Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Батыс Африка мемлекеті 1650 - 1890 жылдар Қаарта немесе Ка'арта - Сонгхай империясының құлдырауынан кейін, қазіргі Малидің батыс жартысында пайда болған және 1850 жылдары Умар Таллдың жойғанға дейін созылған бамбара патшалығы.
West African state 1650 to 1890
Kaarta, or Ka'arta, was a Bambara kingdom that arose after the fall of the Songhai Empire in what is today the western half of Mali and lasted until its destruction by Umar Tall in the 1850s.
Ерте тарих
Аңыз бойынша, Каартаның алғашқы астанасы Соунсанды 1635 жылы Нианголоның ұлы Сансана Мурдияға жақын жерде құрған. Оның ұлы Масса фермада да, жатын бөлмеде де өнімділікпен танымал болды, көптеген қыздарын өзі үшін соғысуға келетін және көршілеріне шабуыл жасайтын ер адамдарға үйлендіріп, өз билігі мен иелігін кеңейтті. 1710 жылы билік оның ұлы Бенефалиге (1710-1745 жж.) өтті, ол Битон Кулибали мен Сегу империясының көтеріліп келе жатқан күшіне қарсы ұзақ соғыс жүргізді. Бенефалидің ұлы Фулакоро (1745-1754) Мурдияны қоршап алды, оның тұрғындары Кулибалиден көмек сұрады. Ол Каартаға әскерімен келіп, Фулакороны жеңіп, тұтқынға алды. Қаартаның фамасы тұтқында қаза тапты. Француз полковнигі Луи Арчинар кейін 1890 жылы бұрынғы Каарта патшалығының бүкіл аумағын жаулап алды, ол 1904 жылы ресми түрде Француз Батыс Африкасына қосылды.
According to legend, Sounsan the first capital of Kaarta was founded near Mourdiah around 1635 by Sunsana, son of Niangolo. His son Massa was famously productive both on the farm and in the bedroom, expanding his power and holdings by marrying his many daughters to men who would come fight for him and raiding his neighbors. In 1710 rule passed to his son Benefali (r. 1710 1745), who fought a long war against the rising power of Bitòn Coulibaly and the Segou Empire. Benefali's son Foulakoro (r. 1745 1754) besieged Mourdiah, whose inhabitants begged for aid from Coulibaly. He came to Kaarta with an army, defeated Foulakoro, and captured him. The faama of Kaarta soon died in captivity. French Colonel Louis Archinard later conquered the entire territory of the former Kaarta kingdom in 1890, which was formally annexed into French West Africa in 1904.
Үкімет
Саяси билікті Массаси кланы қатты бақылады, ал мұрагерлік сирек Сегу империясында болғандай қақтығысты тудырды. Олар әскери басшының, тонджонның, адал болуына қамқорлық жасады, ал әскердің негізгі бөлігі патшаға тікелей жауап береді. Билік орындары дәстүрлі түрде патша отбасының рухын қорғауға бейімделген клан мүшелеріне берілді.
Political power was tightly controlled by the Massasi clan, and succession rarely caused conflict like it did in the Segou Empire. They ensured that the military leadership, the tondjon, was loyal, and the core of the army answered directly to the king. Positions of power went to members of the clan who traditionally tended to the royal family's guardian spirit.
Экономика
Қаарта Тагант пен Ходхтың Сахара аймағынан тұз тасымалдауға арналған маңызды пункт болды.
Kaarta was an important destination and transshipment point for salt from the Saharan regions of Tagant and Hodh.