаудағы Салиш аймағындағы америкалықтар жартылай тұрақты ауылдарда тұрып, әдетте жыл бойы балық аулау және егін жинау маусымына сәйкес жазғы және қысқы жерлер арасында қозғалады. Қысқы жерлер тұрақты тақтайдан жасалған үйлерден, ал жазғы жерлер уақытша шатыр тәрізді тұрғын үйлерден тұрады. Тұрақты ауылдарға үйлер, тер үйлері және поттач үйлері кіруі мүмкін. Тваналардың басшыларының өз баяндамашысы бар еді. Сол кезде ауылды ояту үшін таңертеңгілік телефон соғып тұрған адамдар да болды. Қадір-қасиеті мен байлығы әлеуметтік топтарға бөлінді. Салтанаттарда қысқы би, жанды қайтару, көркем сурет салу тақталары мен Таманавалар болды. Твана поталачтары жылдың кез келген уақытында өткізілуі мүмкін, бірақ қыста жиі кездеседі. Бұл үлкен жиынға сый-тартулар берген жеке адам немесе ер адамдар тобы ұйымдастырған. Жақын маңдағы ауылдар мен рулардан қонақтар шақырылып, олар байлық пен билікті көрсету үшін үй иелерінің сыйлықтарын алады. Бұл байлықтарға тоқылған жамылғылар, тістер, шұбар шашақ дискілер, шапандар, терілер, сүйектер, каноэлер және құлдар кіреді. Өлгеннен кейін мәйіттер жерленбей, каноэге немесе қорапқа салынатын, содан кейін той өткізіліп, марқұмның дүние-мүлкі таратылатын. Твананың кейбір жоғарғы санаттағы адамдары құпия қоғамның мүшелері болды, олар қоғамның "жануардың күркіреуі" деген сөзінен аталды. Қоғам жеке демеуші, қонақасы және сыйлық беру арқылы потлачқа ұқсас ерекше іс-шаралар өткізді. Қоғамның барлық мүшелері бастамашылық арқылы алған қоғам рухына ие болды. Қоғам мүшелері әдетте бай немесе жоғары таптан болатын, ал бастама жасөспірім шақта орын алған. Бастау бірнеше кезеңді қамтиды: қоғам рухын көрсету (ондағы мүшелер салтанатты түрде қаз пішінді қоңыраулармен билейді), бастаушыларды қою (қоғам рухы ие болғаннан кейін бастаушылар санасыз транске жіберіледі), қоғам рухын ойнау (мүшелер бір немесе бірнеше түн бойы бірнеше би орындайды), енген бастаушыларды қайта тірілту (қалай болғанда да санасыз бастаушылар, оларға қан тамшылайды және қоғам мүшелері айқайлап, оларды ойнағанша бірнеше рет көкке көтереді), бастаушыларды [әдет-ғұрып бойынша] шомылу (бастаушыларды ата-аналары өзенге шомылдырады, салтанатты киімдер береді, тамақ береді және құпия қоғам рухын билеуге үйретеді) және бастаушыны жұмыс істеуге немесе тәжірибеге қосу (қоғам мүшелері мен жаңа бастаушылар қоғам рухын билейді және қан құсу арқылы бейнеленген жаңашылдарға айналады).

Қазіргі заман

Бүгінде тваналардың басым көпшілігі Скокомиш және Чехали үнді резервацияларында тұрады. Скокомиш резервациясында тваналар жеке атау және лосось жүгіру фестивалдерін өткізеді. Резервацияда 4 сыныпқа дейінгі мектеп бар. Твана тілі тілдік жоба арқылы сөйленеді және оқытылады, сонымен қатар көршілес тайпалардың арасында "сабақ" жобасы бар.