Кіріспе

Үкімет құпиясын қорғау және азайту жөніндегі комиссия, сонымен қатар оның төрағасы, АҚШ сенаторы Дэниел Патрик Мойниханның есімімен Мойньхан комиссиясы деп аталады, ол АҚШ-тағы екі партиялық заңдық комиссия болды. Ол 1994 және 1995 қаржы жылдарына арналған Сыртқы қатынастар туралы заңның IX тарауымен құрылды (P. L. 103 236 SEC. 900) "әрбір заңға, атқарушы бұйрыққа, ережеге, практикаға немесе құпия ақпаратқа немесе қауіпсіздік рұқсаттарын беруге қатысты рәсімдерге қатысты барлық мәселелерді тергеуді" жүргізу және қорытынды есеппен ұсыныстар беру. Комиссияның үкіметтік құпияны зерттеуі 1957 жылы Үкіметтік қауіпсіздік жөніндегі Райт комиссиясы өз есебін шығарғаннан бері заңмен бірінші рет рұқсат етілген. Комиссия 1997 жылдың 3 наурызында бірауыздан қорытынды есеп берді. Комиссияның басты әсері VENONA жобасының құпиялылығын жою болды.

Мүшелер

Дэниел Патрик Мойнихан, төраға. Ларри Комбест, вице-президент, Техастың 19-шы округінің конгрессмені. Джон М. Дюч, бұрынғы ЦРУ директоры. Мартин С. Фага. Ұлттық барлау басқармасының бұрынғы директоры және Әуе күштері ғарыш жөніндегі көмекші хатшысы. Элисон Б. Фортье, Lockheed Martin корпорациясының ғарыш және стратегиялық зымыран секторының Вашингтон операциялық кеңсесінің зымыраннан қорғаныс бағдарламаларының директоры. Ричард К. Фокс, АҚШ Мемлекеттік департаментінде қызмет еткен шетелдік офицер. Ли Х. Гамильтон, Конгресс палатасының халықаралық қатынастар комитетінің демократиялық мүшесі. Джесси Хелмс, Сенаттың Сыртқы қатынастар комитетінің бұрынғы төрағасы. Эллен Хьюм, PBS-тің демократиялық жобасының атқарушы директоры. Сэмюэл П. Хантингтон. Гарвард профессоры, Джон М. Олин стратегиялық зерттеулер институтының директоры және Гарвардтың халықаралық және аймақтық зерттеулер академиясының төрағасы; "Цивилизациялардың қақтығысы" кітабының авторы. Джон Подеста, Клинтонның ақ үйдегі штаб меңгерушісінің орынбасары. Морис Сонненберг, Президенттің Сыртқы барлау жөніндегі кеңесінің мүшесі.

Салқын соғыс құпиясы

Комиссияның "Қысты соғыстың" алғашқы кезеңіндегі мемлекеттік құпиялылық туралы қорытындылары осы кезең туралы көпшілік түсінігін қайта бағалауға әкелді. 1950 жылы АҚШ үкіметі америкалық жұртшылық білмейтін ақпаратқа ие болды: Кеңес Одағының Америка қауіпсіздігіне қарсы шабуыл жасағанын дәлелдейтін дәлел, оған ішкі жаудың айтарлықтай көмегі тиді. Кеңес өкіметі АҚШ-тың да білетінін білген. Тек американдықтар ғана бұл ақпаратты білмей қалды. Venona жобасының тыңдауларының бір ашылуы - Кеңес Одағы үшін тыңдаушы болған көптеген американдықтар ешқашан сотталмаған. Бұл үшін үкімет өздерінің білгендерін ашуы керек. 1946 жылы 29 мамырда Федералды тергеу бюросының (ФБР) директоры Дж. Эдгар Гувер жоғары әкімшілік қызметкеріне "Вашингтондағы кеңестік тыңшылдық желісі туралы" хабарлама жіберді. Мемлекеттік хатшының орынбасары Дин Эчесон (жалған) тізімнің басында болды. Трумэн Гуверге сенім артпай, оның саяси ойындар ойнап жатқанына күдік білдірді. Ачесонды тізімге енгізу автоматты түрде басқа айыптауларды беделдендірді, олар мақсатта болды, Алгер Хисс және Натан Грегори Сильвермастер. 1947 жылдың тамыз айының аяғында немесе қыркүйек айының басында Армияның қауіпсіздік агенттігі ФБР-ге кеңес тыңшыларының хабарламаларын бұзып ала бастағанын хабарлады. Трумэнге Венена жобасының бар екендігі ешқашан айтылмаған еді және әрқашан республикашылар саяси пайда үшін адалдық мәселесін жасалды деп тұжырымдаған. 1940-жылдардағы ішкі қауіпсіздік істеріндегі прокурорлар Розенбергтер мен басқаларға қарсы барлық, тіпті ең жақсы үкіметтік дәлелдемелерді бермегендерін білген жоқ. "Венона" жобасының материалдары Кеңес Одағының тыңшы желілеріндегі кейіпкерлердің рөлін анықтауда маңызды рөл атқарған. Үкіметтің құпиялылығы Розенберг пен Хисс істерін сынға алғандарға тұтқындау және жасыру туралы күрделі теориялар құруға мүмкіндік берді. Розенбергтердің қорғаушылары жылдар бойы үкіметтен бұл іс бойынша құпияларын ашуды талап етті. Құпиялық комиссиясы құжаттарды жариялауға мәжбүрлегенде, құпиялар үкіметтің ісі одан да мықты екенін көрсетті. "Көп жылдар бойы Розенбергтердің қорғаушылары осы іс бойынша үкіметтік құжаттарды жариялауды қатты талап етті, - деді Рональд Радош. - Тек олар жария етілгеннен кейін ғана олардың маңыздылығын жоққа шығарды". "Қысты соғыстың" архивтері ашылған сайын, АҚШ-тағы Кеңес шпиондығына қарсы жасалған алғашқы жағдай одан да айқын дәлелге ие болды.

Адалдық

Бюрократияда көптеген ақпарат бар, егер адал емес адамдар оларды жау елдерге немесе ішкі жау элементтерге ашса, олар үкіметті немесе ұлттық мүддеге зиян келтіру үшін пайдаланылуы мүмкін. Бүгінгі үш деңгейлі сыныптау, құпия/ құпия/ өте құпия, АҚШ әскері 1917 жылы Францияда британдық күштерден қабылдады және 1917 жылғы шпиондық заңмен институционалдыланды. 1883 жылы Пендлтон актісімен құрылған АҚШ мемлекеттік қызмет комиссиясы 1921 жылға дейін "әдептілік" туралы адамдарды шеттетіп отырды. Комиссияның баяндамасында Макс Вебердің: "Барлық бюрократия өздерінің білімдері мен ниеттерін құпия ұстап, кәсіби түрде хабардар болғандардың басымдығын арттыруға тырысады. 1947 жылдың наурызында президент Трумэн 9835 атқарушы бұйрық шығарды, ол Федералды қызметкерлердің адалдығын арттыру бағдарламасын құрды, бірыңғай тергеу стандарттары мен процедураларын қамтамасыз етті және бүкіл үкіметте адалдықты тексеру кеңестерін құруға рұқсат берді. 1946 жылы құрылған ведомствоаралық комиссияның қорытындыларына негізделген Трумэн бұйрығы 1953 жылы сәуірде президент Дуайт Д. Эйзенхауэрдің 10450 атқарушы бұйрығын шығаруымен алмастырылды, онда "Әкімнің немесе үкіметтің кез келген ведомствосының әрбір азаматтық қызметкерін немесе қызметкерін тағайындау тергеуге жатады" және әр агенттік басшысы "департамент немесе агенттіктегі кез келген азаматтық қызметкерді немесе қызметкерді жұмысқа орналастыру және жұмысқа ұстау ұлттық қауіпсіздік мүдделеріне сәйкес келетінін" қамтамасыз ету үшін жауапты болды. Трумэн бұйрығы бағдарламасын, оның ішінде Мемлекеттік қызмет комиссиясындағы адалдықты тексеру кеңестерін жоюмен қатар, жаңа бұйрық "ұлттық қауіпсіздік мүдделері үкіметтік ведомстволар мен агенттіктерде жұмыс істейтін барлық адамдардың сенімді, сенімді, жақсы мінез-құлық пен мінез-құлық, және АҚШ-қа толық және берік адал болуын талап етеді" деп нақтылады. Осылайша, бүкіл үкіметте "қауіпсіздік" бағдарламасы құрылды. 1950 жылы "АҚШ ұлттық қауіпсіздігін қорғау үшін, әртүрлі ведомстволар мен агенттіктердің азаматтық қызметкерлері мен қызметкерлерінің жұмысының қысқартылуына рұқсат беру" туралы заң қабылданғанымен саяси қысым артты. Сонымен қатар, 1948 жылдың наурызынан бастап, Бас прокурордың тізімі тұрақты түрде жарияланады, онда осындай тізімге енгізілген ұйымдардың мүшелері федералды үкіметте немесе қорғаныс өнеркәсібінде жұмыс істеуге тыйым салынады, сондай-ақ АҚШ паспортына құқығы жоқ. 1952 жылғы президент сайлау науқаны кезінде Дуайт Д. Эйзенхауэр коммунистерді және басқа да қауіпсіздік қауіптерін үкімет пен қорғаныс өнеркәсібінің жұмысынан жоюға уәде берді, бұл олардың қатысуы "әдептілік" мәселелерін шешу ережелері бар болғанына қарамастан, Трумэн әкімшілігімен тым оңай төзімділік танытқанын білдіреді. Өзінің алғашқы Жолдауында Эйзенхауэр "әдепсіздерді және қауіптілерді сыртқа шығаруға" арналған жаңа жүйе туралы уәде берді. Көп ұзамай 10450-ші Жарлық шығарылды. Сенатор Джозеф Маккарти жаңа атқарушы бұйрықты мақтады. "Нью-Йорк таймс" газетінде былай деп жазылған: "Жаңа бағдарлама бойынша бұрын тергеу жүргізілген мыңдаған қызметкерлерді, сондай-ақ қауіпсіздік тексеруінен өтпеген тағы да мыңдаған қызметкерлерді қайта тергеу қажет болады". 1953 жылдың қарашасында Бас прокурор Герберт Брауннелл өзінің сөзінде Трумэннің кеңес шпионын - Қазынашылық департаментінің жоғары лауазымды адамы Гарри Декстер Уайтты Халықаралық валюта қорының АҚШ атқарушы директоры болып тағайындағанын, Брауннеллдің айтуынша, президент Уайттың кеңес шпиондығына қатысы бар екенін білгеніне қарамастан. 1953 жылы 3 желтоқсанда президент Эйзенхауэр "Др. Дж. Роберт Оппенгеймер мен құпия деректердің арасында бос қабырға орнатуды" бұйырды. Бұл процесс желтоқсан айының соңында Атом энергиясы жөніндегі комиссияның Оппенгеймердің қауіпсіздік рұқсатын тоқтатуына және 1954 жылы 28 маусымда 4 - 1 шешім қабылдауына әкелді.